فرصت سبز فصل بهار برای کاشت نهال

محبوبه عظیم‌زاده | شهرآرانیوز؛ درست است که در کل سال فقط روز ۱۴ اسفند با عنوان «روز درخت‌کاری» ثبت شده است، اکنون، در بهار پر از طراوت و زیبایی، باید هر روز را روز درخت‌کاری دانست. مسئله‌ای مافوق اهمیت که نباید آن را صرفا به چشم یک مناسبت تقویمی نگاه کرد. درخت‌کاری، بیش از هرچیز، یادآور یک مسئولیت جمعی است.

در روزگاری که تغییرات اقلیمی، کم‌آبی، آلودگی هوا و این روز‌ها جنگ، بیشتر از همیشه زندگی و محیط زیست ما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، کاشت و حفظ درختان فقط یک انتخاب نیست و یک ضرورت است. بهار فرصتی است برای اینکه از خودمان بپرسیم در برابر طبیعتی که با ما در نهایت سخاوت رفتار می‌کند چه مسئولیتی داریم. کاشت یک نهال آغاز یک تعهد است. تعهدی برای مراقبت، حفظ و پاسداری از سرزمینمان، خاکمان و همه منابع طبیعی نهفته در آن.

در باب اهمیت اجتماعی درخت‌کاری

بگذارید در ابتدای کار کمی از این بگوییم که چرا کاشت یک نهال کوچک تا این حد اهمیت دارد. هر درختی که در دل خاک می‌نشانیم فقط یک شاخه و برگ نیست. او، مسبب نفس کشیدن شهر ماست. با هر نفس هوای آلوده را می‌گیرد و اکسیژن تازه هدیه می‌دهد.

انگار که ریه‌های سبزی به شهرمان اضافه کرده‌ایم. سایه‌اش پناهی است برای روز‌های گرم و شاخه‌هایش خانه‌ای امن برای پرنده‌ها و موجودات کوچک. وقتی نهالی می‌کاریم فقط به فکر خودمان نیستیم، به فکر آینده و نسل آینده‌ایم. این، همان مسئولیت شهروندی ماست. مسئولیت‌پذیری در قبال خانه‌ای که همه ما در آن زندگی می‌کنیم.

فراموش نکنیم که:

• بین دسترسی به طبیعت و کاهش استرس ارتباط مستقیم وجود دارد.
• زندگی در نزدیکی یک فضای سبز با کاهش ۲۰ درصدی خطر ابتلا به افسردگی مرتبط است.
• کودکان در محله‌های سرسبزتر تمرکز بالاتری دارند.

چه فصلی بهتر از بهار؟

بهار که از راه می‌رسد انگار طبیعت هم نفسی تازه می‌کند و جانی دوباره می‌گیرد. این همان حال خوب طبیعت است که دلش می‌خواهد هرچیزی را در آغوش بگیرد و به آن زندگی ببخشد. بهار یعنی دمای ملایم زمین، یعنی نم‌نم باران رحمت، یعنی هوایی که پر از حال خوش و بوی زندگی است. این، همان زمانی است که نهال جوان ما با خیالی راحت ریشه‌هایش را در خاک محکم می‌کند و آماده می‌شود تا قد بکشد و بلند شود. پس انتخاب بهار برای کاشت نهال و درخت، یک انتخاب هوشمندانه از سمت یک شهروند مسئول است که می‌داند چگونه با طبیعت همراه شود تا هدیه سبز او با عشق و امید پا بگیرد.

جهت اطلاع:

• یک درخت بالغ به طور میانگین سالانه حدود ۲۰ تا ۲۲ کیلوگرم کربن‌دی‌اکسید را جذب می‌کند.
• هر انسان به طور میانگین سالانه حدود ۴ تا ۵ تن کربن‌دی‌اکسید تولید می‌کند.

با کاشت درخت قصه تمام نمی‌شود

اما قصه درختان بعد از کاشت تمام نمی‌شود و تازه شروع می‌شود. این نهال جوان حالا مثل کودکی است که به مراقبت ما نیاز دارد. وقتی درختی می‌کاریم انگار امانتی سبز به دستمان سپرده شده است. وظیفه ماست که مثل یک باغبان دل‌سوز حواسمان به نیازهایش باشد و از گزند آسیب‌ها در امانش بداریم. این مراقبت یعنی درک اینکه هرآنچه که به طبیعت هدیه می‌دهیم امانت است و باید با عشق و دل‌سوزی از آن نگهداری کنیم تا او هم در مقابل، سال‌های سال، عشق و زیبایی‌اش را به ما هدیه بدهد.

مختصر و مفید:

• هرسال تقریبا ۱.۸۳ تا ۱.۹ میلیارد درخت کاشته می‌شود. اما در هر سال حدود ۱۵.۳ میلیارد درخت نیز قطع می‌شود. یعنی به ازای هر درختی که کاشته می‌شود ۸ درخت قطع می‌شود.
• چین، هند و اتیوپی بیشترین تعداد درخت کاشته شده طی سال را دارند.
• بیش از ۳۰ درصد از سطح خشکی زمین پوشیده از جنگل است.
• تقریبا ۶.۶ درصد از مساحت ایران را جنگل تشکیل می‌دهد.

درخت‌ها و آدم‌ها

چه حس خوبی دارد وقتی می‌بینیم نهال کوچکی که روزی باهم در خاک نشانده‌ایم حالا تبدیل به درختی تناور شده است و به کوچه و محله‌مان طراوت و سرسبزی بخشیده است. کاشت درخت، وقتی در کنار یکدیگر و به صورت دسته‌جمعی انجام می‌شود، گویی بذری از همدلی و هم‌بستگی در دل‌ها می‌کارد.

وقتی باهم برای سبز کردن گوشه‌ای از شهرمان تلاش می‌کنیم حس تعلقمان به آن مکان صدچندان می‌شود. دیگر آنجا فقط یک خیابان و یک کوچه نیست، بلکه بخشی از خاطرات و هویت مشترک ماست. این مشارکت‌های کوچک شهر را برای همه ما زنده‌تر و دوست‌داشتنی‌تر می‌کند، چون می‌دانیم هرکدام از ما سهمی در ساخت و زیبایی آن داشته‌ایم.

بد نیست بدانیم که:

• اختلاف دمایی بین مناطق پردرخت و کم‌درخت شهری ۲ تا ۷ درجه سانتی‌گراد است.
• درختان شهری می‌توانند هزینه سرمایش ساختمان را تا ۳۰ درصد کم کنند.

قدم‌های کوچک، تفاوت‌های بزرگ

شاید فکر کنید کاشت یک درخت کار بزرگی است که از دست همه برنمی‌آید، اما واقعیت این است که کوچک‌ترین اقدام‌ها هم می‌تواند بزرگ‌ترین تفاوت‌ها را رقم بزند. لازم نیست حتما یک باغ بزرگ داشته باشید. حتی رسیدگی به یک گلدان در بالکن خانه، کاشت یک نهال در گوشه‌ای از حیاط یا شرکت در برنامه‌های درخت‌کاری محله کافی است تا نقش خودتان را ایفا کنید. این قدم‌های کوچک وقتی در کنار هم قرار می‌گیرند تصویری زیبا می‌سازد از یک شهر و شهروندان پرنشاط. پس بیایید از همین امروز با همه توانمان لبخندی سبز به شهرمان هدیه بدهیم.

نکته:‌شما می‌توانید با ورود به سامانه جامع فضای سبز شهرداری مشهد به آدرس gsms.mashhad.ir برای درخواست کاشت نهال اقدام کنید.

در ادامه حتما بخوانید پیام رهبر انقلاب به مناسبت روز جمهوری اسلامی | دعوت از مردم برای کاشت نهال به نیت شهدای جنگ تحمیلی سوم

مسئله مهم انتخاب گونه مناسب

• هر گونه درخت مناسب کاشت در تمام مناطق ایران نیست. گونه‌ها باید بر اساس اقلیم (گرم/خشک/معتدل/مرطوب) نوع خاک و منابع آب انتخاب شوند.
• اگر گونه‌های اشتباه کاشته شود جذب کربن می‌تواند تا ۵۰ درصد کمتر از حد پیش‌بینی باشد.
• درختان بومی اکوسیستم منطقه را تقویت می‌کند، آب را بهتر ذخیره می‌کند و به نوسانات اقلیمی مقاوم‌ترند.
• استفاده ناآگاهانه از گونه‌های پرآب یا غیربومی می‌تواند به کاهش آب زیرزمینی، فرسایش خاک و مشکلات مدیریتی منجر شود.
• کاشت گونه‌های غیربومی می‌تواند تا ۴۰ درصد تنوع زیستی محلی را کاهش بدهد.
• تا سال ۲۰۵۰ بسیاری از گونه‌های درختی باید صد‌ها کیلومتر جابه‌جا شوند تا در اقلیم مناسب بمانند.

اینجا چه بکاریم؟

اقلیم خراسان:طبق اطلاعات مندرج در اداره کل هواشناسی استان خراسان رضوی، این استان از تنوع اقلیمی برخوردار است. اما، به‌طورکلی، باید اقلیم آن را نیمه‌خشک دانست.

گونه‌های مقاوم و مناسب:

بادام: مقاوم به خشکی

پسته: بسیار مقاوم به خشکی گرما و شوری

توت: مقاوم به گرما و کم آب با سایه‌سار خوب

زرشک: تحمل بالای خشکی با آبیاری کم

انار: مقاوم به گرما و خشکی و محصول اقتصادی بالا

زیتون: نیاز آبی کم و مقاومت در برابر خشکی

نکته: «نیمه خشک» خود طیف وسیعی است و میزان بارندگی و دمای دقیق در مناطق مختلف خراسان می‌تواند متفاوت باشد.