معاون امنیتی وزیر کشور: صنعت و کشاورزی یزد سهمی از آب انتقالی از کوهرنگ ندارند صدور هشدار سطح زرد هواشناسی خراسان رضوی در پی پیش‌بینی ناپایداری جوی (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) افزایش بارش باران در خراسان رضوی و مشهد در نیم‌سال آبی نسبت‌به مدت مشابه تکمیل ظرفیت اقامتی خراسان رضوی به ۶۰درصد رسیده است بیش از ۷ میلیارد ریال وجه اضافه دریافتی به مسافران نوروزی ۱۴۰۴ عودت یافت بامداد پرحادثه در خراسان رضوی | گازگرفتگی ۱۵ نفر در فریمان و درگز (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) چرایی عدم دسترسی بیماران هموفیلی به فاکتور ۹ در تعطیلات نوروزی انجام بیش از ۵۴ هزار بازدید بهداشتی در مناطق زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد  (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) ۶ گیاه موثر در درمان التهاب مفاصل نشانه‌های داغ کردن مغز چیست؟ تأمین ۱۰۵ قلم کمبود‌های دارویی مورد نیاز بیمارستان‌ها در طرح سلامت نوروزی رئیس پلیس راهور مشهد: ترافیک در ورودی‌ها و خروجی‌های مشهد پرحجم، اما روان است (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) آیا متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان از فروردین ماه ۱۴۰۴ اجرا می‌شود؟ تغذیه مناسب برای حفظ سلامت کلیه‌ها پیش‌بینی هواشناسی مشهد و خراسان رضوی (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) | تداوم روند افزایش دما تا فردا راهکار‌های پیشگیری و درمان گزیدگی‌های آزاردهنده امدادگران هلال احمر خراسان رضوی در ۱۹۶ حادثه نوروزی امدادرسانی کردند گذر اسکان نوروزی در مدارس خراسان رضوی از مرز نیم میلیون نفر جابه‌جایی نیم‌میلیون مسافر در فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد در نوروز ۱۴۰۴ | افزایش ۱۰ درصدی پرواز‌ها تشخیص آلزایمر و میزان پیشرفت آن با آزمایش خون پیش‌بینی بارش باران در استان‌های غربی کشور (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) حادثه در یک شهربازی تهران| ۳۱ نفر نجات پیدا کردند در پی حمله یک سگ ولگرد ۹ نفر در سبزوار مصدوم شدند پیش‌بینی هواشناسی مشهد و خراسان رضوی (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) | تداوم بارش‌های رگباری تا پایان هفته اسکان بیش از ۱۰۲ هزار زائر در فضا‌های آموزشی مشهد | آیا مدارس مشهد در روز شنبه (۱۶ فروردین ۱۴۰۴) تعطیل است؟ صدور هشدار سطح نارنجی هواشناسی کشور در پی تشدید بارش باران (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) «اوتیسم»، درخودماندگی خاموش | از هر ۷۰ نوزاد، یک نفر به اوتیسم مبتلا می‌شود علت تعطیلی دانشگاه‌های یزد در روز‌های شنبه و یکشنبه (۱۶ و ۱۷ فروردین ۱۴۰۴) چیست؟ انفجار مین در سردشت یک مصدوم بر جای گذاشت (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) آیا رژیم غذایی پرنمک خطر ابتلا به افسردگی را افزایش می‌دهد؟ زنان باردار در ماه‌های آخر بارداری تا حد امکان از رانندگی خودداری کنند
سرخط خبرها

مظفرالدین شاه و صدور فرمان مشروطیت

  • کد خبر: ۱۲۰۰۷۱
  • ۱۳ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۱:۵۲
مظفرالدین شاه و صدور فرمان مشروطیت
۱۳ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی، مظفرالدین شاه فرمان مشروطه و پایه گذاری نخستین مجلس شورای ملی در ایران را امضا کرد.

سینا صابری-تاریخ‌نگار | شهرآرانیوز؛ حدود ۱۱۶ سال پیش در ۱۳ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی (۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ هجری‌قمری) مظفرالدین‌شاه، فرمان تأسیس مجلس شورای ملی (اسلامی) را صادر کرد. همین است که برخی تاریخ‌نگاران، این روز را سالگرد فرمان مشروطه دانسته‌اند؛ زیرا ایجاد مجلس، قدمی به‌منظور محدودشدن سلطنت مطلقه شمرده می‌شد. ناگفته نماند در این میان، تعدادی از محققان نیز سالگرد فرمان مشروطه را ۲۷ ذی‌الحجه ۱۳۲۴ هجری‌قمری یعنی در عصر محمدعلی‌شاه قاجار و برابر با فرمان او پنداشته‌اند که ظاهرا قول بهتر همان تاریخ ۱۴ جمادی‌الثانی است.

به‌هرحال براساس آنچه در تاریخ آمده است، نارضایتی‌های عمومی از وضعیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایران در عصر قاجار و روزگار مظفرالدین‌شاه رو به گسترش نهاده بود تا اینکه لزوم مشروطه، تأسیس عدالتخانه و مجلس بر سر زبان‌ها افتاد و به خواسته اهالی ایران تبدیل شد، آن‌چنان‌که آیت‌ا... سیدمحمد طباطبایی پس از ذکر مفاسد و خطراتی که در ایران وجود داشت، در نامه‌ای به مظفرالدین‌شاه می‌نویسد: «اعلی‌حضرتا! تمام این مفاسد را مجلس عدالت، یعنی انجمنی مرکب از تمام اصناف مردم که در آن انجمن به داد عامه مردم برسند، شاه و گدا در آن مساوی باشند [برطرف خواهد ساخت]... سلطنت صحیح بی‌زوال با بودن مجلس است.».

اما این نامه با پاسخ روشنی از شاه همراه نشد؛ زیرا شاه بیمار شد و اغلب کار‌ها به دست عین‌الدوله، صدر اعظم مستکبر شاه، افتاده بود که خود از بزرگ‌ترین مخالفان تأسیس مجلس بود. درنتیجه عین‌الدوله بر ممانعت از ایجاد مجلس و فشار بر مردم همت گماشت و آیت‌ا... طباطبایی در سخنرانی خود گفت: «مردم بیدار شوید. درد خود را بدانید. دوای درد را پیدا کنید... ما عدل و عدالتخانه می‌خواهیم. ما اجرای قانون اسلام را می‌خواهیم. ما مجلس می‌خواهیم.»
فشار بر مردم ادامه یافت و علما و جمعی از مردم در تاریخ ۲۴ تیر ۱۲۸۵ خورشیدی به قم مهاجرت کردند. از طرف دیگر دو روز پس‌از هجرت علما به قم در ابتدا یک گروه پنجاه‌نفری از بازرگانان و طلاب در ۲۷ تیر به سفارت انگلستان رفتند و در آنجا بست نشستند.

رفته‌رفته جمعیت بیشتری به آن‌ها ملحق شدند تاجایی‌که برخی منابع، از حضور جمعیت ۱۲ یا ۱۳ هزارنفری برای کارزار نوشته‌اند؛ چنان‌که یکی از شاهدان وقایع سفارت می‌گوید: «در حدود ۱۲ هزار تن در باغ سفارت خیمه برافراشتند. در هر نقطه از سفارت چادرى برپا شده و هزاران تن از هر طبقه، بازرگانان، عالمان، پیشه‏‌وران درهم فشرده شده باشند. روزان و شبان با گردن‏‌هاى کشیده و با بردبارى گرد هم نشسته.»

در اینجا بود که خواسته‌های متحصنین از سوی سفارت انگلیس به مظفرالدین‌شاه ابلاغ شد که بند چهارم از آن خواسته‌ها، تأسیس عدالتخانه بود، اما عین‌الدوله و اطرفیان وی درصدد برآمدند با دادن پاسخ‌های سرکوب‌گرایانه، مردم را به سکوت فراخوانند، ولی دیگر فرصت مقاومت دربرابر مردم از میان رفته بود که این نیز چند دلیل داشت.

نخست اینکه اخبار تلگراف‏‌هاى حمایت روحانیون تبریز و نجف به تهران رسیده و منتشر شده بود؛ دوم اینکه بخشی از نیرو‌های نظامی به مردم متحصن در سفارت پیوسته بودند و درنهایت فعالیت انجمن‏‌هاى مخفى و ملیون به‌منظور ترویج اندیشه حکومت مبتنی‌بر قانون، دلیلی دیگر بود.

صدور فرمان تأسیس مجلس شورای ملیتصویری از لوح عدل مظفر که در همین دوران ساخته شده است

این عوامل بر جرئت و قدرت مردم افزود، تاجایی‌که در مرحله بعد و در بند سوم از خواسته‌های خود، به‌صورت رسمی، افتتاح دارالشوری را بیان کردند. با شدت‌گرفتن این وضعیت، مظفرالدین‌شاه که اوضاع را آشفته دید، در روز ششم مرداد، عین‌الدوله را برکنار کرد و در اقدامی دیگر، در ۱۳ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی (۱۴ جمادى‌الثانی ۱۳۲۴ هجری قمری) حکم تأسیس مجلس (عدالتخانه یا مشروطه) را صادر کرد.

در بخشی از سخنرانی او در این روز چنین آمده است: «چنان مصمم شدیم که مجلس شوراى ملى از منتخبین شاهزادگان قاجاریه و علما و اعیان و اشراف و ملاکین و تجار و اصناف به انتخاب طبقات مرقومه در دار‌الخلافه تهران تشکیل و تنظیم شود که در مهام امور دولتى و مملکتى و مصالح عامه‏ مشاوره و مداقه لازمه را به عمل آورده به هیئت وزراى دولت‌خواه ما در اصلاحاتى که براى سعادت و خوشبختى ایران خواهد شد، اعانت و کمک لازم را بنماید.»

ناگفته نماند از آنجا که تاریخ صدور این فرمان مقارن با روز تولد شاه بود، متحصنین سفارت در جشن روز تولد وی شرکت کردند و سردر سفارت، چراغانی و با پرچم‏‌هاى سه‌رنگ ایران تزیین شد. ملازمان در ادامه، ماده‌تاریخ فرمان تأسیس مجلس را که مطابق با عبارت «عدل مظفر» بود، بر سردر ساختمان مجلس شورای ملی (دارالشورای ملی) نصب کردند که به حساب ابجد، مطابق با ۱۲۸۵ خورشیدی است.

منابع: تاریخ بیداری ایرانیان، ج ۲، ص ۲۹۷/ حیات یحیی، ج ۲، ص ۲۳/ تاریخ مشروطه ایران، ص ۸۶ و ۹۰/ ایران در دوره سلطنت قاجار، ص: ۴۴۳.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->