آغاز فعالیت رسمی سامانه «ثبت ادعا» | ملک‌های بی‌سند در آغاز مسیر تعیین‌تکلیف

به گزارش شهرآرانیوز؛ معاملات ملکی در سال‌های اخیر، همواره با مسائلی نظیر اختلافات مالکیت یا ترس‌های ناشی از بی‌اعتباری اسناد همراه بوده است که البته این مسائل در اسناد قولنامه‌ای و اسناد عادی بیشتر به چشم می‌خورد. با این حال بسیاری از پرونده‌های قضایی در این موارد تبدیل به گره‌های کوری می‌شوند که گاهی تا چندین سال یا چندین نسل برای حل معارضات آن نیاز به زمان و تعیین‌تکلیف است.

در سال‌های اخیر اجرای قوانین جدید از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک تا حد بسیاری برای رفع این مشکلات به کمک آمده‌اند. به‌تازگی نیز راه‌اندازی رسمی سامانه «ثبت ادعا»، مسیر تازه‌ای برای سامان‌دهی ادعا‌های مالکیت را رقم زده است. مسیری که در آن، اسناد بدون سند نیز تعیین‌تکلیف شوند. موضوعی که روز گذشته محور نشست خبری مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان رضوی با جمعی از خبرنگاران بود.

فعال شدن سامانه ثبت ادعا از ابتدای خردادماه

سیدمرتضی مولوی‌پور در ابتدای این نشست با اعلام این خبر که هفته گذشته سامانه موضوع ماده۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول رونمایی و فعالیت رسمی آن آغاز شد، بیان کرد: شناخت این سامانه، مستلزم آشنایی با هدف قانون الزام است که پیش از این، بار‌ها از آن صحبت شده است. این قانون حدود دو سال است که در سطح جامعه و رسانه‌ها مطرح شده و با حجم گسترده‌ای از مقررات و آیین‌نامه‌ها همراه است. همچنین بیش از ۳۰۰ماده در آیین‌نامه‌ها و مقررات مرتبط با آن تدوین شده است.

وی تصریح کرد: سامانه از اول آذر ۱۴۰۴ به‌طور آزمایشی در اختیار اشخاص حقیقی و حقوقی قرار گرفته بود و مردم امکان استفاده از آن را داشتند. در استان خراسان رضوی، در فاصله اول آذر ۱۴۰۴ تا پیش از آغاز رسمی، حدود ۴۰۰ادعا در سامانه ثبت شده است. اشخاص حقیقی و حقوقی که نسبت به اموال غیرمنقول ادعای مالکیت دارند، می‌توانند ادعای خود را در این سامانه ثبت کنند.

مولوی‌پور با اشاره به فرایند اجرای قانون در این سامانه، اظهار کرد: مردم برای ثبت ادعای مالکیت، دو سال فرصت دارند و پس از ثبت ادعا نیز از تاریخ ثبت، دو سال فرصت خواهند داشت که اقدامات قانونی لازم برای دریافت سند یا رسمی‌کردن وضعیت ملک را دنبال کنند.

گروه‌های ملزم به ثبت ادعا در سامانه

مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان رضوی درباره گروه‌های ملزم به ثبت ادعا، بیان کرد: نخستین گروه، دارندگان اسناد مرتبط با اصلاحات ارضی هستند؛ اسنادی که در گذشته در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شده، اما در همان مرحله باقی مانده و هنوز تبدیل به سند قطعی و نهایی نشده‌اند.

دومین گروه، افرادی هستند که پیش از راه‌اندازی سامانه، حکم قطعی مراجع ذی‌صلاح را به نفع خود دریافت کرده‌اند، اما این حکم هنوز منجر به صدور سند رسمی نشده است. 

سومین گروه متقاضیانی هستند که در اجرای مقررات ثبتی، مراحل ثبت ملک را طی کرده‌اند، اما هنوز سند مالکیت دریافت نکرده‌اند. چهارمین گروه، دستگاه‌های اجرایی و نهاد‌های دولتی هستند که اموالی در اختیار دارند، اما مالکیت آنها به صدور سند رسمی منتهی نشده و در مرحله اسناد عادی یا سوابق غیرقطعی باقی‌مانده است.

وی در ادامه افزود: پنجمین گروه، دارندگان اسنادی هستند که در دفاتر اسناد رسمی تنظیم شده، اما موضوع آن انتقال مالکیت نیست؛ مانند وکالت‌نامه‌ها یا اجاره‌نامه‌های بیش از دو سال که این اشخاص نیز باید ادعا‌های خود را در سامانه ثبت کنند. ششمین گروه افرادی هستند که برای املاک بدون سند، اقدامات ثبتی را آغاز کرده‌اند، اما هنوز به صدور سند مالکیت نرسیده است.

مولوی‌پور درباره مدارک لازم تأکید کرد: همه افرادی که ادعای خود را ثبت می‌کنند باید مدارک، ادله و قراین مالکیتی را در سامانه درج و بارگذاری کنند. این مستندات بسته به نوع مالکیت ممکن است متفاوت باشد.

فرایند اجرایی تا دریافت گواهی‌نامه الکترونیک

وی در ادامه به ارائه جزئیاتی درباره فرایند ثبت‌نام در سامانه پرداخت و گفت: متقاضیان باید وارد سامانه «کاتب» به نشانی kateb.ir شوند، با کدملی و شماره موبایل خود کد تأیید دریافت کنند و پس از ورود، از بخش «ثبت ادعا» مراحل را ادامه دهند. پس از ثبت نقشه ملک که باید مورد تأیید سازمان باشد، مراحل بعدی طی خواهد شد.

در پایان، سامانه یک کد رهگیری صادر می‌کند و گواهی الکترونیک در اختیار متقاضی قرار می‌دهد که تاریخ ثبت، تاریخ انقضای مهلت اقدام و همچنین هشدار‌ها و ضمانت اجرا‌ها در آن درج شده است. در گواهی الکترونیک تصریح می‌شود که صرف ثبت ادعا، حق مالکیتی برای ثبت‌کننده ایجاد نمی‌کند بلکه باید در بازه دو ساله پیش‌بینی‌شده، اقدامات قانونی را برای دریافت سند رسمی انجام دهد.

در ادامه حتما بخوانید آغاز رسمی فعالیت سامانه ساماندهی اسناد غیر رسمی «ثبت ادعا» | کاهش ریسک سرمایه گذاری در حوزه اموال غیرمنقول و املاک

جریمه ثبت ادعای خلاف در سامانه

مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان رضوی همچنین درباره ثبت ادعای خلاف واقع هشدار داد و گفت: مطابق تبصره۵ ماده۱۰، برای کسانی که بدون داشتن مستندات و با ادعای خلاف واقع اقدام کنند، مجازات پیش‌بینی شده که از جمله جزای نقدی تا ۲۰درصد قیمت روز ملک است. در صورتی که فرد برای ثبت ادعا از سند مجعول یا قولنامه جعلی استفاده کند، علاوه‌بر جزای نقدی، مجازات‌های مرتبط با جرم ارتکابی (مانند جعل یا استفاده از سند مجعول) نیز برای او لحاظ خواهد شد.

مولوی‌پور در ادامه، آماری از روند ثبت درخواست‌ها ارائه کرد و گفت: از زمان آغاز دسترسی آزمایشی سامانه ثبت ادعا از اول آذرماه ۱۴۰۴ تا صبح دیروز، ۵۷۶درخواست سنددارکردن املاک قولنامه‌ای در استان در سامانه ثبت ادعا ثبت شده است. حدود ۲۰۰مورد از این تعداد، در یک هفته اخیر و پس از اعلام رسمی شروع به کار سامانه ثبت شده است.

افراد دارای حق، نگرانی نداشته باشند

مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسان رضوی در ادامه این نشست در پاسخ به خبرنگار شهرآرا درباره این مسئله که جریمه مالی برای افرادی که ادعای خلاف داشته باشند می‌تواند برای مالکان واقعی نیز برای مطرح‌کردن ادعا در سامانه ایجاد نگرانی کند، گفت: این مجازات متوجه کسانی است که با علم به عدم استحقاق، وارد سامانه می‌شوند و ادعای خلاف واقع ثبت می‌کنند؛ بنابراین کسی که واقعا حق دارد و با مستندات وارد می‌شود، نباید نگران باشد.

وی افزود: تشخیص نهایی نیز در صلاحیت مرجع رسیدگی‌کننده است و چنین نیست که افراد دارای حق، به‌دلیل این ضمانت اجرا از ثبت ادعا منصرف شوند.