به گزارش شهرآرانیوز؛ مدتهاست که کارشناسان حوزه سلامت در مورد مساله ترک درمان به خصوص در میان افراد سالمند و بازنشستگان هشدار میدهند. واقعیتی تلخ که البته تا کنون هیچ راهکاری برای مقابله با آن اتخاد نشده است. بسیاری از بازنشستگان به دلیل اینکه نمیتوانند داروی مورد نیاز خود را در داروخانههای ملکی تامیناجتماعی پیدا کنند مجبور میشوند این داروها را با قیمت بالا از دیگر داروخانهها تهیه کنند. مسالهای که فشار زیادی بر معیشت این قشر کم درآمد وارد میکند. از سوی دیگر اهمیت درمان مداوم است که همین کمبود و گرانی دارو باعث میشود زنجیره درمان مرتب قطع شده و پروسه درمان ناقص بماند.
یکی از مهمترین تفاوتهای بیماری حاد و مزمن این است که در بیماریهای مزمن، بیمار نمیتواند دارو را صرفاً تا زمان برطرف شدن علائم مصرف کند. در بسیاری از موارد، دارو برای کنترل بیماری تجویز میشود و قطع یا مصرف نامنظم آن میتواند روند کنترل بیماری را مختل کند.
به همین دلیل، مشکل سالمند تنها «گران شدن یک دارو» نیست. اگر دارویی که باید هر روز مصرف شود در داروخانه طرف قرارداد پیدا نشود، بیمار با دو انتخاب روبهرو میشود: یا به داروخانه دیگری مراجعه و هزینه بیشتری پرداخت کند یا مصرف دارو را کاهش دهد و آن را تا زمان تأمین پول به تعویق بیندازد.
مساله برای سالمندان فقط پول نیست. افزایش سن معمولاً با چند بیماری همزمان همراه است و همین موضوع تعداد داروهای مصرفی را افزایش میدهد؛ بنابراین هزینهای که برای یک جوان ممکن است یک هزینه مقطعی باشد، برای یک بازنشسته میتواند به هزینه ثابت و ماهانه تبدیل شود.
پژوهش منتشرشده در نشریه Scientific Reports در سال ۲۰۲۵ درباره چالشهای خدمات سلامت سالمندان در ایران، مشکلات مالی، محدودیت پوشش بیمهای و دسترسی به دارو و خدمات درمانی را از جمله چالشهای مهم این حوزه معرفی کرده است. این پژوهش همچنین به «عدم پایبندی سالمندان به مصرف دارو یا کامل نکردن دوره درمان» اشاره میکند و مشکلات مالی و محدودیت دسترسی را از عوامل مؤثر بر این مساله میداند.
فرشته مومنی، کارشناس سلامت سالمندان در اینباره میگوید: در حوزه سلامت سالمندان، مهمترین نگرانی این است که مشکل اقتصادی به رفتار درمانی تبدیل شود. سالمندی که توان خرید تمام اقلام نسخه را ندارد ممکن است ابتدا داروی کمهزینهتر را انتخاب کند، سپس تعداد دفعات مصرف برخی داروها را کاهش دهد یا خرید دارویی را به ماه بعد موکول کند.
او میافزاید: البته تصمیم درباره تغییر، کاهش یا جایگزینی دارو باید توسط پزشک یا داروساز انجام شود و خودسرانه تغییر دادن رژیم دارویی میتواند خطرناک باشد. اما مساله اجتماعی زمانی شکل میگیرد که بیمار اساساً به دلیل ناتوانی مالی نتواند نسخه تجویزشده را تهیه کند.
این کارشناس سلامت سالمندان ادامه میدهد: در بیماریهای مزمن، این موضوع میتواند پیامدهایی فراتر از یک نوبت مصرف نکردن دارو داشته باشد. کنترل نامناسب بیماری ممکن است بیمار را به مراجعه بیشتر به پزشک، انجام آزمایشهای بیشتر یا حتی بستری شدن سوق دهد.
او ادامه میدهد: بنابراین هزینهای که در مرحله نخست برای خرید دارو پرداخت نمیشود، ممکن است در مراحل بعدی به هزینههای درمانی بزرگتر تبدیل شود.
مومنی در ادامه به مساله گرانی دارو اشاره کرده و میگوید: افزایش پرداخت از جیب زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که درآمد بیمار ثابت و نیاز درمانی او مستمر باشد. بازنشستگان دقیقاً در همین نقطه آسیبپذیر قرار دارند. درآمد آنها معمولاً مانند قیمت برخی کالاها و خدمات سلامت با سرعت یکسان افزایش پیدا نمیکند، در حالی که نیاز دارویی با افزایش سن میتواند بیشتر شود.
او میافزاید: مساله داروی بازنشستگان را نمیتوان صرفاً مشکل داروخانه دانست. این موضوع به تأمین مالی بیمهها، قیمتگذاری دارو، پرداخت مطالبات داروخانهها، نقدینگی زنجیره دارو و میزان پوشش بیمهای نیز ارتباط دارد.
این کارشناس سلامت سالمندان به بدهی کلان بیمهها به داروخانهها و مراکز درمانی اشاره کرده و تاکید میکند: وقتی داروخانه برای دریافت مطالبات خود با تأخیر مواجه باشد، نقدینگی لازم برای خرید دارو از شرکتهای پخش کاهش مییابد. کاهش نقدینگی در داروخانه، مشکلات زنجیره تأمین را تشدید میکند و در نهایت ممکن است بیمار با نسخهای مواجه شود که همه اقلام آن در یک مرکز قابل تهیه نیست.
او ادامه میدهد: یکی از جدیترین پیامدهای افزایش هزینه درمان، تبدیل دارو به کالایی است که خانوار درباره خرید آن تصمیم اقتصادی میگیرد. برای سالمند، این تصمیم میتواند به معنای حذف یک داروی ضروری از سبد ماهانه باشد.
مومنی هشدار میدهد: این وضعیت برای نسلی که بخش بزرگی از درآمد خود را صرف هزینههای ضروری زندگی میکند، میتواند پیامدهای اجتماعی نیز داشته باشد؛ از وابستگی بیشتر به فرزندان گرفته تا فروش دارایی، قرض گرفتن یا حذف سایر نیازهای ضروری برای تأمین هزینه دارو.
این کارشناس سلامت سالمندان تاکید میکند: حل این مساله تنها با افزایش تعداد داروهای موجود در یک داروخانه امکانپذیر نیست. سیاست دارویی سالمندان باید همزمان چند حلقه را پوشش دهد: تأمین پایدار داروهای پرمصرف و مزمن، پرداخت بهموقع مطالبات داروخانهها، بهروزرسانی پوشش بیمهای متناسب با قیمت واقعی دارو و ایجاد سازوکاری برای جلوگیری از انتقال هزینههای ناشی از کمبود به بیمار.
او میافزاید: از سوی دیگر، داروهای مورد استفاده بیماران مزمن باید در اولویت پایش و تأمین قرار گیرند؛ زیرا وقفه در دسترسی به آنها میتواند آثار متفاوتی نسبت به دارویی داشته باشد که تنها برای یک بیماری کوتاهمدت تجویز شده است.
مومنی میگوید: بازنشسته نباید برای اجرای نسخه پزشک، میان چند داروخانه سرگردان شود و در نهایت برای دارویی که انتظار داشته بیمه آن را پوشش دهد، هزینهای سنگین بپردازد. نسخه زمانی پایان مسیر درمان است که بیمار بتواند داروی مورد نیاز خود را در زمان مناسب و با هزینهای متناسب با توان اقتصادیاش دریافت کند.
او در پایان هشدار میدهد: در غیر این صورت، فاصله میان «بیمهشده بودن» و «دسترسی واقعی به درمان» هر روز بیشتر میشود؛ فاصلهای که برای سالمندی با چند بیماری مزمن، فقط یک مشکل اقتصادی نیست، بلکه میتواند مستقیماً به کیفیت زندگی و استمرار درمان او گره بخورد.
منبع: تجارت نیوز