از طوفان بازار اوراق تا شوک دیزل | پنج سیگنال مهم بازار‌های جهانی

به گزارش شهرآرانیوز، بازار اوراق قرضه دولتی در این هفته بار دیگر تحت فشار قرار گرفت و بازدهی اوراق در اقتصاد‌های بزرگ به سطوحی رسید که در سال‌های اخیر کمتر دیده شده بود.

بازده اوراق ۳۰ ساله خزانه‌داری آمریکا به بالاترین سطح در ۲۲ سال گذشته رسید، در حالی که بازده اوراق ۱۰ ساله ژاپن نیز به بالاترین رقم طی حدود سه دهه افزایش یافت. این حرکت در بازار بدهی، نگرانی‌ها درباره افزایش بدهی دولت‌ها، فشار‌های تورمی و احتمال تداوم سیاست‌های پولی انقباضی را برجسته کرده است.

در آمریکا، بازده اوراق ۱۰ ساله در ۲۵ سپتامبر به حدود ۵.۲۳ درصد رسید؛ سطحی که از سال ۲۰۰۷ مشاهده نشده بود. بازده اوراق ۳۰ ساله نیز در روز‌های قبل از آن جهش قابل‌توجهی را تجربه کرده بود.

افزایش بازده اوراق تنها یک تحول در بازار بدهی نیست؛ زیرا هزینه تأمین مالی دولت‌ها، شرکت‌ها و خانوار‌ها را نیز بالا می‌برد. در آمریکا، افزایش هزینه استقراض به رشد نرخ وام‌های مسکن تا حدود ۷ درصد منجر شده و فشار بیشتری بر بازار مسکن وارد کرده است.

«موس» متا و بازگشت تب هوش مصنوعی

در سوی دیگر بازار، هوش مصنوعی همچنان یکی از مهم‌ترین موتور‌های رشد سهام فناوری است.

دستیار هوش مصنوعی جدید شرکت متا با نام Muse در ۱۳ روز نخست عرضه حدود ۲.۵ میلیون بار دانلود شد؛ رقمی که به عملکرد اولیه ChatGPT نزدیک شده است. استقبال از این محصول باعث تقویت دوباره سهام مرتبط با هوش مصنوعی شد و سهام متا در ابتدای هفته بیش از ۱۱ درصد افزایش یافت.

رشد سهام شرکت‌های فناوری همچنین به افزایش ارزش شرکت‌های فعال در صنعت تراشه کمک کرد و شاخص نزدک را به رکورد جدیدی رساند. AMD نیز در همین موج صعودی از مرز ارزش بازار یک تریلیون دلار عبور کرد.

در ادامه حتما بخوانید ذخیره راهبردی نفت آمریکا به یکی از پایین‌ترین سطوح تاریخی خود سقوط کرد

با این حال، رویترز به اثر دوگانه هوش مصنوعی اشاره می‌کند. قابلیت‌های جدید ابزار‌های هوش مصنوعی در زمینه جست‌وجوی کالا و رزرو سفر می‌تواند برای برخی شرکت‌های خدمات مالی، خرده‌فروشی آنلاین و صنعت گردشگری به معنای افزایش رقابت باشد؛ زیرا مصرف‌کنندگان می‌توانند گزینه‌های ارزان‌تر را سریع‌تر پیدا کنند.

ترامپ و بازار دیزل؛ یک تصمیم با پیامد‌های جهانی

بازار انرژی نیز هفته پرتنشی را پشت سر گذاشت. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از ایده محدود کردن صادرات دیزل آمریکا حمایت کرد؛ اقدامی که واکنش سریع بازار‌های جهانی انرژی را به دنبال داشت.

اهمیت آمریکا در بازار جهانی دیزل طی ماه‌های اخیر افزایش یافته است. بر اساس داده‌های Kpler که در گزارش رویترز آمده، آمریکا اکنون حدود یک‌پنجم صادرات دریایی دیزل جهان را در اختیار دارد و صادرات آن در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال گذشته بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است.

به همین دلیل، هرگونه محدودیت در صادرات آمریکا می‌تواند فقط یک مسئله داخلی نباشد و بر بازار جهانی سوخت اثر بگذارد.

کاخ سفید یک روز بعد بخشی از موضع اولیه خود را تعدیل کرد و از تمایل به همکاری با پالایشگران آمریکایی برای افزایش تولید به شکل داوطلبانه و هماهنگ سخن گفت. با این حال، بازار همچنان نسبت به چشم‌انداز عرضه دیزل حساس باقی مانده است.

پیش از این نیز قیمت دیزل در بازار‌های جهانی به رکورد‌های تاریخی رسیده بود. جنگ و اختلال در عرضه از سوی تولیدکنندگان بزرگی مانند روسیه و کشور‌های خاورمیانه، همراه با محدودیت ظرفیت پالایشگاه‌ها، بازار را با کمبود عرضه مواجه کرده است.

شکاف تاریخی میان اوراق آمریکا و چین

همزمان با دیدار دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، اختلاف بازدهی اوراق قرضه آمریکا و چین به یکی از نقاط قابل توجه بازار تبدیل شد.

فاصله بازدهی اوراق دو کشور در هفته گذشته به حدود ۳۵۰ واحد پایه رسید؛ رقمی کم‌سابقه که تفاوت قابل توجه شرایط اقتصادی دو اقتصاد بزرگ جهان را نشان می‌دهد. از یک سو، آمریکا با تورم و هزینه‌های بالاتر استقراض مواجه است و از سوی دیگر، اقتصاد چین همچنان با خطر تداوم فشار‌های کاهنده قیمت‌ها و تورم بسیار پایین دست‌وپنجه نرم می‌کند.

این اختلاف همچنین نشان‌دهنده مسیر متفاوت سیاست پولی و اقتصادی دو کشور است؛ مسیری که می‌تواند بر جریان سرمایه، نرخ ارز و تصمیم سرمایه‌گذاران بین‌المللی اثرگذار باشد.

در ادامه حتما بخوانید کریس رایت: رفتار ایران قابل پیش‌بینی نیست؛ نمی‌توانم زمان کاهش قیمت انرژی را بگویم

خودرو‌های برقی در برابر بنزین؛ شکل‌گیری بازار دوگانه سوخت

افزایش استفاده از خودرو‌های برقی باعث شکل‌گیری بازاری دوگانه برای هزینه حمل‌ونقل شده است؛ به‌گونه‌ای که هزینه سوخت خودرو‌های بنزینی مستقیماً از بازار جهانی نفت تأثیر می‌گیرد، در حالی که هزینه شارژ خودرو‌های برقی بیشتر به قیمت برق در هر ایالت وابسته است.

بر اساس داده‌های مورد استناد رویترز، متوسط قیمت بنزین در آمریکا حدود ۴.۴۳ دلار در هر گالن بوده، در حالی که هزینه متوسط شارژ یک خودروی برقی متوسط حدود ۱۸۰ درصد کمتر از هزینه سوخت‌گیری خودرو‌های بنزینی گزارش شده است. با وجود این، دامنه اختلاف هزینه شارژ برق میان ایالت‌های مختلف نیز قابل توجه است.

آنچه از مجموعه این تحولات می‌توان دریافت، تصویری از اقتصاد جهانی است که همزمان با چند نیروی متفاوت روبه‌روست: تورم و هزینه بالای تأمین مالی، افزایش بدهی دولت‌ها، نااطمینانی در بازار انرژی و در مقابل، موج سرمایه‌گذاری و خوش‌بینی نسبت به هوش مصنوعی.

بازار سهام فعلاً در برخی بخش‌ها تحت تأثیر خوش‌بینی به هوش مصنوعی مقاومت نشان داده است؛ اما جهش بازده اوراق و افزایش هزینه انرژی می‌تواند فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد کند. در چنین شرایطی، مسیر آینده نرخ بهره، قیمت انرژی و میزان دوام رونق هوش مصنوعی، سه متغیر کلیدی برای بازار‌های مالی جهان خواهند بود.

برای اقتصاد‌های واردکننده انرژی، افزایش قیمت دیزل و نفت اهمیت مضاعفی دارد؛ چرا که سوخت مستقیماً بر هزینه حمل‌ونقل، تولید، کشاورزی و در نهایت تورم مصرف‌کننده اثر می‌گذارد. از این منظر، تحولات بازار انرژی جهانی برای اقتصاد ایران نیز فراتر از یک خبر بازار‌های بین‌المللی است و می‌تواند از مسیر قیمت نفت، درآمد‌های ارزی و هزینه تجارت خارجی مورد توجه قرار گیرد.