تأثیر رفتار ما در شبکههای اجتماعی بر زندگی واقعی دیگران | مرز مُجاز بودن در فضای مجازی
شبکههای اجتماعی بخشی از زندگی روزمره ما شدهاند؛ جایی که فقط اطلاعات ردوبدل نمیکنیم، بلکه با رفتار، کلمات و انتخابهای خود بر دیگران اثر میگذاریم.
محبوبه عظیم زاده | شهرآرانیوز؛ شبکههای اجتماعی بخشی از زندگی روزمره ما شدهاند؛ جایی که فقط اطلاعات ردوبدل نمیکنیم، بلکه با رفتار، کلمات و انتخابهای خود بر دیگران اثر میگذاریم. همانطور که در فضای واقعی به حریم، زمان و حقوق دیگران توجه میکنیم، حضور در فضای مجازی و شبکههای ارتباطی و اجتماعی هم به ملاحظه و مسئولیت نیاز دارد. بعضی خطاها کوچک و عادی به نظر میرسند، اما تکرارشان میتواند به بیاعتمادی، آسیب یا نقض حریم دیگران منجر شود. امروز، میخواهیم تعدادی از این رفتارهای مخرب و رایج را مرور کنیم.
زندگی دیگران منبع تولید محتوای ما نیست
عکس، فیلم، پیام خصوصی و اطلاعات شخصی دیگران، حتی اگر به دست ما رسیده باشد، قابل انتشار نیست. انتشار تصویر فرد بدون رضایت، گذاشتن فیلمی از یک موقعیت خصوصی یا اسکرینشات گرفتن از گفتوگو و فرستادن آن برای دیگران، میتواند حریم شخصی و حتی امنیت فرد را تحتتأثیر قرار دهد.
حذف نام یا شماره تلفن هم همیشه برای حفظ هویت کافی نیست. بهتر است پیش از انتشار از خودمان بپرسیم آیا صاحب این تصویر یا پیام با انتشار آن موافق است و اگر پاسخ روشن نیست قید انتشار آن را بزنیم. در گفتوگوهای خصوصی نیز باید اصل را بر امانتداری بگذاریم. مگر در موارد ضروری و قانونی که موضوع نیازمند گزارش به فرد یا مرجع مسئول باشد.
کودکان، سوژه بیپایان تولید محتوا
کودک نمیتواند همیشه پیامدهای انتشار تصویر و اطلاعاتش را در فضای مجازی پیشبینی کند. عکس و فیلمی که امروز برای والدین یا دنبالکنندگان بامزه است، ممکن است سالها بعد برای همان کودک خوشایند نباشد. نمایش لحظات گریه، تنبیه، بیماری، اشتباه، نمره یا مسائل خصوصی کودک نیز میتواند شأن و حریم او را خدشهدار کند. حتی در تولید محتوای تبلیغاتی یا سرگرمی، کودک نباید ابزار جلب توجه باشد. بهتر است پیش از انتشار، ضرورت و پیامد آن را بسنجیم، اطلاعات قابل شناسایی کودک را محدود و از انتشار موقعیت مکانی و جزئیات زندگی روزمره او پرهیز کنیم. فراموش نکنیم حتی با رضایت پدر و مادر، کودک ابزار تبلیغات نیست.
یک بازنشر ساده و یک شایعه فراگیر
یک پیام، استوری یا خبری در یک کانال محلی، صرفا به دلیل سرعت انتشار، منبع معتبر محسوب نمیشود. خبرهای تأییدنشده درباره تعطیلی مدارس، حوادث، قیمتها، بیماریها، افراد یا اتفاقات محلی میتوانند با یک بازنشر ساده، به شایعهای فراگیر تبدیل شوند و برای افراد و کسبوکارها دردسر ایجاد کنند.
در فضای محلی این مسئله حساستر است، چون خبر درباره یک فرد، محله یا مجموعه مشخص، سریعتر به زندگی واقعی افراد گره میخورد. پیش از بازنشر، منبع اصلی، تاریخ انتشار و تأیید آن را بررسی کنیم. اگر خبر از سوی مرجع رسمی یا رسانه معتبر تأیید نشده، بهتر است منتشرش نکنیم.
صفحه شخصی مجوز بددهنی نیست
این تصور که حضور در فضای مجازی، یک حضور واقعی نیست گاهی باعث میشود حرفهایی بزنیم که احتمالا در گفتوگوی رودررو به زبان نمیآوریم. توهین، فحش، تمسخر ظاهر، لهجه، شغل یا سبک زندگی افراد، حتی در واکنش به یک نظر مخالف، گفتوگو را از نقد به حمله شخصی تبدیل میکند.
مخالفت با یک دیدگاه حق ماست، اما تحقیر صاحب آن دیدگاه ضرورتی ندارد. پیش از ارسال یک کامنت تند، ایموجی یا متن، چند ثانیه مکث کنیم و ببینیم اگر همین جمله را روبهروی فرد میگفتیم، باز هم آن را مناسب میدانستیم؟ اصل بر این است که نقد را متوجه حرف یا رفتار کنیم، نه شخصیت فرد. اگر گفتوگو به توهین کشیده شد، ادامه ندادن و استفاده از ابزارهای مسدودسازی یا گزارش محتوا میتواند انتخاب بهتری باشد.
حق همیشه فراموش شده مؤلف
متن، عکس، تصویرسازی، طراحی، ویدئو، موسیقی و دیگر آثار تولیدشده به وسیله افراد مختلف، حاصل زمان و خلاقیت آنهاست. برداشتن یک اثر و انتشار دوباره آن بدون ذکر نام صاحب اثر، حتی اگر با هدف غیرتجاری باشد، حق معنوی پدیدآورنده را نادیده میگیرد. اضافه کردن نام خودمان، حذف امضای هنرمند یا معرفی اثر بهعنوان محتوایی بینامونشان نیز این مسئله را تغییر نمیدهد. هنگام استفاده از محتوای دیگران، تا حد امکان از منبع اصلی و شرایط استفاده آن مطلع شویم، نام پدیدآورنده و منبع را ذکر کنیم و اگر برای استفاده از اثر نیاز به اجازه است، پیش از انتشار اجازه آن را بگیریم.
آیا لازم است همه بدانند؟
هر چیزی که در فضای مجازی منتشر میکنیم ممکن است فراتر از مخاطبان اولیهمان دیده، ذخیره یا بازنشر شود. انتشار موقعیت مکانی در لحظه، عکس بلیت و مدارک، اطلاعات سفر، نشانی خانه یا جزئیاتی که زمان و مکان حضورمان را مشخص میکند، میتواند اطلاعات بیشتری از آنچه تصور میکنیم در اختیار دیگران بگذارد. لازم نیست برای هر اتفاقی موقعیت مکانی خود را عمومی کنیم.
تنظیمات حریم خصوصی حسابها را بررسی کنیم، دسترسی برنامهها به موقعیت مکانی را محدود کنیم و پیش از انتشار عکسها به اطلاعاتی که در پسزمینه دیده میشود توجه داشته باشیم. هر بار قبل از انتشار از خودمان بپرسیم؛ آیا لازم است همه بدانند من کجا هستم و چه زمانی آنجا بودهام؟
حفظ کرامت انسانها اولویت است
انتشار تصویر یا فیلم از افراد آسیبپذیر، حتی با نیت کمک، همیشه به نفع آنها نیست. کودک کار، فرد بیخانمان، بیمار، سالمند یا کسی که در شرایط دشوار قرار گرفته است، پیش از هر چیز، حق دارد کرامت و حریم شخصیاش حفظ شود. نمایش چهره، نام، محل زندگی یا جزئیات وضعیت فرد برای جلب توجه و کمک مالی میتواند او را در معرض قضاوت، برچسبخوردن یا سوءاستفاده قرار دهد.
اگر هدفمان کمک است، بهتر است به جای تبدیل کردن فرد به سوژه، از روشهایی استفاده کنیم که کمترین آسیب را به او وارد کند؛ مثلا اطلاعات مورد نیاز را بدون افشای هویت منتشر کنیم یا از مسیرهای معتبر برای حمایت و جمعآوری کمک استفاده کنیم. کمک، وقتی ارزشمندتر است که شأن دریافتکننده را حفظ کند.
فیلمبرداری به جای کمک
انتشار عکس یا فیلمهایی از تصادف، درگیری، زمینخوردن یا هر حادثه دیگری ممکن است برایمان صحنهای جذاب برای ثبت و انتشاردر شبکههای اجتماعی به نظر برسد، اما در همان لحظه ممکن است فردی به کمک فوری نیاز داشته باشد. تجمع برای فیلمبرداری میتواند مسیر امدادرسانی را مختل کند، حریم آسیبدیدگان را نقض کند و انتشار تصاویر چهره یا وضعیت جسمی افراد، آسیب تازهای ایجاد کند.
در موقعیت حادثه، اولویت با حفظ امنیت خود، تماس با نیروهای امدادی و کمک در حد توان است. اگر حضور ما کمکی نمیکند، بهتر است مسیر را برای امدادگران باز بگذاریم. هر تصویری که میتوانیم ثبت کنیم، لزوما تصویری نیست که حق داشته باشیم منتشر کنیم.
چون با هوش مصنوعی ساختهایم...
این روزها، ابزارهای هوش مصنوعی، امکان ساخت یا تغییر تصویر، صدا و ویدئوی افراد را سادهتر کردهاند. اما استفاده از این ابزارها برای ساخت محتوای جعلی درباره دیگران، بدون رضایت آنها، میتواند به امنیت و حریم خصوصیشان آسیب بزند. قرار دادن چهره یک فرد روی تصویری دیگر، شبیهسازی صدای او یا ساخت ویدئویی که وانمود میکند حرفی زده یا کاری انجام داده، صرفا به دلیل شوخی یا سرگرمی، بیمسئولیتی را توجیه نمیکند.
پیش از انتشار محتوای تولیدشده یا دستکاریشده، باید روشن کنیم که واقعی نیست و درباره استفاده از تصویر یا صدای افراد نیز رضایت و حقوق آنها را در نظر بگیریم. هر چیزی که با هوش مصنوعی ساخته شده، مجوز انتشار ندارد.
چند عادت کوچک، یک رفتار مسئولانه
تبدیل یک اختلاف شخصی به دعوایی عمومی، تگ و منشن کردن دیگران بدون ملاحظه، اضافه کردن افراد به گروهها بدون اجازه، مطالبه پاسخ فوری با پیامهای مکرر و تماسهای فراوان، مقایسه زندگی خود با ویترین زندگی دیگران، تبلیغ محصولات بدون شفافیت، انتشار تصویر افراد حاضر در فضاهای عمومی و تبدیل هر اتفاقی به محتوا، بخشی دیگر از رفتارهای ما در شبکههای اجتماعی است که باید به آنها توجه کنیم.
شاید هرکدام از این رفتارها کوچک به نظر برسند، اما مجموع آنها کیفیت حضور ما را در فضای مجازی میسازد. پس، پیش از انتشار یک پست، ارسال یک پیام یا واکنش نشان دادن به یک محتوا، یک مکث کوتاه میتواند کمک کند تا حضور مجازی ما، برای دیگران همراه با احترام و مسئولیت باشد.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
