تعریض کشیده مقبره خیام

حواشی ساخت آرامگاهی در اصفهان

فراگیر شدن تصویری از ایده طرح آرامگاه مرحوم محمود فرشچیان در روز‌های گذشته واکنش‌های تند و تیز کاربران فضای مجازی و هنرمندان معماری را در پی داشت. طرحی که اواخر مرداد با حضور وزیر میراث فرهنگی کشور در نخستین سالگرد درگذشت مرحوم فرشچیان در اصفهان رونمایی و اعلام شد قرار است در مجاورت آرامگاه صائب تبریزی و در محوطه باغ تاریخی تکیه که محل مزار این نقاش نامدار معاصر ایرانی است جانمایی شود.

اگر از این دست انتقاد‌های بجا که برای ساخت چنین بنایی باید فراخوان و مسابقه برگزار می‌شد یا اینکه ساخت مقبره در جوار آرامگاه صائب تبریزی شأن و منزلت بزرگ‌ترین شاعر قرن یازدهم هجری ایران را زیر سؤال می‌برد بگذریم، شکل و شمایل آرامگاه، مسئله بحث است که حتی مخاطبان عادی دارای کمترین دانش معماری را یاد آرامگاه حکیم عمر خیام در نیشابور می‌اندازد.

مثلا یک نفر نوشته است: «وقتی به هوش مصنوعی میگی فکر کن سیحونی و یک مقبره برام طراحی کن»! یا کسی مثل سام گیوراد، پژوهشگر میراث فرهنگی با انتشار پستی انتقادی طرح ارائه شده برای آرامگاه مرحوم فرشچیان را نسخه‌ای کپی از آرامگاه خیام دانسته که به کمک هوش مصنوعی ساخته شده و خواسته تا مسئولان میراث فرهنگی جلوی ساخت چنین بنایی را که در شأن باغ تاریخی تکیه، آرامگاه صائب و حتی مرحوم فرشچیان نیست بگیرند.

در ادامه حتما بخوانید تبلور اندیشه‌های مکتب شیعه در هنر استاد محمود فرشچیان

هنر ماندگار سیحون در خراسان

آرامگاه حکیم عمر خیام در نیشابور توسط هوشنگ سیحون بین سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۱ ساخته شد. آن زمان که بنا بود سومین مقبره خیام بنا شود، سیحون که هم زمان مشغول ساخت آرامگاه نادر در مشهد و آرامگاه کمال الملک در نیشابور بود طرحش را برای ساخت آرامگاه خیام به دانشکده هنر‌های زیبا ارائه کرد و پس از آنکه مورد تأیید مرحوم محسن فروغی (رئیس وقت دانشکده و کسی که طراحی آرامگاه صائب تبریزی را به عهده داشت) قرار گرفت

پروژه را آغاز کرد. سیحون خود بار‌ها در مصاحبه هایش به جامع الاطراف بودن خیام و در نظر گرفتن جنبه‌های متعدد شخصیتی او که ریاضی دان، منجم و ادیب بود برای ساخت آرامگاه اشاره و تأکید کرده است و علاوه بر اینکه در کاشی‌های بنا بیست رباعی خیام به خط استاد مرتضی عبدالرسولی حکاکی شده سطح پیچیده بنا نیز متکی به یک فرمول ریاضی است و تقاطع تیغه‌ها در سقف آرامگاه یک ستاره به وجود می‌آورد که نمادی از ستاره شناسی خیام محسوب می‌شود. البته درباره سختگیری‌ها و دقت نظر و وسواس مرحوم سیحون در ساخت آثارش اطلاعات مکتوب و تصویری فراوانی وجود دارد که در این نوشتار کوتاه ناچاریم به سر سوزنی اکتفا کنیم.

حالا به تازگی روزنامه جام جم با شهاب نیکمان معمار و طراح آرامگاه محمود فرشچیان گفت‌و‌گو کرده است. در این مصاحبه برخلاف انتظار نه تنها از او سؤالی درباره انتقاد‌های فراگیر مردمی و تخصصی نشده که حتی وعده ساخت این بنا در آینده نزدیک هم داده می‌شود.