موج مهاجرت نخبگان در ۲۷ تا ۳۳ سالگی | پزشکان راهی امارات، غیرپزشکان راهی آمریکا

به گزارش شهرآرانیوز، سعید خدایگان، در نشست خبری امروز که در محل بنیاد ملی نخبگان برگزار شد، با اشاره به برنامه‌های این بنیاد برای تامین مسکن و برنامه‌های الگوسازی برای نخبگان گفت: در دولت چهاردهم یک طرحی داشتیم به نام طرح مسکن نخبگان. با توجه به اینکه یکی از چالش‌های بزرگ جامعه نخبگانی، به‌صورت عمومی در جامعه و به‌صورت خاص برای اعضای هیئت علمی، موضوع مسکن است، ابتدای کار بنیاد در دولت چهاردهم و با حمایت رئیس بنیاد، کمیته مسکن در بنیاد نخبگان تشکیل شد.

وی ادامه داد: تخصیص زمین و واحد در کلیه استان‌های کشور در حال انجام است، یعنی ما به‌صورت استانی این قضیه را جلو می‌بریم. استانداری‌ها خیلی همراهی می‌کنند و وزارت راه و شهرسازی هم خیلی کمک می‌کند. با تمام این حرکت‌ها، ۳۲۸۴ زمین و واحد در استان‌های مختلف کشور واگذار شده و در مرحله تخصیص هم ۳۷۷۸ زمین و واحد را داریم که ۲۰۰۰ تای آن مربوط به مسکن نخبگان استان تهران است.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان تاکید کرد: در مجموع اگر منابع در حال تخصیص تحقق پیدا کند، آمار تامین مسکن ما برای نخبگان امروز ما به ۷۰۶۲ واحد مسکونی خواهد رسید.

به گفته وی، ۳۲۸۴ زمین و واحد در استان‌های مختلف کشور به نخبگان واگذار شده و در مرحله تخصیص هم ۳۷۷۸ زمین و واحد را داریم که ۲۰۰۰ تای آن مربوط به مسکن نخبگان استان تهران است.

روند مهاجرت نخبگان

خدایگان، در تشریح آخرین وضعیت رصد مهاجرت و نرخ ماندگاری نخبگان در کشور، خلاء آماری را یکی از مشکلات عمده این حوزه عنوان کرد و یادآور شد: هر نهاد و سازمانی بر اساس داده‌های اختصاصی خود، آماری متفاوت از نرخ مهاجرت ارائه می‌داد. به گونه‌ای که وزارت علوم بر آمار دانشجویان تحصیلات تکمیلی، آموزش و پرورش بر دانش‌آموزان سمپاد و باشگاه دانش‌پژوهان جوان بر المپیادی‌ها تمرکز داشتند که این رویه باعث ایجاد ارقام متناقض و متنوع می‌شد.

وی افزود: در ابتدای دولت چهاردهم تصمیم گرفتیم با تجمیع داده‌ها، رصدخانه‌ای برای اعلام دقیق آمار ایجاد کنیم. ما تمام اطلاعات افرادی که در ۱۰ سال گذشته در بنیاد ملی نخبگان شناسایی شده بودند، اعم از المپیادی‌ها و نفرات برتر را بررسی کردیم.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه آمار مهاجرت همواره با یک سال تأخیر ثبت می‌شود، گفت: بر اساس داده‌های سال ۱۴۰۳، نرخ ماندگاری در میان خانم‌ها ۸۲ درصد و در آقایان ۸۱ درصد بوده است. در خصوص رتبه‌های برتر کنکور سراسری نیز این نرخ ماندگاری به ۸۳ درصد می‌رسد.

وی در تشریح الگوی سنی مهاجرت توضیح داد: نرخ ماندگاری در سنین ۱۸ تا ۲۰ سال بسیار بالاست (حدود ۹۲ درصد برای آقایان و ۹۶ درصد برای خانم‌ها). با افزایش سن، فرصت‌های مهاجرت نیز تغییر می‌کند و بیشترین بازه سنی برای مهاجرت، بین ۲۷ تا ۳۳ سال است.

مقاصد اصلی مهاجرت نخبگان

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در خصوص مقاصد اصلی مهاجرت نخبگان توضیح داد: برای رشته‌های غیرپزشکی، مقاصد اصلی شامل آمریکا (۳۶ درصد)، کانادا (۲۴ درصد)، آلمان (۷ درصد) و انگلستان (۵ درصد) است. در جامعه پزشکی نیز امارات با ۲۲ درصد، کانادا با ۲۰ درصد، آلمان با ۱۳ درصد و استرالیا با ۱۱ درصد، بیشترین مقاصد مهاجرتی را تشکیل می‌دهند.

خدایگان تأکید کرد: بسیاری از این تصمیمات برای مهاجرت، ناشی از فشار‌های تورمی و وضعیت اقتصادی است و باید برای ایجاد بستر‌های مناسب در داخل کشور تلاش بیشتری صورت گیرد.

آزادسازی مدارک تحصیلی

خدایگان با اشاره به روند آزادسازی مدارک تحصیلی خاطر نشان کرد: با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط از جمله پلیس مهاجرت، داده‌کاوی‌های دقیقی انجام دادیم تا وضعیت حضور افراد در داخل یا خارج از کشور از طریق مسیر‌های مختلف مشخص شود.

به گفته وی، در سال ۱۴۰۳، روند آزادسازی مدارک تحصیلی برای دانشگاه‌های برتر در رشته‌های غیرپزشکی با ۳۰ درصد کاهش نسبت به سال قبل از آن مواجه بوده است. همچنین در بخش صدور گواهی «گود استندینگ» (Good Standing) برای جامعه پزشکی، شاهد کاهش ۱۸ درصدی درخواست‌ها بوده‌ایم. هرچند این آمار به معنای الزامات اولیه برای مهاجرت است، اما کاهش این شاخص‌ها نشان‌دهنده تغییرات محسوسی در روندهاست.

در ادامه حتما بخوانید رئیس بنیاد نخبگان خراسان رضوی: در شرایط موجود اقتصاد ایران، بسیاری از حوزه‌ها از نظر اقتصادی برای کارآفرینی قابل توجیه نیستند

مأموریت‌های سه‌گانه بنیاد

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: ما اگر مروری داشته باشیم بر کل عملکرد بنیاد از زمان تأسیس تا امروز، ۶۳ هزار برگزیده در تقویم‌ها و طرح‌های مختلفی داریم که در بنیاد ملی نخبگان در سال‌های مختلف تعریف شده است. طرح‌های ما در دو بخش «شناسایی و توانمندسازی» و «شبکه‌سازی» است و یک‌سری طرح‌های اصلی که مبنای شناسایی استعداد‌های برتر و نخبگان هستند را اگر در نظر بگیریم، ۲۳ طرح فعال داشته‌ایم.

به گفته وی، برگزیدگان ما ۶۳ هزار نفر بوده‌اند. در بحث شناسایی، ۶۳ هزار نفر از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی کشور برگزیده شده‌اند. ۷۷ درصد از برگزیده‌ها مربوط به ۳۰ دانشگاه کشور بوده‌اند. تنوع رشته نیز ۵۲۴ نوع رشته بوده است؛ یعنی برگزیدگانی که داشتیم از ۵۲۴ رشته مختلف فارغ‌التحصیل شده‌اند.

وی ادامه داد: اگر بخواهم دقیق‌تر بگویم، سال ۱۳۸۳ دستور تأسیس بنیاد را داشتیم و یکی دو سال هم صرف شد تا اساسنامه و ساختار‌ها شکل بگیرد؛ بنابراین این آمار شاید از سال ۸۸ به بعد باشد. بخش عمده سال‌های ۸۸ تا ۹۳ شاید دو سه طرح فعال داشته‌ایم و از سال ۹۳ به بعد جهش داشته‌ایم. نکته خیلی مهم این است که عموماً این برگزیده‌ها معدل بالای ۱۸ داشته‌اند و پربسامدترین معدل، ۱۸ تا ۱۸.۵ بوده است. این هم شاید بد نباشد که ذکر شود.

خدایگان افزود: درباره طرح‌هایی که ما در دو سال اخیر در دولت چهاردهم داشته‌ایم، تنوع زیادی وجود داشته است. مأموریت‌های بنیاد در سه محور تعریف شده است: محور شناسایی، توانمندسازی و شبکه‌سازی. محور جذب و نگهداشت و محور تکریم و الگوسازی. ما یک هرم نخبگی داریم که قاعده این هرم دانش‌آموزان مستعد هستند، بعد دانشجویان مستعد، دانش‌آموختگان برتر، سرآمدان و در قله این هرم هم نخبگان قرار دارند. متناسب با این سه محور مأموریتی و این هرم نخبگی، یک‌سری طرح داریم که متناسب با هر لایه تعریف شده است.

طرح‌های لایه دانش‌آموزی و دانشجویی

قائم‌مقام بنیاد با اشاره به جزئیات آماری گفت: ما در لایه دانش‌آموزی، طرح شهاب را با همکاری وزارت آموزش و پرورش در حال اجرا داریم که در سال گذشته تعداد ۴.۲ میلیون نفر دانش‌آموز در طرح شهاب تحت پوشش شناسایی قرار گرفتند. در لایه دانشجویی، یک‌سری طرح‌ها داریم مثل طرح شهید وزوایی که طرح حمایت از دانشجویان مستعد است و ۲۶۰۰ نفر برگزیده طرح شهید وزوایی را داریم. عموماً طرح شهید وزوایی ناظر بر حمایت از دانشجویان برتر دانشگاه‌هاست و برگزیدگان المپیاد‌های علمی کشور، هم داخلی و هم بین‌المللی، و نفرات برتر کنکور را شامل می‌شود. ما در قالب این طرح در سال گذشته از ۲۶۰۰ نفر دانشجو حمایت کردیم.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در ادامه به حجم بالای تقاضا و استقبال از برنامه‌های جذب بنیاد اشاره کرد و افزود: اگر بخواهیم مقیاس تقاضا را در نظر بگیریم، در دولت چهاردهم مجموعاً حدود ۱۲ هزار متقاضی برای طرح‌های جذب (شامل طرح جهت و سایر طرح‌های مرتبط) به بنیاد مراجعه کرده‌اند که این حجم از تقاضا نشان‌دهنده اهمیت و نیاز جامعه نخبگانی به تسهیلات شغلی بنیاد است.

وی همچنین گفت: برگزیدگان طرح جهت که در سطح یک قرار می‌گیرند، علاوه بر تسهیلات شغلی، از جوایز نقدی (به مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان) و همچنین مزایای فرهنگی و تسهیلات مسکن نیز برخوردار می‌شوند تا فرآیند استقرار و فعالیت آموزشی-پژوهشی آنان در دانشگاه‌ها با دغدغه کمتری همراه باشد.

خدایگان با تاکید بر اینکه طرح جهت بخشی از یک منظومه گسترده‌تر برای نگهداشت نخبگان است، بیان داشت: نگاه ما در اجرای این طرح، کیفی‌سازی فرآیند جذب هیئت علمی است. ما در بنیاد تلاش می‌کنیم با اتصال استعداد‌های برتر به بدنه علمی دانشگاه‌ها، مسیر اشتغال نخبگان را به سمت مأموریت‌های اصلی کشور هدایت کنیم. دریافت ردیف استخدامی برای این ۳۱۰ نفر، در واقع گامی عملیاتی برای حذف موانع بروکراسی و تسریع در به‌کارگیری ظرفیت‌های علمی در دانشگاه‌های سراسر کشور بوده است.

وی از فرصت مطالعاتی چین خبر داد و گفت: یک ظرفیت ۱۰۰ نفره برای اعزام استادیاران جوان به دانشگاه‌های چین طراحی شده است. طرح کاظمی آشتیانی نیز برای ۱۳۱ استاد جوان اجرا می‌شود. برگزیده‌های طرح جهت در سطح یک، جایزه ۴۰۰ میلیونی دریافت می‌کنند که مزایای فرهنگی و مسکن نیز به آن تعلق می‌گیرد.

منبع: ایسنا