همه‌چیز درباره فیلم «مراقب» محسن قرایی + داستان، بازیگران و حواشی حضور در جشنواره ونیز

به گزارش شهرآرانیوز؛ فیلم «مراقب» علاوه بر حضور در بخش «افق‌ها»، به‌دلیل داستان، حضور لاله مرزبان و ریما رامین‌فر در جشنواره فیلم ونیز و روایت کارگردان از نحوه ساخت فیلم، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. این فیلم با عنوان بین‌المللی Falling House در ونیز حضور دارد و داستان خانواده‌ای را روایت می‌کند که هم‌زمان با فروپاشی خانه، روابط خانوادگی آنها نیز وارد بحرانی جدی می‌شود.

فیلم مراقب درباره چیست؟

داستان فیلم «مراقب» در حاشیه تهران و در خانواده‌ای کم‌برخوردار اتفاق می‌افتد؛ خانواده‌ای که خانه‌شان در جریان یک طرح گسترده نوسازی شهری در معرض تخریب قرار گرفته است.

در مرکز داستان، رشید با بازی فرهاد اصلانی قرار دارد؛ مردی که به‌عنوان نگهبان زندان کار می‌کند و پس از متهم شدن به فساد و مواجهه با بحران‌های شخصی و اقتصادی، شرایط دشواری پیدا می‌کند.

در همین زمان، رشید متوجه می‌شود دختر بزرگش، انسی با بازی لاله مرزبان، قصد دارد برای دنبال کردن رویای خود در زمینه مدلینگ از ایران خارج شود. مخالفت شدید پدر با این تصمیم، تنش‌های خانوادگی را بیشتر می‌کند.

هرچه بولدوزر‌ها به خانه نزدیک‌تر می‌شوند، خانه‌ای که قرار است تخریب شود، به شکلی نمادین و واقعی به یک زندان برای اعضای خانواده تبدیل می‌شود. در واقع، یکی از ایده‌های اصلی فیلم، پیوند میان «خانه»، «زندان» و «کنترل» است.

چرا نام فیلم «Falling House» است؟

عنوان بین‌المللی فیلم، Falling House به معنای «خانه در حال سقوط» یا «خانه در حال فروپاشی» است. این عنوان فقط به تخریب فیزیکی خانه خانواده اشاره ندارد و می‌توان آن را استعاره‌ای از فروپاشی روابط میان اعضای خانواده نیز دانست.

در فیلم، خانه هم‌زمان دو وضعیت متضاد دارد: از یک سو قرار است به‌وسیله بولدوزر‌ها تخریب شود و از سوی دیگر، پدر خانواده آن را به فضایی برای اعمال قدرت بر اعضای خانواده تبدیل می‌کند.

به این ترتیب، خانه‌ای که باید محل امنیت باشد، به زندان تبدیل می‌شود؛ ایده‌ای که در نقد‌های منتشرشده درباره فیلم نیز مورد توجه قرار گرفته است. گاردین «مراقب» را درامی خانوادگی درباره حبس استعاری و واقعی در یک خانه رو به ویرانی توصیف کرده است.

بازیگران فیلم مراقب

بازیگران اصلی فیلم «مراقب» عبارت‌اند از فرهاد اصلانی در نقش «رشید» لاله مرزبان در نقش «انسی» ریما رامین‌فر و النا خاکبازان.  محسن قرایی علاوه بر کارگردانی، از نویسندگان فیلم نیز هست و امیرمحمد عبدی در نگارش فیلمنامه با او همکاری کرده است. فرشاد محمدی مدیر فیلمبرداری و عماد خدابخش نیز یکی از تدوینگران فیلم است. موسیقی فیلم را مکس ریشتر ساخته است.

فیلم مراقب در جشنواره ونیز ۲۰۲۶

«مراقب» در هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز در بخش افق‌ها (Orizzonti) به نمایش درآمد و نخستین نمایش جهانی آن در ونیز انجام شد. مدت زمان فیلم ۱۲۴ دقیقه اعلام شده و کشور‌های ایران، آلمان و آمریکا به‌عنوان کشور‌های تولیدکننده آن معرفی شده‌اند.

حضور فیلم در ونیز در حالی اتفاق افتاد که «مراقب» یکی از آثار بحث‌برانگیز سینمای ایران در فضای رسانه‌ای این جشنواره بود و حتی پیش از نمایش، حواشی مربوط به نحوه تولید و تصاویر منتشرشده از فیلم توجه رسانه‌ها را جلب کرد.

چرا فیلم مراقب جنجالی شد؟

مهم‌ترین حاشیه «مراقب» به نحوه ساخت فیلم و عبور آن از محدودیت‌های رسمی سینمای ایران مربوط می‌شود. محسن قرایی در گفت‌وگویی درباره روند تولید فیلم گفته است که فیلمنامه‌ای که برای دریافت مجوز ارائه شده بود با فیلمی که در نهایت ساخته شد تفاوت داشته است. او توضیح داده که به دلیل ابعاد پروژه، امکان فیلمبرداری کاملاً مخفیانه وجود نداشته و برای ساخت بخش‌های حساس فیلم، تعداد اعضای حاضر در صحنه تا حد امکان کاهش داده شده است.

قرایی همچنین گفته است برخی صحنه‌هایی که در آنها بازیگر زن بدون حجاب حضور دارد، با تعداد بسیار محدودی از عوامل فیلمبرداری شده است.

این اظهارات پس از اعلام حضور «مراقب» در جشنواره ونیز اهمیت بیشتری پیدا کرد؛ به‌خصوص پس از انتشار تصاویر لاله مرزبان.

حاشیه لاله مرزبان در فیلم مراقب

پس از معرفی فیلم در جشنواره ونیز، تصاویر مربوط به آن در رسانه‌های مختلف منتشر شد و برخی رسانه‌های داخلی نیز نسبت به چگونگی دریافت مجوز ساخت فیلم و تفاوت میان نسخه‌ای که برای دریافت مجوز ارائه شده و فیلم نهایی پرسش‌هایی مطرح کردند.

در مقابل، قرایی در توضیح شرایط تولید گفته است مسئله اصلی فیلم از نگاه او صرفاً موضوع حجاب نبوده، بلکه مضمون و هسته داستان نیز از جمله مواردی بوده که امکان دریافت مجوز برای روایت مستقیم آنها دشوار بوده است.

ماجرای «فیلمنامه جعلی» فیلم مراقب چیست؟

یکی از عبارت‌هایی که پس از انتشار مصاحبه محسن قرایی با رسانه‌های خارجی درباره «مراقب» زیاد تکرار شد، «فیلمنامه جعلی» بود.

قرایی گفته است برای اینکه امکان دریافت مجوز ساخت فراهم شود، فیلمنامه‌ای متفاوت از فیلمی که قصد ساختش را داشته به مسئولان ارائه کرده و سپس نسخه مورد نظر خود را ساخته است.

او همچنین توضیح داده که برای ضبط برخی صحنه‌های حساس، گروه فیلمبرداری بسیار کوچک بوده تا احتمال انتشار اطلاعات مربوط به این بخش‌ها کاهش پیدا کند. این روایت به یکی از مهم‌ترین جنبه‌های حاشیه‌ای تولید «مراقب» تبدیل شده است.

آیا اموال محسن قرایی مصادره شده است؟

یکی دیگر از خبر‌های جنجالی پس از انتشار مصاحبه محسن قرایی، ادعای توقیف یا مصادره خانه و دارایی‌های او بود.

برخی گزارش‌ها در ابتدا با استناد به مصاحبه منتشرشده از این موضوع خبر دادند، اما این خبر بعداً تکذیب شد. طبق گزارش سلام سینما که توسط چند رسانه دیگر نیز بازنشر شد، بررسی‌ها نشان داده است که این بخش ناشی از خطا در ترجمه سخنان قرایی به انگلیسی بوده و متن مصاحبه نیز اصلاح شده است؛ بنابراین نمی‌توان خبر «مصادره اموال محسن قرایی» را به‌عنوان یک واقعیت قطعی درباره حواشی فیلم منتشر کرد.

در عین حال، گزارش‌های منتشرشده درباره مصاحبه قرایی از تهدید‌هایی که او مدعی شده متوجه خودش و خانواده‌اش شده و همچنین نگرانی او از بازگشت به ایران خبر داده‌اند. این موارد نیز باید با نسبت دادن مستقیم به اظهارات خود کارگردان مطرح شوند.

در ادامه حتما ببینید ویدئو| ریما رامین‌فر و لاله مرزبان در جشنواره فیلم ونیز

واکنش منتقدان به فیلم مراقب

واکنش منتقدان خارجی به «مراقب» کاملاً یکدست نبوده است، اما مضمون فیلم توجه زیادی را به خود جلب کرده است.

گاردین فیلم را اثری خشن، پرتنش و در عین حال دارای رگه‌هایی از کمدی سیاه توصیف کرده و بازی فرهاد اصلانی را مورد توجه قرار داده است. در این خوانش، زندانبان فیلم در نهایت همان کاری را با خانواده‌اش می‌کند که محیط کاری‌اش با زندانیان انجام می‌دهد: کنترل، محدود کردن و گرفتن امکان انتخاب.

از این منظر، «مراقب» فقط درباره یک خانواده در حاشیه تهران نیست؛ فیلم تلاش می‌کند مفاهیمی مانند قدرت، پدرسالاری، مهاجرت، محدودیت و میل به فرار را در یک فضای خانوادگی فشرده به تصویر بکشد.

محسن قرایی، کارگردان فیلم مراقب، کیست؟

محسن قرایی متولد بهشهر و از کارگردانان و فیلمنامه‌نویسان سینمای ایران است. او کارگردانی فیلم‌هایی مانند «خسته نباشید!»، «سد معبر» و «بی‌همه‌چیز» را در کارنامه دارد.

«سد معبر» در سال ۱۳۹۵ ساخته شد و قرایی پس از آن با «بی‌همه‌چیز» در سال ۱۳۹۹ بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. او همچنین در نگارش فیلمنامه «قصر شیرین» با رضا میرکریمی همکاری کرد و برای فیلمنامه این اثر سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را به دست آورد.

«مراقب» چهارمین فیلم بلند او به‌عنوان کارگردان محسوب می‌شود و پس از چند سال فاصله از ساخت فیلم بلند، بازگشت او به سینمای داستانی است.