رسانه روسی نوشت: آمریکا و ایران، مسائل را بدون رژیم صهیونیستی حل می‌کنند شهادت نزدیک به ۱۳۰۰ نفر در کمتر از ۲۰ روز در غزه رئیس جمهور، شهرام دبیری، مسافر قطب جنوب را از دولت اخراج کرد عربستان حملات رژیم صهیونیستی به غزه را محکوم کرد ۲ حمله هواپیماهای متجاوز آمریکایی به استان صعده یمن دستگاه امنیتی آمریکا در تلاطم | برکناری ژنرال تیموتی هاگ بدون توضیح! انصارالله هشدار داد: آتش‌بس در غزه، شرط صلح منطقه‌ای حمله موشکی روسیه به اوکراین؛ ۱۲ کشته و بیش از ۵۰ زخمی در یک روز + جزئیات انفجارها سخنگوی القسام هشدار داد: نیمی از اسرای زنده صهیونیست در خط مقدم حمله ارتش اشغالگر | مسئولیت جان آن‌ها با نتانیاهو است مجمع جهانی بیداری اسلامی بیانیه داد: سازش‌کاران با صهیونیست‌ها به سرنوشت بدی دچار می‌شوند آنروا از کشتار روزانه ۱۰۰ کودک پرده برداشت غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن تصمیم نهایی ترامپ درباره ایران به روایت یک رسانه عبری‌زبان پاسخ تجاری چین به آمریکا؛ اعمال تعرفه‌های تلافی‌جویانه بر واردات آمریکایی تعرفه‌های اروپا علیه آمریکا از ماه آینده اعمال می‌شود فیدان: آنکارا به هیچ وجه موافق حمله به ایران نیست رهبر انصارالله: محاصره و کشتار در غزه، جنایتی وحشیانه با حمایت آمریکا است دفاع معاون پیشین ترامپ از اظهارات جنگ‌طلبانه او علیه ایران ناپدیدشدن بیش از ۷ هزار نظامی اوکراینی در کورسک رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس: شرط مذاکره با آمریکا، داشتن موضع برابر و دوری از قلدرمآبی است دشمن به دنبال این است که امید به آینده را از مردم ایران بگیرد یونیسف: روزانه ۱۰۰ کودک در غزه کشته یا زخمی می‌شوند محکومیت استفاده ابزاری آلمان و انگلیس از سازوکارهای حقوق‌بشری علیه ایران ۸۳۸ مسافر در تصادفات نوروز ۱۴۰۴ جان باختند حسن فرحات یکی از رهبران حماس، به شهادت رسید (۱۵ فروردین ۱۴۰۴) ادعای جدید ترامپ درباره احتمال مذاکره مستقیم با ایران واکنش عجیب ترامپ به ریزش بازار سهام آمریکا وزیر راه و شهرسازی: ۵ هزار نقطه حادثه‌خیز تصادفات در کشور شناسایی شده است حمله موشکی جنبش انصارالله یمن به سرزمین‌های اشغالی (۱۴ فروردین ۱۴۰۴)
سرخط خبرها

عاشورا و فرهنگ سیاسی در ایران

  • کد خبر: ۴۱۱۲۱
  • ۱۱ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۰:۳۵
عاشورا و فرهنگ سیاسی در ایران
روح‌ا... اسلامی - عضو هیئت‌علمی دانشگاه فردوسی
مشتی حرف ملت و کشور ایران را هم‌بسته نساخته است، بلکه تداوم تاریخی و سازه‌های ذهنی ایرانیان از عهد اساطیر تا کنون چنان آیین‌ها، نمادها، نهاد‌ها و سازمان‌های مردمی را شکل داده که بقای ایران را تضمین کرده است. یکی از رویداد‌های تاریخی، حادثه عاشوراست که در زمان بنی‌امیه توسط حکومت فاسد و ناکارآمد علیه امام حسین (ع) روی داد.
 
پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) بر اثر غلبه عصبیت‌های قومیتی، تلاش‌های صورت‌گرفته برای اولویت‌دادن عقیده دینی به‌حاشیه رفت و فرهنگ جاهلیت بار دیگر پدیدار گشت. میراث اسلام بر دوش مبارزان سلحشوری افتاد که اصل اسلام را کنار نهادند و با برتری‌دادن نژاد، قومیت و اعتقاد به‌غنایم، میراث انسانی اسلام را به‌حاشیه کشاندند. تلاش‌های امام‌علی (ع) و امام‌حسن (ع) به‌صورت ایجاد مملکت‌داری عادلانه و همین‌طور مذاکره و مصالحه نتیجه‌بخش نبود؛ به‌ویژه زمانی که حکومت به فردی فاسد، ناکارآمد و غیرقانونی رسید که نمایانگر ایجاد حکومتی استبدادی و برخلاف قرارداد‌های سنتی قبل بود.
 
جداشدن مردم از یکدیگر و کاهش سرمایه اجتماعی مسلمانان باعث شد امام‌حسین (ع) با آنکه به‌دعوت مردم قیام را آغاز کرد، تنها گذاشته شود. رهاکردن امام و بی‌اعتنایی به سرنوشت جامعه، انحطاطی تاریخی را شکل داد که طومار خلافت بنی‌امیه را درهم پیچید و داغ ننگی بر پیشانی مسلمانان آن روزگار به‌جای گذاشت. ایرانیان از امام‌حسین (ع) دفاع کردند و به‌ویژه زمانی که وقایع تاسوعا و عاشورا به آن‌ها رسید، قیام‌های متعددی علیه بنی‌امیه شکل دادند. روی‌کارآمدن عباسیان با حمایت و درایت ایرانیان بود و آنچه به‌عنوان تمدن‌اسلامی نام برده می‌شود، میان‌پرده‌ای از حضور ایرانیان در اوایل دوره بنی‌عباس است. در طول تاریخ نیز ایران مهد برگزاری مراسم محرم، تاسوعا و عاشورای حسینی و ام‌القرای مسلمانان عدالت‌خواه بوده است.
عاشورا در ذهینیت ایرانی باعث شده است مسئولیت‌پذیری شهروندان و تعهد آن‌ها نسبت به محیط زندگی افزایش یابد.
 
فرهنگ سیاسی عاشورا اعتراض به برهم‌زدن قرارداد‌های اجتماعی و رفتار‌های غیرانسانی است که روی می‌دهد. عاشورا نشان می‌دهد که اگر همه مردم به‌فکر خود و خانواده باشند و توجهی به جامعه، حکومت و کشور خود نداشته باشند، به‌تدریج استبداد، فساد و ظلم فراگیر می‌شود. رویداد‌های کوچک و بی‌توجهی و کناررفتن انسان‌ها از دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی باعث ظهور حکومت‌های غیرپاسخ‌گو می‌شود. پیامبر اسلام (ص) جامعه جاهلی را که مبتنی بر عصبیت قبیله‌ای و غنیمت‌های جنگی بود، با گزاره‌های دینی تغییر داد، اما بر اساس آنچه ابن‌خلدون می‌گوید، به‌تدریج در بی‌اعتنایی مسلمانان به حکومت، قانون و مذهب کنش‌های جاهلی و قبیله‌ای بازگشت و به‌جای عقیده مذهبی، عصبیت و قوم‌وخویش‌گرایی و حامی‌پروری قرار گرفت. انسان‌هایی که به‌فکر اجتماع مسئولیت‌پذیر و حکومت پاسخ‌گو و کارآمد هستند، نمی‌توانند بی‌تفاوت باشند.
 
سیاست‌گذاران به‌دنبال قوم‌گرایی و حامی‌پروی هستند و تمام تلاش خود را در جهت ذره‌کردن (اتمیزه‌سازی) جامعه به‌کار خواهند گرفت. در غیبت شهروندان حساس و مسئولیت‌پذیر، روح تملق و ریاکاری بر جامعه حاکم می‌شود و پس از چندی جای ظالم و مظلوم تغییر پیدا می‌کند. ایرانیان با توجه به سابقه تمدنی و سبک‌های مملکت‌داری، اهمیت عاشورا را از هر جای دیگر بیشتر فهمیده و در طول تاریخ فرهنگ سیاسی آن را حفظ کرده‌اند. مسئولیت‌پذیری، انتقاد از حکومت، پاسخ‌گوکردن سیاست‌مداران و مطالبه حکومتمندی کارآمد و قانونی پیامی است که فرهنگ عاشورا منتقل می‌کند.

گفتگو با  علیرضا نظری خرم، نویسنده کتاب «داستان بریده بریده»

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->