بعد از گزش حتی یک دقیقه هم تأخیر نکنید | هاری پس از بروز علائم، تقریباً همیشه کشنده است

به گزارش شهرآرانیوز، دکتر اشرف توانایی‌ثانی، اظهار کرد: ویروس هاری از طریق بزاق حیوان آلوده منتقل می‌شود و گازگرفتگی، مهم‌ترین مسیر انتقال آن به انسان است؛ با این حال، ورود بزاق آلوده به زخم باز یا تماس آن با مخاط چشم، بینی و دهان نیز می‌تواند موجب انتقال بیماری شود.

وی افزود: هاری بیماری ویروسی خطرناکی است که سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند و پس از ظهور علائم بالینی، درمان مؤثری برای آن وجود ندارد؛ بنابراین پیشگیری پس از مواجهه و آغاز سریع اقدامات درمانی، اهمیت حیاتی دارد.

این متخصص بیماری‌های عفونی خاطرنشان کرد: هاری عمدتاً پستانداران را درگیر می‌کند و پرندگان، ماهی‌ها، خزندگان و دوزیستان معمولاً به این ویروس مبتلا نمی‌شوند.

هاری فقط محدود به سگ‌ها نیست؛ گربه‌ها را جدی بگیرید

دکتر توانایی‌ثانی با بیان اینکه حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد موارد انتقال هاری در محیط‌های شهری همچنان توسط سگ‌ها صورت می‌گیرد، تصریح کرد: هاری محدود به سگ‌ها نیست و گربه‌ها نیز در صورت قرار گرفتن در معرض حیوان آلوده می‌توانند به ویروس مبتلا شوند و آن را به انسان منتقل کنند.

وی ادامه داد: بسیاری از صاحبان سگ‌ها نسبت به واکسیناسیون حیوان خود حساس هستند، زیرا سگ‌هایی که از محیط خانه خارج می‌شوند، در صورت تماس با حیوان آلوده و نداشتن ایمنی کافی، می‌توانند بیماری را به انسان منتقل کنند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: گربه‌هایی که صرفاً در محیط خانه نگهداری می‌شوند و با فضای بیرون تماس ندارند، معمولاً در معرض خطر کمتری هستند، اما گربه‌هایی که رفت‌وآمد خارج از منزل دارند، ممکن است با حیوانات آلوده مواجه شوند و از این طریق در معرض خطر قرار گیرند.

وی با اشاره به اهمیت مراقبت از کودکان گفت: هنگام بازی کودک با سگ یا گربه نیز باید احتیاط شود؛ چراکه تماس بزاق حیوان با زخم، چشم، دهان یا سایر مخاط‌ها می‌تواند خطر انتقال بیماری را ایجاد کند.

دکتر توانایی‌ثانی تأکید کرد: صاحبان حیوانات خانگی باید ضرورت واکسیناسیون حیوانات، به‌ویژه سگ‌ها و گربه‌ها، را جدی بگیرند و از تماس حیوانات خانگی با حیوانات ناشناخته یا مشکوک جلوگیری کنند.

کدام حیوانات دیگر می‌توانند ناقل هاری باشند؟

وی با اشاره به اینکه طیف وسیعی از پستانداران می‌توانند به ویروس هاری مبتلا شوند، گفت: در میان حیوانات اهلی و پرورشی، گونه‌هایی مانند گاو، گوسفند و برخی دیگر از پستانداران در معرض ابتلا قرار دارند و در حیات وحش نیز حیواناتی مانند گرگ و روباه می‌توانند ناقل بیماری باشند.

در ادامه حتما بخوانید هشدار متخصص میکروب‌شناسی درباره مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک | هر کشت مثبت به معنای عفونت نیست

این متخصص بیماری‌های عفونی افزود: احتمال انتقال هاری از طریق خفاش‌ها نیز وجود دارد و اگرچه این مسیر در کشور ما کمتر شایع است، اما تماس با خفاش‌ها به‌ویژه در محیط‌های غاری و پرخطر باید جدی گرفته شود.

وقتی رفتار حیوان تغییر می‌کند؛ زنگ خطر هاری

دکتر توانایی‌ثانی با اشاره به اهمیت شناخت رفتار‌های غیرطبیعی حیوانات اظهار کرد: شناسایی علائم مشکوک در حیوان می‌تواند در پیشگیری از انتقال هاری مؤثر باشد، هرچند تشخیص قطعی بیماری در حیوان بر عهده مراجع تخصصی است.

وی گفت: ترس غیرعادی، رفتار‌های تهاجمی، ریزش شدید بزاق، مشکل در بلع، گیجی، تلوتلو خوردن و در مراحل پیشرفته‌تر تشنج، از جمله علائمی هستند که در سگ‌ها و گربه‌های مبتلا ممکن است مشاهده شوند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تغییر غیرعادی رفتار را یکی از نشانه‌های هشداردهنده دانست و افزود: گاهی حیوانات اهلی که معمولاً رفتاری آرام دارند، ناگهان تهاجمی و غیرعادی می‌شوند و از سوی دیگر، حیوانات وحشی که معمولاً از انسان فاصله می‌گیرند، ممکن است رفتاری غیرطبیعی و نزدیک‌شونده پیدا کنند.

وی ادامه داد: تغییر در الگوی فعالیت حیوان نیز می‌تواند هشداردهنده باشد؛ برای مثال، مشاهده حیوانات شب‌زی در طول روز یا مشاهده حیوانی که دچار اختلال حرکتی، تلوتلو خوردن یا گوشه‌گیری شده است، باید با احتیاط همراه باشد و افراد نباید برای بررسی وضعیت چنین حیواناتی به آن نزدیک شوند.

دوره نهفتگی هاری؛ از چند روز تا حتی یک سال

دکتر توانایی‌ثانی درباره روند بیماری اظهار کرد: تشخیص هاری به دلیل شباهت برخی تظاهرات آن با بیماری‌های دیگر، به‌ویژه در مراحل پیشرفته، می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

وی افزود: دوره کمون یا نهفتگی بیماری پس از ورود ویروس به بدن متغیر است و به‌طور معمول حدود ۲۰ تا ۹۰ روز طول می‌کشد، اما در مواردی می‌تواند بسیار کوتاه‌تر یا حتی تا حدود یک سال ادامه داشته باشد.

این متخصص بیماری‌های عفونی ادامه داد: پس از پایان دوره نهفتگی، مرحله اولیه بیماری یا فاز پرودروم آغاز می‌شود که معمولاً با علائمی مانند تب، خستگی، بی‌اشت‌هایی و احساس ناخوشایند همراه است و ممکن است بیمار در محل گزش نیز احساس درد، گزگز یا ناراحتی داشته باشد.

وی گفت: در حدود ۸۰ درصد موارد، بیماری به شکل آنسفالیتی بروز می‌کند که با گیجی، تحریک‌پذیری و توهم همراه است و هیدروفوبی یا ترس از آب و آیروفوبی یا حساسیت و ترس از جریان هوا از علائم شاخص آن محسوب می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که مشاهده آب یا جریان هوا می‌تواند موجب اسپاسم‌های شدید عضلانی شود.

دکتر توانایی‌ثانی افزود: پس از این مرحله، ممکن است فرم فلجی بیماری ایجاد شود که با شلی پیشرونده عضلات و علائمی مانند ضعف و فلج اندام‌ها یا درگیری اعصاب صورت همراه است و در ادامه، بیمار ممکن است وارد مرحله کما شود و در مدت کوتاهی جان خود را از دست بدهد.

تشخیص هاری؛ شرح حال و سابقه گزش اهمیت حیاتی دارد

وی با بیان اینکه علائم هاری ممکن است با برخی آنسفالیت‌های ویروسی، بیماری‌های خودایمنی و سایر علل ایجادکننده اختلال هوشیاری یا فلج شل اشتباه شود، اظهار کرد: سابقه تماس یا گزش حیوان، در کنار علائم بالینی اختصاصی، نقش مهمی در تشخیص دارد.

این متخصص بیماری‌های عفونی، هیدروفوبی و آیروفوبی را از نشانه‌های مهم در تشخیص بالینی دانست و افزود: در موارد مشکوک، آزمایش‌های تخصصی با استفاده از نمونه‌هایی مانند بزاق، خون و مایع نخاعی و روش‌هایی از جمله PCR، ایمونوفلورسانس مستقیم و بررسی آنتی‌بادی‌های اختصاصی ویروس انجام می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: در مورد حیوان مشکوک نیز بررسی آزمایشگاهی می‌تواند در تصمیم‌گیری درمانی مؤثر باشد و بررسی بافت مغز حیوان از روش‌های مهم تشخیص قطعی عفونت به شمار می‌رود.

شست‌وشوی زخم؛ نخستین و حیاتی‌ترین اقدام پس از گزش

دکتر توانایی‌ثانی با تأکید بر اینکه پس از گزش نباید برای تشخیص وضعیت حیوان منتظر ماند، گفت: صرف‌نظر از اینکه حیوان مهاجم خانگی، اهلی یا وحشی باشد، اقدام فوری برای پاک‌سازی زخم باید بدون تأخیر آغاز شود.

وی افزود: مهم‌ترین و در دسترس‌ترین اقدام، شست‌وشوی فوری و کامل محل گزش با آب روان و صابون است. این کار باید حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه ادامه داشته باشد و حتی در صورتی که مرکز درمانی در دسترس نباشد، فرد یا اطرافیان می‌توانند بلافاصله آن را انجام دهند.

این متخصص بیماری‌های عفونی ادامه داد: اگر فرد دیگری به مصدوم کمک می‌کند، بهتر است از دستکش استفاده کند و پس از شست‌وشوی مناسب زخم، اقدامات ضدعفونی لازم نیز انجام شود. با این حال، هیچ‌یک از این اقدامات جایگزین مراجعه فوری به مرکز درمانی نیست.

وی تأکید کرد: پس از شست‌وشوی اولیه، فرد باید بدون اتلاف وقت به مراکز پیشگیری و درمان هاری در شبکه‌های بهداشت مراجعه کند تا بر اساس نوع و شدت مواجهه، اقدامات لازم برای پیشگیری از بیماری انجام شود.