نگاهی کوتاه به کتاب «شما که غریبه نیستید» اثر هوشنگ مرادی کرمانی درباره محمدجواد غفورزاده (شفق)، شاعر مشهدی که ارادتش به اهل بیت زبانزد است پای خاطرات اسیران جنگ تحمیلی که حتی زیر شکنجه، عزاداری‌شان برای امام حسین (ع) تعطیل نشد نگاهی به پیوند هنر‌های تجسمی در روایت واقعه عاشورا روایتی از نمایشگاه و مراسم «تماشای سرو» که با محوریت قیام عاشورا در نگارخانه رضوان برپا شد صفحه نخست روزنامه‌های کشور - سه‌شنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۱ یادی از کاغذباد مروری بر کارنامه احمد گلشیری، مترجم تازه‌از‌دست‌رفته گپ‌وگفت با خبرنگاران باسابقه حوزه فرهنگ و ادبیات درباره چالش‌های قلم‌زدن در این وادی برگزاری اولین رزمایش اسوه های صبر با حضور خانواده معزز  شهدا + فیلم ماجرای خطبه‌خوانی تاریخی آیت‌الله خامنه‌ای در شب عاشورای ۱۳۵۷ در حرم امام‌ رضا (ع) پخش زنده مراسم روز عاشورا در حرم امام رضا (ع) ویدئو | تشییع پیکر سردار مدافع حرم شهید عبدالله اسکندری در شیراز درباره مراسم شبیه‌خوانی زنان روستای فدیشه نیشابور که ثبت ملی شده است ببینید | مداحی بهنام بانی در ایام محرم محل دفن شهید عبدالله اسکندری مشخص شد ویدئو | نوای نینوا؛ نوحه‌خوانی عاشورا شور تاسوعای حسینی در نهمین روز از محرم در مشهد آغاز پخش مستند «هاری» |افشای جزئیاتی از یک عملیات تروریستی منافقین
خبر فوری

درباره هلیماب، غذای سنتی دهه محرم | از  آیین تا  تاریخ

  • کد خبر: ۱۱۹۷۳۲
  • ۱۱ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۱:۳۳
درباره هلیماب، غذای سنتی دهه محرم |  از  آیین تا  تاریخ
در روزگار معاصر دو غذاست که  اغلب در آیین‌های سوگواری طبخ می‌شود و به تبع همین، در فرهنگ غذایی منطقه جا گرفته است؛ «هلیم» یکی از همان غذاهاست که  از  گندم و بلغور به همراه گوشت فراهم می‌آید و  مثلا در نیشابور، یکی از غذا‌های پرطرف دار است ..

حسن احمدی فرد - پژوهشگر ،روزنامه نگار و خراسان پژوه | شهرآرانیوز - زمین و  آنچه از  زمین می‌روید، در  باور‌های کهن ایرانی ها، پاکیزه و  مقدس بوده است. برای همین هم عمده آیین‌های کهن با  پخت غذا همراه بوده است. آیین‌های سوگواری هم از  روزگاران قدیم تا همین روز و روزگار، با پخت غذا و پذیرایی از  عزاداران همراه است. غذا‌هایی که در این مراسم طبخ می‌شود هم عمدتا غذا‌هایی است که با گندم و حبوبات به عمل می‌آید.

در روزگار معاصر دو غذاست که  اغلب در آیین‌های سوگواری طبخ می‌شود و به تبع همین، در فرهنگ غذایی منطقه جا گرفته است؛ «هلیم» یکی از همان غذاهاست که  از  گندم و بلغور به همراه گوشت فراهم می‌آید و  مثلا در نیشابور، یکی از غذا‌های پرطرف دار است تا آنجا که نیشابوری‌ها نام شهرستان را به عنوان پسوند به ته نام این غذا چسبانده اند، اما هلیم بیشتر از آنکه نیشابوری باشد، خراسانی است و اصلا شاید به اعتبار پیشینه کهن نیشابور در خراسان، هلیمِ نام دار این منطقه، هلیم نیشابوری خوانده شده است.

واژه هلیم در  متون تاریخی عمدتا به شکل «هلیماب» (حلیماب) آمده است. مولانا دارد که:

بریز دیگ حلیماب را که کاسه رسید
گشاده هل سر خم را که دردخواره رسید

هلیماب، احتمالا تنها در روزگاران متأخر به شکل «هلیم» گفته شده؛ چنان که مثلا در کتاب «سفره اطعمه» نوشته «میرزاعلی اکبرخان آشپزباشی» آشپز دربار ناصرالدین شاه قاجار به شکل «حلیم» بار‌ها و بار‌ها آمده است.

برابر متون تاریخی، هلیماب همین غذایی است که از  گندم و  بلغور و  گوشت به عمل می‌آید و  از  قضا، غذایی آیینی بوده و عمدتا در محافل خانقاهی از آن نام برده شده است. بماند که در همین روزگار معاصر هم در سرحدات خراسان، در بخش‌هایی از افغانستان و تاجیکستان، هلیماب غذایی است آیینی که مثلا در عید قربان و با گوشت قربانی طبخ می‌شود.

پس به اعتبار همین پیشینه تاریخی، ضبط واژه «هلیم» به صورت «حلیم» نمی‌تواند درست باشد؛ چنانچه برخی منابع در دفاع از ضبط این کلمه با «ح»، طولانی بودن فرایند پخت و نیاز به حلم و بردباری را دلیل آورده اند که طبیعتا سست و ناصحیح است؛ بماند که استفاده از «لحم» یا همان گوشت هم می‌توانست ذهن کاتبان و ضابطان را به سمت «حلیم» هُل داده باشد؛ به هر حال در متون تاریخی، «هلیم» به صورت «حلیم» (و حلیماب) ثبت و ضبط شده؛ اما روشن است که غذایی با پیشینه کهن تاریخی نمی‌تواند نام عربی داشته باشد؛ چنانکه واژه «هریسه» هم، که در متون تاریخی معادل همین هلیم و شله مشهدی (غلور) آمده، با «ه» نوشته می‌شود.

هلیم، هنوز هم غذایی آیینی است و  در  همین دهه اول محرم، در بسیاری از محافل عزا، طبخ می‌شود.

گفتگو با  علیرضا نظری خرم، نویسنده کتاب «داستان بریده بریده»

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
* نظر:
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} {*End Google Analytics Code*}