ریحانه موسوی | شهرآرانیوز؛ نگارخانه فردوس این روزها میزبان نمایشگاهی است که نه تنها چشمها را به خود خیره میکند، بلکه ذهنها را نیز به چالش میکشد. نمایشگاه عکاسی «هیچ به اندازه کافی»، حاصل تلاش و خلاقیت دانشجویان صادق میرزانژاد است.
در این رویداد هنری، هر مجموعه عکس، داستانی مستقل را روایت میکند و بیانیههای همراه، عمق دیدگاه و اندیشه نهفته در پس هر اثر را برای مخاطب آشکار میسازد. این نمایشگاه، فراتر از صرف نمایش تصاویر، دعوتی است به تأمل در معنای زندگی روزمره و نگاهی عمیقتر به جهان پیرامون از دریچه نگاه نسل جوان عکاسان.
صادق میرزانژاد مدرس عکاسی در مؤسسه آموزش عالی فردوس و دانش آموخته کارشناسی ارشد عکاسی، به روند شکلگیری این نمایشگاه پرداخت و گفت: سال گذشته ۲۷۰ دانشجو در رشتههای مختلف همچون چند رسانهای، سینما، نقاشی و گرافیک، درس عکاسی را میگذراندند. بعد از اینکه جنگ رخ داد، کلاسها مجازی شد و آموزش چندان خوب پیش نمیرفت؛ اما احساس کردم استعدادهایی میان دانشجویان وجود دارد.
در نهایت شانزده نفر در طول هشت ماه فعالیت و آزمون و خطا با هزینه خود تولید عکس را انجام دادند. ادیت عکسها و بیانیههای آثار همه با نظر خود دانشجویان بود. من نیز آنها را راهنمایی میکردم و ۹۲ اثر به صورت حرفهای در قابهای ۵۰ در ۷۰ چاپ شد. به زعم او در عکاسی روز دنیا دیگر تک عکس جایگاهی ندارد و مجموعه عکس است که میتواند یک روایت را بیان کند؛ چرا که در دنیای امروز تک عکس نمیتواند هدف اصلی و دغدغه آرتیست را به مخاطب انتقال دهد.
میرزانژاد اضافه کرد: امروزه در هر لحظه تولید انبوه عکس داریم، ولی باید ببینیم چه کنیم تا عکسهایمان متفاوت باشد؟ من تصمیم گرفتم تا این کار به صورت بینرشتهای انجام شود؛ یعنی ادبیات در کنار سایر هنرها و عکاسی قرار بگیرد تا بتواند دغدغه آرتیست را منتقل کند.
این عکاس مشهدی ادامه داد: در دوران جنگ اخیر که تقریبا همه جا نیمه تعطیل بود، موضوعی به نام «تراکم خلأ» را انتخاب کردیم و نبودنها را بهگونهای دیگر دیدیم. دانشجویان آموختند که نبودن و جای خالی به معنای عدم نیست؛ بلکه شاید چیزی باید اینجا باشد که نیست.
به نوعی دردها را با تصویر و بیانیه به مخاطب منتقل کردیم. همه این هنرجویان اولین نمایشگاه خود را برگزار میکنند و زمانی این کار را انجام دادیم که دائم با تعطیلی، جنگ، خفقان، نبود اینترنت و... روبهرو بودیم و میدیدیم که بسیاری چیزها سر جای خود نیستند. این اتفاقات ما را به فکر واداشت و نام نمایشگاه را «هیچ به اندازه کافی» گذاشتیم.
میرزانژاد با بیان اینکه کتب دانشگاهی برای آموزش دانشجویان کافی نیستند، گفت: نمیتوانیم در رشته عکاسی ۱۰ کتاب درست نام ببریم که مرجع باشند؛ اگر از سالهای گذشته کتابهای خوبی داریم، مسئله این است که از سال ۲۰۰۰ عکاسی پوست انداخت و از آنالوگ تبدیل به دیجیتال شد و بسیاری چیزها تغییر کرد.
اکنون همه با موبایل خود یک دوربین به همراه دارند که میتوانند بهترین عکسها را ثبت کنند. اما آیا ثبت عکس توسط مدیوم دوربین میتواند هنر محسوب شود؟ یا میتوانیم بگوییم آن فرد عکاس است؟ چه اتفاقی باید رخ دهد تا آن را هنر بنامیم؟
باید با در کنار هم قرار دادن دغدغههای زیست ثبتکننده عکس و بررسی گرایشها و رزومههای هنری که تاکنون تولید شده، نظر خود را در خصوص سبک آن اثر بدهیم و بگوییم پیرو کدام سبک است یا از هیچ سبکی پیروی نکرده و ساختارشکن است.
وی درباره معیارهای انتخاب عکسها برای نمایشگاه «هیچ به اندازه کافی» بیان کرد: بر اساس آموزههایی که به دانشجویان منتقل کردم، از آنها خواستم تا در این دوره آموزشی با دیدگاه من پیش بروند. اما وقتی به مرحله انتخاب آثار رسیدیم از آنها نظر گرفتم؛ زیرا بعد از مطالعه کتابهایی همچون «نقد عکس» از تری برت و «درباره عکاسی» نوشته سوزان سونتاگ، دیدگاههای جهانی عکس را آموخته بودند و توانستند درباره عکسها نظر دهند. روند انتخاب عکسها نیز با رأیگیری اعضا پیش رفت.