به گزارش شهرآرانیوز، با آغاز معاملات هفته در عراق، قیمت دلار در بازارهای محلی بغداد بار دیگر افزایش یافت. بر اساس گزارش رسانه عراقی شفق نیوز، نرخ دلار در بورسهای «الکفاح» و «الحارثیه» بغداد به ۱۵۷٬۲۵۰ دینار برای هر ۱۰۰ دلار رسید؛ در حالی که این رقم در پایان معاملات پنجشنبه ۱۵۶٬۸۵۰ دینار بود.
در صرافیهای بغداد نیز نرخ فروش دلار به ۱۵۷٬۷۵۰ دینار برای ۱۰۰ دلار و نرخ خرید به ۱۵۶٬۷۵۰ دینار رسید. در اربیل نیز دلار با نرخ فروش ۱۵۷٬۲۵۰ دینار معامله شد.
این ارقام اهمیت بیشتری پیدا میکنند وقتی با نرخ رسمی مقایسه شوند. وبسایت رسمی بانک مرکزی عراق نرخ رسمی دلار را حدود ۱٬۳۱۰ دینار برای هر دلار نشان میدهد؛ یعنی برای ۱۰۰ دلار حدود ۱۳۱ هزار دینار؛ بنابراین نرخ بازار محلی ۱۵۷٬۷۵۰ دیناری، فاصلهای حدود ۲۶٬۷۵۰ دیناری با نرخ رسمی برای هر ۱۰۰ دلار دارد؛ به بیان دیگر، نرخ بازار آزاد حدود ۲۰ درصد بالاتر از نرخ رسمی است.
روایت رسمی بانک مرکزی عراق این است که مشکل از کمبود ذخایر ارزی نیست. بانک مرکزی در بیانیهای که رسانه عراقی السومریه نیوز منتشر کرده، اعلام کرده ذخایر ارزی برای تأمین نیازهای تجارت خارجی، تسویه کارتهای بانکی و دلار نقدی مسافران کافی است.
بانک مرکزی در همان بیانیه، مضاربه در بازار، انتظارات و سوءاستفاده از شرایط ژئوپلیتیکی منطقه را از جمله عوامل افزایش نرخ در بازار محلی دانسته است. این موضع نشان میدهد که از نگاه مقام پولی عراق، افزایش نرخ بازار الزاما منعکسکننده کمبود واقعی دلار در سیستم رسمی نیست.
در عین حال، این نخستین بار نیست که مقامهای عراقی افزایش فاصله نرخ رسمی و بازار را به ساختار تقاضا و محدودیتهای مربوط به دسترسی به دلار نسبت میدهند.
گزارشهای عراقی نشان میدهند نرخهای بالای ۱۵۷ هزار دینار در ماه سپتامبر نیز دیده شدهاند. برای نمونه، شفق نیوز در ۱۶ سپتامبر از رسیدن نرخ فروش دلار در صرافیهای بغداد به ۱۵۷٬۷۵۰ دینار برای ۱۰۰ دلار خبر داده بود.
از سوی دیگر، بازار کاملا یکطرفه هم حرکت نکرده است؛ گزارشهای عراقی از کاهش مقطعی نرخ در برخی روزها و سپس بازگشت آن به سطوح بالا خبر دادهاند. برای مثال، شبکه السومریه عراق در ۲۲ سپتامبر از عقبنشینی نرخ فروش بغداد به ۱۵۷٬۷۵۰ دینار و کاهش بیشتر نرخ در اربیل گزارش کرده بود.
آنچه اکنون در بازار ارز عراق دیده میشود، بیش از آنکه صرفا «گران شدن دلار» باشد، گسترش شکاف میان نرخ رسمی و نرخ بازار موازی و نوسان شدید نرخ در بازارهای محلی است. نرخ ۱۵۷٬۷۵۰ دینار برای ۱۰۰ دلار در حالی ثبت شده که نرخ رسمی بانک مرکزی حدود ۱۳۱ هزار دینار است. مقام پولی عراق کمبود ذخایر را رد کرده و عوامل اصلی را در مضاربه، انتظارات، شرایط منطقهای و تقاضای خارج از کانالهای رسمی جستوجو میکند.
در نتیجه، برای ارزیابی اینکه این وضعیت به یک بحران پایدار ارزی تبدیل میشود یا نه، باید در روزهای آینده سه شاخص را دنبال کرد: مسیر نرخ بازار موازی، حجم عرضه دلار از کانالهای رسمی و میزان ماندگاری شکاف میان نرخ رسمی و بازار آزاد.