گله‌های مالیاتی مؤدیان

سعیده ساجدی نیا - اینجا همه با عجله وارد می شوند. در دست برخی ارباب رجوع ها برگه هایی حاوی پرینت حسابرسی ها یا فیش های پرداختی دیده می شود. برخی با دلخوری خارج می شوند و برخی همچنان ابهامشان برای پرونده مالیاتی، به قوت خود باقی است. عده انگشت شماری هم با رضایت نسبی از این ساختمان قدیمی خارجی می شوند. برای «سرزده» این هفته به اداره کل امور مالیاتی استان در ابتدای خیابان پاسداران می رویم تا پای درد دل مالیات دهندگان بنشینیم.

ممنوع الخروجی برای یک میلیون تومان
اولین مراجعه کننده ای که با او صحبت می کنیم، خانم جوانی است که دفتر بیمه دارد و می گوید: به دلیل پرداخت نشدن فیش یک میلیون تومانی ارزش افزوده سال 96، ممنوع الخروج شده ام. من کمتر از 10 روز دیگر عازم سفر کربلا هستم و حالا که برای پیگیری موضوع مراجعه کرده ام، می گویند که برای رفع ممنوعیت باید مدارک به تهران ارسال شود و تا به نتیجه برسد، چند روز طول می کشد!
گله خانم محمدی این است که چرا اداره مالیات پیش از هر اقدامی، به موقع اطلاع رسانی نکرده و بدون هیچ یادآوری ای بلافاصله دست به کار شده و او را ممنوع الخروج کرده است.
وی اضافه می کند: برای من حتی اخطاریه هم ارسال نشده است و وقتی برای گرفتن گذرنامه مراجعه کردم، متوجه این موضوع شدم؛ این در حالی است که برای تحویل مدارک برای اعزام به سفر تنها 2 روز فرصت دارم.

تبعیض میان مؤدیان
«واقعیت این است که برخی مؤدیانی که زیر نظر انجمن های صنفی یا اتحادیه ها فعالیت دارند، نمی توانند از پرداخت مالیات فرار کنند، اما بسیاری دیگر با وجود درآمدهای آن چنانی به راحتی از زیر بار مالیات شانه خالی می کنند و آب هم از آب تکان نمی خورد. این ضعف بزرگی است که دانه درشت ها را رها کنیم تا با هر حیله و فریبی سندسازی کنند که امکان فرار برایشان فراهم و از آن طرف فشار بر روی کارمندان و کاسبان خرده پا زیاد شود!» این حرف دل خانم غلامی است که به قول خودش از وضعیت فرار مالیاتی برخی دانه درشت ها شکایت دارد.
او از نحوه برخورد و رفتار کارمندان راضی است اما تعیین مبالغ را کارشناسی شده نمی داند. وی می گوید: اگر به هر دلیلی مالیات را سر موعد مقرر پرداخت نکنیم، نه تنها مشمول جریمه می شویم، بلکه مسئولان این اداره بدون هیچ اخطاری، از ابزارهای جبری هم استفاده می کنند و دردسرهای ما نیز چند برابر می شود.

جریمه به راحتی، استرداد به سختی!
نکته دیگری که نماینده یکی از بیمه گزارها بیان می کند، این است که نمایندگی ها مالیات ها را از کارمزدشان کسر و به حساب مالیات واریز می کنند و این در حالی است که دفتر وی بر اساس میزان هزینه ها و درآمد، چند سال است که مشمول بخشودگی و معافیت شناخته شده و طبق قانون باید مبالغ واریزی مسترد شود اما پیگیری های چند ساله آن ها هنوز به نتیجه نرسیده است.خانم میرزایی اضافه می کند: از سال 81 تاکنون چندین میلیون تومان از امور مالیاتی طلبکارم اما این مبالغ به من مسترد نشده است.

تعیین مالیات بدون مبنا!
«متأسفانه هر چه دلشان بخواهد، می زنند! هیچ مبنایی هم وجود ندارد» این گله یکی دیگر از مؤدیان است که موضوع شکایت خود را در کمیسیون رسیدگی به شکایات مطرح کرده است. کریم زاده می گوید: برای پیگیری پرونده، هر بار باید از کار و زندگی بیفتم تا در جلسات حضور داشته باشم. او ماجرا را این گونه روایت می کند: مغازه لوله و لوازم بهداشتی ساختمان دارم. در سال 94، 6 میلیون و 300 هزار تومان برایم مالیات تعیین شد و برای سال بعد اعلام کردند 5 درصد به این مبلغ اضافه و واریز کنم. من هم پرداخت کردم، اما بعد از آن 14 میلیون تومان برگه الزام به پرداخت مالیات به دستم رسید و در قبال اعتراضم مبنی بر دو برابر شدن مبلغ مالیات پاسخی ارائه نمی دهند و بدون هیچ بازرسی فقط اعلام می کنند تشخیص کارشناس ما این بوده است که شما به همین میزان کار کرده اید. در حقیقت هیچ جواب روشنی نمی دهند!

حل اختلاف بدون حضور قاضی!
او ادامه می دهد: مسئله مهم دیگر این است که وقتی کار به کمیسیونی که متشکل از قاضی دادگستری، نماینده اصناف و نماینده اداره مالیات است- کشیده می شود، هر بار با یک نفر مواجه می شویم؛ یعنی یکی حرفت را می شنود، یکی رأی صادر می کند و در برخی جلسات هم حتی قاضی حضور ندارد! این در حالی است که وقتی کارشناس برای بررسی اعتراض من مراجعه کرد، با بازنگری اسناد و تراکنش ها، حق را به من داد اما اعلام کرد نمی توانیم بیش از 30 درصد از مبلغ تعیین شده کسر کنیم، زیرا ممکن است تصور زد و بند ایجاد شود، این به صلاح نیست! به این ترتیب تا این لحظه، 14 میلیون تومان به 10 میلیون تومان کاهش یافته است و من هم دوباره برای اعتراض آمده ام.

ضرورت تعیین مهلت برای بازمانده ها
ساعت 12 است و مرد جوانی با عجله وارد اداره کل می شود. منتظر بازگشتش می شویم و درباره علت مراجعه اش پرس و جو می کنیم. او می گوید: به دلیل گرفتاری، فراموش کرده ام اظهارنامه را در زمان مقرر پُر کنم و حالا می گویند پر کردن اظهار نامه به سال آینده موکول می شود و به این ترتیب جریمه صددرصدی هم به آن اضافه می شود. در این کسادی بازار و اجاره بهای سنگین مغازه ها مانده ایم که چگونه قرار است از پَس ارقام مالیاتی بربیاییم.
نصرتی می افزاید: چرا فرصتی برای این افراد در نظر نمی گیرند که دست کم مشمول جریمه های میلیونی نشوند! درست است که بعضی مواقع برای حضور و اقدام به موقع کوتاهی می کنیم اما در مواردی هم واقعا به دلیل برخی مشکلات و درگیری های خاص، اظهارنامه ها تکمیل و ارسال نمی شود.
انصاری، مراجعه کننده دیگری است که جلوی درب ساختمان اداره کل با او گفت وگو می کنیم. او می گوید: برای انتقال یک سهام به اینجا آمده بودم که اعلام کردند بدهکار مالیاتی هستم و حالا که برای دریافت فیش ها آمده ام، فقط برای 2 سال 97 و 98 با اضافه شدن مبلغ جریمه، 11 میلیون تومان برایم در نظر گرفته اند.او که از وضعیت موجود گله دارد، تصریح می کند: شرکت های آسانسوری بدبخت اند، حاضرم بعد از این همه سال فعالیت و تجربه، کارگری کنم اما دیگر این حرفه را ادامه ندهم، چون با وجود شرایط سخت، برای نصب آسانسور باید تا سال ها جواب گوی اتفاقات باشم.او ادامه می دهد: در کار ما فقط خرید لوازم و مواد 27 میلیون تومان هزینه دارد اما مشتری می خواهد در نهایت با 28 میلیون برایش آسانسور نصب کنیم. همه هزینه های دیگر هم هست اما اینجا با ارقام مالیاتی عجیب و غریبی مواجه می شوم؛ فقط برای یک سال 3 میلیون و 700 هزار تومان ارزش افزوده برای من در نظر گرفته اند!

بلاتکلیفی 6 ساله برای یک تغییر نام
آخرین گفت وگوی ما با مراجعه‌کننده ای است که فروشگاه لوازم خانگی داشته اما به دلیل ورشکستگی از سال 97 مغازه اش را جمع کرده و خانه نشین شده و حالا با بیش از 6 میلیون تومان مالیات مواجه شده است.
او می گوید: دائم من را از این اتاق به اتاق دیگری پاس می دهند؛ آن هم فقط برای اینکه بگویند به کدام منطقه باید بروم. حالا هم زمان اداری تمام شده و کارم به فردا موکول شده است. وقتی کارمندان اشتباهی مرتکب می شوند، اگر معترض شویم، سرممیزی ما را تحت فشار قرار می دهد تا پشیمان شویم. انگار هیچ کس بر عملکردها نظارت ندارد.او می افزاید: سال 92، یک سال دوندگی کردیم که اشتباه تشابه اسمی را اصلاح کنند اما در نهایت گفتند دوباره تشکیل پرونده بدهید! در این رابطه به کمیسیون اعتراض کردم و 6 سال است نتیجه آن اعلام نشده است!

جریمه خوش حساب ها مشمول بخشودگی می شود

در ادامه این گزارش، گله های مراجعان را با اداره کل امور مالیاتی خراسان رضوی در میان می گذاریم و پس از چند روز پیگیری، پاسخ های کتبی یحیی یعقوب نژاد، مدیرکل امور مالیاتی خراسان رضوی، در اختیار شهرآرا قرار گرفت که عینا درج می شود.
«بر اساس مفاد ماده 190 قانون مالیات های مستقیم، پرداخت مالیات پس از سر رسید مقرر قانونی موجب تعلق جریمه خواهد بود. همچنین براساس مفاد ماده 191 قانون مذکور با در نظر گرفتن سوابق مالیاتی و خوش حسابی مؤدی و نیز خارج از اختیار مؤدی بودن انجام تکالیف، به تشخیص سازمان امور مالیاتی، جرائم متعلقه قابل بخشودگی خواهد بود.
بر اساس مفاد ماده 100 قانون مالیات های مستقیم، مؤدیان مکلف اند اظهارنامه مالیاتی مربوط به فعالیت های شغلی خود را در یک سال مالیاتی و تا آخر خردادماه سال بعد به اداره امور مالیاتی تسلیم و مالیات تعیین شده را پرداخت کنند؛ همچنین به استناد تبصره 1 ماده 146 مکرر قانون مذکور، تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر شرط برخورداری از هرگونه معافیت یا مشوق مالیاتی است.
بر اساس تبصره 1 ماده 17 قانون مالیات بر ارزش افزوده، در صورتی که مؤدیان مشمول مالیات بر ارزش افزوده در هر دوره، مالیاتی اضافه پرداخت کرده باشند، این مبلغ به حساب مالیات دوره های بعد مؤدیان منظور خواهد شد و در صورت تقاضای مؤدیان، اضافه مالیات پرداخت شده از محل وصولی های جاری درآمد مربوط، مسترد خواهد شد.
ادارات وصول و اجرای مالیاتی قبل از اقدام به ممنوع الخروجی بدهکاران مالیاتی اقدام به صدور و ابلاغ «اخطاریه قبل از ممنوع الخروجی» می کنند و در صورت عدم مراجعه و اقدام به موقع مؤدی مذکور، برای ممنوع الخروج کردن وی اقدام و مراتب به شماره تلفن همراه ثبت شده مؤدی مذکور در سامانه های الکترونیکی مالیاتی به صورت پیامک اطلاع رسانی می شود.
بر اساس مفاد ماده 95 قانون مالیات های مستقیم، صاحبان مشاغل موظف اند دفترها یا اسناد و مدارک مورد نیاز را با رعایت اصول و ضوابط مربوط تنظیم برای تشخیص درآمد مشمول مالیات، نگهداری و اظهارنامه مالیاتی خود را بر اساس آن ها تنظیم کنند، بنابراین هزینه ها و خسارت های ایجاد شده در صورت داشتن مستندات قانونی و نیز ارائه دفترها یا اسناد و مدارک مورد نیاز، در چارچوب قوانین و مقررات قابل رسیدگی و استناد خواهد بود.بر اساس اختیارات حاصل از مفاد تبصره ماده 100 قانون مالیات های مستقیم، سازمان امور مالیاتی هرساله شرایط پرداخت مالیات مقطوع مؤدیان مشاغل را اعلام می کند که تعداد زیادی از مؤدیان با پذیرش این شرایط، اقدام به قطعیت مالیات خود می‎کنند. در صورت نپذیرفتن شرایط فوق، مؤدیان مکلف به ارائه اظهارنامه، دفترها یا اسناد و مدارک حسب مورد خواهند بود و ادارات امور مالیاتی نیز پس از رسیدگی به مدارک و مستندات مذکور نسبت به تعیین درآمد مشمول مالیات اقدام می‎کنند.
هر گونه اصلاح و ویرایش در پرونده های مالیاتی بر اساس اختیارات قانونی و نیز سطح دسترسی ایجاد شده در سامانه الکترونیکی مالیاتی امکان پذیر است، بنابراین در موارد معدودی، رفع مغایرت ها و ایرادات اطلاعات پرونده ها صرفا در اختیار مرکز فناوری اطلاعات سازمان امور مالیاتی است که در این خصوص از طریق مکاتبات اداری اقدام و پیگیری می شود.»