به گزارش شهرآرانیوز؛ اگرچه خانواده بهعنوان نخستین و مهمترین نهاد تربیت انسان در رشد اخلاقی و مذهبی او نقشی بیبدیل دارد، از جایی به بعد، نهادها و گروههای دیگری هم به دایره این اثرگذاری وارد میشوند؛ مثل مدرسه که درکنار آموزش دروس و ارتقای علمیمهارتی دانشآموزان، در پرورش اخلاق و دینمداری و آراستگی به تقوای آنها نیز بسیار مؤثر است؛ به همین سبب هم خانواده و جامعه درباره این رسالت، از مدرسه سؤال میکنند. در بررسی ابعاد این ظرفیت و چگونگی فعال کردنش با سیداسماعیل اصغرزاده، رئیس اداره قرآن، عترت و نماز آموزشوپرورش خراسانرضوی، گفتوگو کردهایم.
مدارس، ظرفیت چشمگیری برای پاسخ به دغدغههای دینی خانوادهها در تربیت دانشآموزان دارند و تمام سعی دستگاه تعلیموتربیت برای افزایش این ظرفیت است؛ برای همین هم در شعار سال جدید تحصیلی، علاوهبر عدالت آموزشی، وزیر آموزشوپرورش مسئله هویت را نیز اضافه کرده است که وظیفه مشخصی را برای دستگاه تعلیموتربیت، تعریف میکند.
یکی از چالشهای اصلی در تربیت دینی دانشآموزان، کمبود نیروی انسانی ماهر بهسبب بازنشستگی نیروهای باتجربه است که برای رفع آن با نهادهای فرهنگی مثل سازمان تبلیغات اسلامی و حوزههای علمیه، ارتباط برقرار شده است و حضور طلاب امین، ائمه جماعات، مبلغان و نیروهای جهادی در مدارس برای پاسخگویی به شبهات دانشآموزان، درپی همین تعاملات صورت میگیرد.
برای انس دانشآموزان با نماز و تأثیر این انس بر اخلاق، تقوا و سبک زندگی آنها، نیاز به اقامه واقعی نماز داریم. اگر نماز واقعی برگزار و اقامه شود، یعنی بتوانیم اهمیت و جایگاه نماز را زنده کنیم، قطعا نهفقط بر تعلیم و تربیت آنها بلکه بر تمام ابعاد زندگیشان تأثیر میگذارد. خوشبختانه ظرفیت آموزشوپرورش برای تربیت دینی نسل آینده، کاملا مهیاست و با افزایش نیروی انسانی ماهر و برگزاری دورههای آموزشی برای همکاران، روزبهروز این اقدام، پررنگتر خواهد شد.
برگزاری نمازهای باشکوه و تأثیرگذار در مدارس که بتواند نسل جدید را هدایت و آنها را مقابل آسیبها مصون کند، به مدیران و فعالان فرهنگی معتقد و باورمند نیاز دارد تا با عزم و همت آنها، تمام ظرفیتهای دستگاه تعلیموتربیت پای کار نماز بیاید. دومین عامل مؤثر در انس دانشآموزان با نماز و مفاهیم دینی، فضای مطلوب و زیرساختهای فیزیکی مثل نمازخانه مناسب در مدارس است. تداخلنداشتن ساعت نماز با ساعت کلاسهای درسی، مکان تمیز و زیبا و تجهیزات مناسب، عظمت و اولویت نماز را بیشتر به دانش آموزان نشان میدهد.
از مؤثرترین عوامل در فعال کردن ظرفیت دینیاخلاقی مدرسه بهویژه در موضوع انس دانشآموزان با نماز، روحانی و امامجماعت است؛ روحانیای که روابطعمومی خوب و توان جذب دانشآموزان را داشته باشد، میتواند با صحبتهای قبل و بعد از نماز، نوجوان را به نماز جذب کند. همچنین مربیان و معاونان پرورشی با مهارت برگزاری نماز، میتوانند تأثیرگذار باشند.
در این میان، نباید از کنشگری خود دانشآموزان غفلت کرد. تأثیرگذاری همسالان یکی از مهمترین عوامل است. اگر برای دانشآموزان مأموریت تعریف کنیم و تشویقهای مناسب درنظر بگیریم، تأثیر چشمگیری در جذب آنها به حضور در نمازجماعت و انسشان با نماز و رشد دیگر مؤلفههای مذهبی در اخلاق و رفتار آنها دارد.
در پاسخ به این سؤال که باوجود ظرفیت خوب مدارس برای رشد مذهبی دانشآموزان، چرا برخی از آنها انس کافی با نماز ندارند، باید گفت: آموزشوپرورش تنها نهاد تأثیرگذار در فرهنگ نیست؛ فضای مجازی، رسانهها و فضای اجتماعی و جامعه و دیگر نهادهای متولی امر، رقبای قدرتمندی هستند که حتی در برخی مواقع، تأثیرشان از مدرسه بیشتر است، لذا عوامل متعددی برای اهتمام جدی نداشتن دانشآموزان به نماز وجود دارد که تأثیر اعتقادی آموزشوپرورش را کم میکند؛ درصدی از این بیمیلی مربوطبه مدرسه است، اما درصد زیادی، فراتر از مدرسه است و باید از سایر متولیان فرهنگ جامعه، کمک خواست تا نسلی مقید به احکام و آداب دینی تربیت شود.
از ابتکارات مؤثر آموزشوپرورش در تربیت دینیاخلاقی دانش آموزان، اجرای طرح «سه میم» ویژه پیوند مدرسه، مسجد و منزل است. مسجد در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی، محل ظهور و بروز بسیاری از مهارتها و استعدادها بود، اما متأسفانه امروز مثل گذشته به آن توجه نمیشود.
البته آموزشوپرورش تلاش جدی میکند که این ظرفیت دوباره فعال و احیا شود تا در این فضا، هویت دینی نسل آینده تقویت شود، از اینرو امسال بیش از ۴۰۵مسجد در استان، میزبان دانشآموزان در اوقاتفراغت تابستانی بودند و علاوهبر این، برنامهریزی ویژهای برای تقویت ارتباط مدارس با مساجد فعال در دستورکار است. اکنون که دانشآموزان در اجتماعات مردم مبعوث نقش پررنگی دارند، تلاش بر آن است که این ظرفیت را تقویت کنیم و این حضور اجتماعی در بستر مساجد را استمرار بدهیم.
از ظرفیتهای مهم در تربیت و پرورش دانش آموزان، ایجاد انس و ارتباط آنها با اهلبیت (ع) از طریق طرحهایی مثل «مصباحالهدی» و نیز زیارت است، از اینرو در استان خراسانرضوی با هماهنگی آستانقدسرضوی، برنامههای متنوعی برای نوجوانان طراحی و اجرا میشود، چنانکه جشن تکلیف بیش از ۷۰درصد دختران مقطع ابتدایی مشهد در حرم مطهر حضرت علیبنموسیالرضا (ع) برگزار میشود.
علاوهبر این، طرحهایی مثل «نیمروز در بهشت» و زیارتهای منظم و آگاهانه با مشارکت آستانقدسرضوی برنامهریزی شده است؛ چون هرقدر این فضای تعاملی و مشارکتی پررنگتر شود، حضور دانشآموزان در حرم، تأثیرگذارتر و آثار این ارتباط بر آنها عمیقتر خواهد بود. در این میان، نباید از تأثیر رسانهها در تبدیل دغدغه تربیت دینی به یک مطالبه عمومی ازسوی خانوادهها غافل شد؛ بهویژه که رسانهها میتوانند به فعالیتهای اعتقادی در دستگاه تعلیموتربیت، اولویت ببخشند.