بازخوانی بیانات رهبر شهید انقلاب به مناسبت ۲۷ شهریور، روز شعر و ادب فارسی | زبان فارسی در قاب دغدغههای رهبر شهید
۲۷ شهریور، روز شعر و ادب فارسی، فرصتی برای بازخوانی دغدغههای رهبر شهید، آیتالله خامنهای، درباره زبان فارسی است؛ زبانی که ایشان بارها بر ظرفیتهای آن تأکید کرده و نسبت به فرسایش و ورود بیرویه واژههای بیگانه به آن هشدار دادهاند.
به گزارش شهرآرانیوز، ۲۷ شهریور، روز شعر و ادب فارسی، بهانهای است برای بازخوانی توجهات و دغدغههای رهبر شهید، آیتالله خامنهای، نسبت به زبان فارسی؛ زبانی که ایشان بارها از آن به عنوان یکی از مهمترین عناصر هویت فرهنگی و تمدنی ایران یاد کردهاند و نسبت به وضعیت آن هشدار دادهاند.
نگرانی درباره زبان فارسی، موضوع تازهای در بیانات ایشان نیست. سالهاست که در دیدار با شاعران، اهالی فرهنگ و اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی، درباره ضرورت مراقبت از این زبان صحبت کردهاند؛ نگرانیای که در سالهای اخیر بیشتر متوجه ورود بیرویه واژههای بیگانه، بهویژه واژههای انگلیسی، به گفتار و نوشتار روزمره مردم بوده است.
ایشان معتقد بودند زبان فارسی ظرفیت بالایی برای واژهسازی و بیان دقیقترین مفاهیم دارد. حتی برای توضیح این ظرفیت، سراغ نمونههایی از شعر فارسی رفتهاند؛ جایی که یک واژه یا ترکیب ساده میتواند مفهومی ظریف و چندلایه را منتقل کند؛ مفهومی که گاهی ترجمه دقیق آن به زبان دیگری آسان نیست. از همین منظر، مسئله برای ایشان تنها حفظ چند واژه قدیمی یا ادبی نیست، بلکه پاسداری از زبانی است که توانایی ساختن و زنده ماندن دارد.
با این حال، به اعتقاد ایشان، این ظرفیت زمانی حفظ میشود که خود فارسیزبانان نسبت به زبانشان بیتفاوت نباشند. ورود مداوم واژههای خارجی، بهویژه زمانی که بدون نیاز و صرفاً از سر عادت استفاده شوند، یکی از موضوعاتی است که بارها درباره آن ابراز نگرانی کردهاند.
در این میان، رسانهها نیز جایگاه مهمی دارند. ایشان بارها بر نقش صداوسیما، مطبوعات و دیگر رسانهها در شکل دادن به زبان عمومی تأکید کردهاند. واژهای که بارها از تلویزیون یا رادیو شنیده شود، در روزنامهها نوشته شود و بعد در فضای مجازی تکرار شود، به تدریج برای مردم عادی و آشنا خواهد شد. از همین رو، مراقبت از زبان در رسانهها را بخشی از مسئولیت فرهنگی میدانند.
اما نگاه ایشان صرفاً ناظر بر حذف واژههای خارجی نیست؛ تأکید اصلی بر استفاده از ظرفیت خود زبان فارسی برای ساخت معادلهای مناسب است. نمونههایی که نشان میدهند اگر برای واژههای تازه، معادلهای فارسی ساخته و به مرور استفاده شوند، میتوانند در زبان عمومی نیز جا بیفتند. این حساسیت حتی به نام محصولات، شرکتها، مغازهها و نوشتههای روی کالاهای تولید داخل نیز کشیده شده است. ایشان بارها این پرسش را مطرح کردهاند که وقتی محصولی در داخل کشور و برای مصرف داخلی تولید میشود، چرا باید نامی بیگانه داشته باشد یا با حروف لاتین معرفی شود.
در کنار همه اینها، یکی از نکاتی که در سخنان ایشان درباره زبان فارسی برجسته است، اشاره به جایگاه تاریخی این زبان است. فارسی در دورههایی از تاریخ، فراتر از مرزهای امروز ایران، زبان علم و فرهنگ بوده و از قسطنطنیه تا شبهقاره هند مورد استفاده قرار میگرفته است. از نگاه ایشان، چنین پیشینهای اهمیت مراقبت از زبان فارسی را دوچندان میکند.
این دغدغه در اردیبهشت ۱۴۰۵ نیز با تأکید بر «استقلال تمدنی ایران» و ضرورت مقابله با تهاجم زبانی و فرهنگی مطرح شد؛ تأکیدی که نشان میدهد مسئله زبان فارسی برای ایشان تنها یک موضوع ادبی نبوده و آن را بخشی از مسئله هویت و فرهنگ جامعه میدانستهاند.
حالا در روز شعر و ادب فارسی، مرور این بیانات بیش از هر چیز یادآور یک نکته است؛ اینکه زبان فارسی فقط زبان شعر شاعران و متون ادبی نیست. زبانی است که هر روز با آن حرف میزنیم، مینویسیم و فکر میکنیم و آیندهاش تا حد زیادی به همین استفاده روزمره ما وابسته است. دغدغهای که سالها در سخنان رهبر شهید تکرار شده، در نهایت به یک پرسش ساده میرسد: با زبانی که به ما رسیده، چقدر درست و مسئولانه رفتار میکنیم؟
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
