حماسه حسینی چگونه از دل مظلومیت امام حسین (ع) شکل گرفت؟

حجت‌الاسلام مهدی شریعتی‌تبار در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، با تبیین نسبت «مظلومیت» و «حماسه» در نهضت عاشورا، تأکید کرد: مظلومیت امام حسین (ع) به‌هیچ‌وجه به معنای ظلم‌پذیری یا ذلت نبود، بلکه این مظلومیت در اوج عزت، صلابت و مقاومت در برابر ظلم معنا پیدا می‌کند و همین مسئله، عاشورا را به قله‌ای بی‌بدیل از قهرمانی در تاریخ بشر تبدیل کرده است.

وی در تشریح این موضوع اظهار کرد: یکی از القاب مشهور امام حسین (ع)، «المظلوم» است؛ لقبی که البته به یک معنا درباره همه ائمه اطهار (ع) صدق می‌کند، چراکه همواره از سوی جریان‌های ظلم و استکبار، حقوق الهی، انسانی و اجتماعی آنان نادیده گرفته شده است. با این حال، مظلومیت به معنای ظلم‌پذیری نیست. در منطق قرآنی و اسلامی، مؤمن نه ظلم می‌کند و نه زیر بار ظلم می‌رود؛ همان اصل روشن «لا تَظلِمون و لا تُظلَمون».

مظلومیت بدون ذلت؛ مبنای حماسه حسینی

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با تأکید بر این نکته که امام حسین (ع) هرگز ظلم‌پذیر نبود، افزود: آنچه در کربلا رخ داد، ایستادگی آگاهانه و عزتمندانه در برابر ظلمی فراگیر بود؛ ظلمی که تنها متوجه یک شخص یا یک خاندان نبود، بلکه متوجه خدا، دین، ارزش‌های اسلامی، انسانیت و دستاورد‌های پیامبر اکرم (ص) برای امت اسلام بود. حکومت یزیدی، نمونه آشکار حاکمیت هوا و هوس بر مقدرات جامعه اسلامی بود و طبیعی است که در برابر چنین انحرافی، امام حسین (ع) راهی جز قیام، مقاومت و فداکاری نداشت.

وی تصریح کرد: از همین‌رو، حماسه عاشورا محصول مظلومیتی است که به قیام و مقاومت منتهی شد؛ مظلومیتی که نه‌تنها به تسلیم نینجامید، بلکه بزرگ‌ترین حماسه تاریخ اسلام را رقم زد و الگوی ماندگاری از قهرمانی مبتنی بر عزت، ایمان و آگاهی پدید آورد.

در ادامه حتما بخوانید ماه شعبان به چه دلیل از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؟

چرا عاشورا بی‌همتاست؟ تفاوت حماسه حسینی با دیگر قهرمانی‌ها

حجت‌الاسلام شریعتی‌تبار در ادامه، با مقایسه حماسه عاشورا با دیگر قهرمانی‌ها و نبرد‌های صدر اسلام گفت: در روایات متعددی از ائمه اطهار (ع) آمده است که «لا یوم کیومک یا اباعبدالله»؛ هیچ روزی همانند روز حسین‌بن‌علی(ع) نیست. این تمایز، هم از منظر عمق فاجعه و تراژدی عاشورا قابل بررسی است و هم از حیث عظمت حماسه، اخلاص و قهرمانی.

وی ادامه داد: در واقعه عاشورا، دشمن از هیچ جنایتی فروگذار نکرد؛ از محاصره چندروزه آب برای شکستن مقاومت، تا هدف قراردادن کودک شیرخوار، حمله به خیمه‌ها، غارت و آتش‌زدن آن‌ها و تلاش برای به ذلت کشاندن اهل‌بیت (ع). با این حال، پاسخ اهل‌بیت امام حسین (ع) چیزی جز عزت، صبر و ایمان نبود؛ آنجا که حضرت زینب (س) فرمود: «ما رأیتُ إلا جمیلاً».

این پژوهشگر خاطرنشان کرد: تفاوت عاشورا با دیگر حماسه‌ها، تنها در شدت جنایات دشمن نیست؛ بلکه در اوج اخلاص و خداگونگی قیام، در نسبت نابرابر نیروها، و در تنوع شگفت‌انگیز یاران امام حسین (ع) است؛ از کودک شیرخوار تا پیرمرد سالخورده، همه در یک جبهه و برای یک هدف الهی ایستادند. همین ویژگی‌هاست که امام حسین (ع) را نه‌تنها سیدالشهدا در یک مقطع تاریخی، بلکه سالار شهیدان و آزادگان در سراسر تاریخ بشر معرفی می‌کند.

وی در پایان تأکید کرد: آنچه در کربلا رخ داد، شعاری یا احساسی نیست؛ بلکه حقیقتی تاریخی و عمیق است که از نظر حماسی، اخلاقی، انسانی و الهی، جایگاهی بی‌بدیل دارد و همچنان الهام‌بخش مقاومت در برابر ظلم در همه اعصار است.