خشکسالی

بر اساس داده‌ها و اطلاعات سازمان هواشناسی از ابتدای سال آبی جاری (یکم مهر ۱۴۰۴) تا ۷ دی‌ماه، بارش‌ها در کشور نسبت‌به دوره بلندمدت، ۱۰.۶ درصد افزایش یافته است.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور تصریح کرد: این صرفه‌جویی‌ها با اجرای پرشتاب پروژه‌های زیرساختی آب و فاضلاب همراه شده است. نکته مهم در این بخش، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در این پروژه‌ها است که هدف آن نه تنها افزایش ظرفیت، بلکه بهبود کارایی شبکه‌های توزیع و کاهش هدررفت منابع در بلندمدت است.

شکاف بین اقدامات اجرایی و الگوی مصرف پس از ۶ سال، همچنان چالش اصلی تحقق برند «شهر دوستدار آب» برای مشهد است.

مدیرعامل آب و فاضلاب مشهد گفت: نباید تصور کرد با همین بارش‌ها مشکل آب حل شده است. این میزان بارش، تنها کمی تغذیه خاک و سفره‌های زیرزمینی را بهبود بخشیده و بحران کم‌آبی همچنان جدی و ادامه‌دار است.

علی‌رغم افزایش نسبی بارندگی‌ها در کشور و در مقابل، کم‌بارشی محسوس در تهران، سد‌های تأمین‌کننده آب پایتخت با کاهش حجم ذخایر روبه‌رو هستند، به گونه‌ای که بر اساس آمار‌های رسمی تا پایان آذرماه تنها ۳۴ درصد از ظرفیت سد‌های کشور پر شده‌اند.

شگفت‌زده می‌شوید اگر بدانید سالیانه بیش از ۱۰ میلیارد مترمکعب رواناب سطحی از کشور خارج می‌شود؛ یعنی حجم آبی معادل ۳۴ برابر نیاز آبی یک سال مشهد و اکنون با آغاز شمارش معکوس برای آب‌گیری سد شوریجه، امید‌ها برای تأمین منابع آبی جدید زنده شده است.

بارش‌های اخیر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه سبب شده تا تراز این دریاچه نسبت به روزهای نخست مهرماه سال جاری یعنی حدود ۲.۵ ماه پیش، ۴۰ سانتی متر افزایش یابد.

نشست بررسی طرح انتقال آب از هزارمسجد به مشهد با حضور مدیران فنی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی و جمعی از استادان دانشگاه فردوسی برگزار شد.

نیشابور در آستانه بحرانی کم‌سابقه قرار گرفته است؛ برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی این شهرستان را به یکی از اصلی‌ترین کانون‌های فرونشست در کشور تبدیل کرده و عمیق‌ترین شکاف‌ها و گسترده‌ترین پهنه‌های فرونشستی ایران در این منطقه شناسایی شده است. این پدیده اکنون زیرساخت‌های راهبردی از جمله خطوط ریلی تهران–مشهد، مسیر‌های مواصلاتی و تأسیسات گاز را با تهدید مستقیم مواجه کرده است. براساس اعلام کارشناسان اداره امور منابع آب ناحیه نیشابور، نرخ سالانه فرونشست در دشت نیشابور به ۸۶ میلی‌متر می‌رسد؛ رقمی بیش از ۲۱ برابر میانگین جهانی که به‌روشنی نشان می‌دهد بحران از مرحله هشدار عبور کرده و به مرحله مخاطره جدی و بلندمدت رسیده است. تحلیلگران حوزه آب معتقدند تکرار این روند می‌تواند پیامد‌های اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای به‌دنبال داشته باشد؛ از تضعیف زیرساخت‌های حمل‌ونقل و خدمات عمومی تا تهدید پایداری تولیدات کشاورزی و امنیت غذایی منطقه. متخصصان تأکید می‌کنند راه برون‌رفت از این وضعیت، مدیریت سخت‌گیرانه‌تر برداشت آب از سفره‌های زیرزمینی، اجرای برنامه‌های تغذیه مصنوعی، اصلاح شیوه‌های آبیاری و تغییر الگوی کشت است؛ اقداماتی که در صورت اجرا می‌تواند روند فرونشست را کند کرده و از تبدیل‌شدن بحران نیشابور به یک تهدید ملی جلوگیری کند.

ایران از دیرباز در کمربند خشک کره زمین واقع شده و با اقلیمی خشک و نیمه‌خشک سازگار شده است؛ پهنه‌ای که در آن بارندگی اندک و تبخیر بالا ویژگی طبیعی سرزمین ماست.

رئیس اداره محیط‌ زیست ورامین با اعلام اینکه تالاب بندعلیخان کاملاً خشک شده است، از عدم تخصیص حقابه زیستی این پهنه طی یک سال گذشته انتقاد کرد و گفت: باوجود جریان مناسب در رودخانه شور، همه آب به سمت قم هدایت می‌شود و تالاب هیچ سهمی ندارد.

در نشست پایداری آب، همراهی‌نکردن مسئولان به‌عنوان یکی از دلایل عقب‌افتادن مشهد از پروژه‌های آبی مطرح شد.

رئیس اداره پیش‌بینی هواشناسی خراسان رضوی گفت: پیش‌بینی‌های فصلی نشان می‌دهد پاییز امسال بارش‌ها خیلی کمتر از نرمال خواهد بود. پیش‌بینی‌های اولیه برای زمستان نیز وضعیت مطلوبی را نشان نمی‌دهد.

دشت مشهد خشک است و زمزمه جیره‌بندی آب هر‌روز که می‌گذرد، جدی‌تر می‌شود. همین موضوع هم سبب شد از چند‌هفته گذشته به موضوع تاریخ خشک‌سالی در مشهد و خراسان بپردازیم.

ویدئویی از نبود بارش مناسب و خشکسالی در قله ساوالان نسبت سال گذشته را مشاهده می‌کنید.

مدیرعامل مؤسسه تحقیقات آب از راه‌اندازی سامانه پایش خشکسالی خبر داد و اظهار کرد: این سامانه نشان می‌دهد که ایران و کشور‌های همسایه مانند ترکیه، عراق، افغانستان و برخی کشور‌های شمالی در شرایط خشکسالی سختی قرار دارند. به جای تکیه بر شنیده‌ها، باید به داده‌های علمی نگاه کرد. روند کنونی، یک روند تلخ و پایدار است و اگر برای آینده آماده نشویم، مردم را در شرایط سختی قرار خواهیم داد.

خشک‌سالی شبیه باتلاقی است که از کمر و شانه‌مان گذشته و حالا به سر رسیده و اگر تدبیری اندیشیده نشود، همه ما را می‌بلعد. این خشک‌سالی، اما تنها خشک‌سالی دامنه‌دار و بزرگ ایران و دشت مشهد است؟

سخنگوی صنعت آب کشور گفت: اگر کل کشور را معیار قرار دهیم مجموع بارش دریافتی تا تاریخ ۱۰ آذر ۱۴۰۴، ۸۵ درصد نسبت به یک دوره ۵۷ ساله عقب افتادگی دارد، این گزارش‌ها به معنی بهتر شدن وضعیت نیست و مردم باید همچنان در مصرف صرفه‌جویی کنند.

وزیر نیرو با بیان اینکه واردات آب در دستور کار قرار گرفته است، گفت: واردات آب هم به صورت مجازی و هم به صورت فیزیکی از کشور‌های همسایه در دستور کار است.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای تهران گفت: بارش‌های پاییزی استان تهران نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۹۶ درصد کاهش یافته است.