گرمازدگی را با تغذیه درست شکست دهید | الگوی غذایی مناسب فصل تابستان

به گزارش شهرآرانیوز، گرمازدگی از مهم‌ترین مخاطرات فصل تابستان است، اما متخصصان معتقدند با رعایت اصول ساده‌ای در تغذیه و سبک زندگی می‌توان احتمال بروز آن را تا حد زیادی کاهش داد. در ادامه توصیه‌های متخصص تغذیه درباره الگوی غذایی مناسب، نوشیدنی‌های مفید، علائم کم‌آبی و مراقبت از گروه‌های حساس را بخوانید.

فرهاد غیبی، متخصص تغذیه، با اشاره به نقش تغذیه در پیشگیری از گرمازدگی، اظهار کرد: رعایت یک الگوی غذایی متناسب با فصل تابستان، علاوه بر حفظ سلامت بدن، خطر ابتلا به گرمازدگی را نیز کاهش می‌دهد. در روز‌های گرم به دلیل افزایش تعریق، آب و املاح بدن بیشتر از دست می‌رود و در صورت جبران نشدن این کمبود، احتمال بروز گرمازدگی افزایش می‌یابد.

وی گفت: در فصل تابستان بهتر است افراد از غذا‌های سبک استفاده کنند و مصرف غذا‌های سرخ‌کردنی، چرب، گوشت قرمز و غذا‌های پرادویه را کاهش دهند. در مقابل، استفاده از گوشت‌های سفید مانند مرغ و ماهی، لبنیات کم‌چرب و غذا‌های سبک، انتخاب مناسب‌تری برای این فصل است.

وی با تأکید بر اهمیت مصرف مایعات، افزود: نوشیدن آب نباید به احساس تشنگی موکول شود، بلکه افراد باید از صبح تا شب در فواصل منظم آب و مایعات مصرف کنند تا بدن دچار کم‌آبی نشود. همچنین نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند چای پررنگ، قهوه، نسکافه، نوشابه‌های انرژی‌زا و برخی نوشابه‌های گازدار به دلیل افزایش دفع آب بدن، می‌توانند خطر گرمازدگی را افزایش دهند و بهتر است مصرف آنها محدود شود.

غیبی ادامه داد: مصرف متعادل میوه‌ها و سبزیجات تازه، به‌ویژه هندوانه، خیار، کاهو و کلم که آب فراوانی دارند، به تأمین تدریجی آب بدن کمک می‌کند و احتمال کم‌آبی را کاهش می‌دهد. همچنین استفاده از دوغ کم‌نمک، آب‌دوغ‌خیار و سایر غذا‌های سبک و خنک می‌تواند گزینه مناسبی برای روز‌های گرم باشد.

وی با بیان اینکه الگوی وعده‌های غذایی تفاوت زیادی با سایر فصل‌ها ندارد، گفت: افراد می‌توانند سه وعده اصلی و دو تا سه میان‌وعده داشته باشند، اما لازم است حجم وعده‌ها سبک‌تر بوده و مصرف مایعات و لبنیات کم‌چرب افزایش یابد.

وی با اشاره به علائم گرمازدگی، اظهار کرد: تعریق شدید، سرگیجه، سردرد، ضعف و بی‌حالی از علائم اولیه گرمازدگی هستند، اما در موارد شدید، دمای بدن به بیش از ۴۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد و پوست فرد به جای تعریق، خشک و داغ می‌شود که این وضعیت یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود.

این متخصص تغذیه درباره اقدامات اولیه در مواجهه با فرد گرمازده گفت: فرد باید بلافاصله به محیطی خنک یا سایه منتقل شود و با استفاده از کمپرس آب سرد روی پیشانی، گردن و زیر بغل یا قرار دادن پا‌ها در آب خنک، دمای بدن کاهش یابد. همچنین بهتر است فرد در حالت خوابیده قرار گیرد و پاهایش کمی بالاتر از سطح بدن باشد تا جریان خون بهتر برقرار شود.

وی افزود: اگر فرد هوشیار باشد، می‌توان به تدریج از مایعات خنک و حاوی املاح مانند محلول ORS، آب‌میوه طبیعی یا دوغ کم‌نمک استفاده کرد، اما در صورتی که سطح هوشیاری کاهش یافته باشد، نباید هیچ ماده غذایی یا نوشیدنی به او داده شود و لازم است در کوتاه‌ترین زمان با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفته شود.

در ادامه حتما بخوانید مراقب آفتاب‌سوختگی باشید | چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟

غیبی با اشاره به افرادی که رژیم کاهش وزن دارند، تصریح کرد: این افراد نباید به صورت خودسرانه رژیم بگیرند و لازم است برنامه غذایی خود را زیر نظر متخصص تغذیه تنظیم کنند. حذف میوه، سبزیجات یا مایعات در رژیم‌های لاغری، به‌ویژه در فصل تابستان، می‌تواند خطر گرمازدگی را افزایش دهد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: نوزادان، کودکان خردسال، زنان باردار، سالمندان، افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و کلیوی و همچنین افرادی که دارو‌های ادرارآور مصرف می‌کنند، بیش از سایرین در معرض گرمازدگی قرار دارند و لازم است ضمن مصرف کافی مایعات، از حضور و انجام فعالیت‌های سنگین در ساعات اوج گرما خودداری کنند.

کم آبی بدن تنها عامل گرمازدگی نیست

 دکتر غیبی در زمینه کم آبی بیان کرد: کم‌آبی بدن یکی از عوامل مهم در ایجاد و تشدید گرمازدگی است، اما تنها عامل نیست؛ گرمازدگی نتیجه اختلال در تنظیم دمای بدن در شرایطی مانند قرار گرفتن طولانی‌مدت در گرما، رطوبت بالا، فعالیت شدید و کاهش توانایی بدن برای دفع حرارت است.

وی ادامه داد: در روز‌های گرم، نیاز بدن به آب بسته به سن، وزن، میزان فعالیت، شرایط محیطی و وضعیت سلامت متفاوت است؛ به‌طور معمول افراد بزرگسال حدود ۲ تا ۳ لیتر مایعات در روز نیاز دارند که در هوای گرم، تعریق زیاد یا فعالیت بدنی باید افزایش یابد. البته کودکان به دلیل نسبت بیشتر سطح بدن به وزن و وابستگی بیشتر به مراقبت دیگران، سریع‌تر دچار کم‌آبی می‌شوند و باید به‌طور منظم مایعات دریافت کنند.

وی افزود: سالمندان نیز به دلیل کاهش احساس تشنگی و تغییرات فیزیولوژیک، در معرض خطر بیشتری هستند و نباید منتظر احساس تشنگی بمانند. همچنین ورزشکاران و افراد فعال علاوه بر آب، به دلیل تعریق زیاد ممکن است به دریافت الکترولیت‌هایی مانند سدیم و پتاسیم نیز نیاز داشته باشند.

این متخصص تغذیه اظهار کرد: بهترین نوشیدنی برای پیشگیری از کم‌آبی، آب، دوغ کم‌نمک، شیر و در برخی شرایط نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت مناسب است؛ در مقابل، مصرف زیاد نوشیدنی‌های شیرین، نوشابه‌های گازدار، انرژی‌درینک‌ها و مصرف بیش از حد کافئین توصیه نمی‌شود.

وی در ادامه سخنانش خاطرنشان کرد: نوشیدن آب به تنهایی در بیشتر افراد سالم کافی است، اما نباید فراموش شود که در تعریق شدید یا فعالیت طولانی افراد، جایگزینی املاح نیز اهمیت پیدا می‌کند. همچنین نوشیدنی‌های شیرین و گازدار جایگزین مناسبی برای آب نیستند.

وی تصریح کرد: علائم کم‌آبی شامل تشنگی، خشکی دهان، کاهش حجم ادرار، تیره شدن رنگ ادرار، خستگی، سردرد، سرگیجه و کاهش تمرکز است و بهتر است افراد قبل از بروز علائم شدید، مصرف مایعات را افزایش دهند؛ زیرا احساس تشنگی معمولاً نشانه آغاز کم‌آبی است.

غیبی در پایان تأکید کرد: پیشگیری از گرمازدگی تنها با نوشیدن آب انجام نمی‌شود؛ کاهش تماس با گرمای شدید، استفاده از لباس مناسب، پرهیز از فعالیت سنگین در ساعات اوج گرما و توجه ویژه به گروه‌های حساس، نقش مهمی در حفظ سلامت در فصل تابستان دارد.

گرمازدگی عارضه‌ای قابل پیشگیری است؛ مشروط بر اینکه تأمین آب و املاح بدن، تغذیه متناسب با فصل و پرهیز از رفتار‌های پرخطر در روز‌های گرم، به بخشی از عادت‌های روزانه تبدیل شود؛ توصیه‌ای که متخصصان آن را ساده‌ترین و در عین حال مؤثرترین راهکار حفظ سلامت در تابستان می‌دانند.

منبع: ایسنا