نذر فرهنگی و گنجینه‌ای که با ارادت به امام رضا (ع) غنی‌تر می‌شود

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدجلال حسینی در گفتگو با شهرآرانیوز، با اشاره به نقش اهداکنندگان در توسعه این گنجینه فرهنگی افزود: در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۵، ۵۰ نسخه خطی، ۲۵۴ نسخه چاپ سنگی و سربی، ۲۶ هزار و ۱۳۰ جلد کتاب چاپی، ۶۳۱ هزار و ۱۲ سند، ۱۲ هزار و ۵۷۰ نسخه مطبوعات و ۱۲۶ منبع دیجیتال و الکترونیکی از سوی اهداکنندگان به سازمان تحویل شده است.

وی با تأکید بر اینکه تأمین منابع کتابخانه‌های آستان قدس رضوی از مسیر خرید نیز دنبال می‌شود، اظهار کرد: هر سال با حمایت تولیت آستان قدس رضوی و تأمین بودجه مورد نیاز، خرید منابع برای کتابخانه‌های این مجموعه انجام می‌شود و در این میان، نیک‌اندیشی ناذران و واقفان نیز در تأمین منابع مالی و توسعه این مجموعه فرهنگی نقش مؤثری دارد.

از کتابخانه‌های شخصی تا تازه‌ترین آثار ناشران

به گفته رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، اهداکنندگان منابع چاپی را می‌توان در دو گروه اشخاص حقیقی و حقوقی دسته‌بندی کرد.

حسینی در توضیح این موضوع گفت: مؤلفان از جمله اهداکنندگان حقیقی هستند که آثار خود را به‌صورت مستقیم به کتابخانه رضوی تحویل می‌دهند یا از طریق پست ارسال می‌کنند. همچنین کتابخانه‌های شخصی علما و محققان نیز گاه توسط خود آنان یا خانواده‌هایشان به آستان قدس رضوی اهدا می‌شود.

وی افزود: بخشی از کتاب‌ها نیز از منازل اهداکنندگان در مشهد جمع‌آوری می‌شود و اهداکنندگان در دیگر شهرستان‌ها نیز منابع خود را از طریق پست یا باربری برای کتابخانه ارسال می‌کنند.در بخش اهداکنندگان حقوقی نیز نهاد‌ها و سازمان‌های محلی و ملی قرار دارند که تازه‌ترین آثار خود را برای کتابخانه ارسال می‌کنند. برخی ناشران نیز به‌صورت مستمر جدیدترین آثار منتشرشده خود را به کتابخانه رضوی اهدا می‌کنند. علاوه بر این، بخش‌های مختلف آستان قدس رضوی نیز در تأمین و ارسال کتاب برای کتابخانه نقش دارند.

تکریم اهداکنندگان؛ از دریافت نسخه خطی تا مستندسازی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی درباره نحوه دریافت منابع اهدایی می‌گوید: آثار خطی، چاپ سنگی و چاپ سربی، از جمله قرآن‌های خطی، توسط مدیریت مخطوطات سازمان از زائران و مجاوران دریافت می‌شود.

به گفته وی، برای برخی اهداکنندگان نسخه‌های خطی و چاپ سنگی، مصاحبه‌هایی با هدف ثبت اطلاعات و مستندسازی انجام می‌شود. همچنین پس از تحویل منابع، رسید و اعلام وصول به اهداکنندگان ارائه می‌شود تا فرآیند دریافت و ثبت آثار به شکل مشخص و مستند انجام گیرد.

وی ادامه می‌دهد: اهدای منابع چاپی نیز به‌صورت متمرکز از سوی اداره خدمات کتابداری معاونت کتابخانه‌های سازمان پیگیری می‌شود.

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی همچنین به اقدامات این مجموعه برای توسعه فرهنگ نذر و اهدای کتاب اشاره کرد و گفت: مکاتبه با دانشگاه‌های دولتی و آزاد سراسر کشور برای دریافت منابع اهدایی، تعامل با خانه کتاب ایران و مکاتبه با کتابخانه ملی ایران برای ارتقای جایگاه کتابخانه آستان قدس رضوی در قانون واسپاری، از جمله اقداماتی است که در این زمینه انجام می‌شود.

وی افزود: حضور در نمایشگاه‌های کتاب و توزیع فرم‌های دریافت منابع اهدایی، مکاتبه با مؤسسات فرهنگی آستان قدس رضوی و معرفی اهداکنندگان شاخص از طریق وب‌سایت سازمان نیز از دیگر برنامه‌هایی است که با هدف توسعه این سنت فرهنگی دنبال می‌شود.

اسناد و مطبوعات؛ روایت‌هایی که به گنجینه رضوی می‌پیوندند

حسینی در ادامه افزود: اهداکنندگان منابع سندی و نشریات می‌توانند با هماهنگی مدیریت مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی، آثار خود را به این مجموعه اهدا کنند. اسناد مکتوب، عکس، فیلم، نوار صوتی و تصویری و دیگر منابع مرتبط دریافت و پس از ثبت، اعلام وصول می‌شود.

وی اشاره کرد: در حوزه مطبوعات نیز روزنامه‌ها، سالنامه‌ها و مجلاتی که کمبود‌های مجموعه را جبران کنند، برای تکمیل منابع جذب می‌شوند. نسخه‌های قدیمی و نفیس مطبوعات نیز از جمله آثاری هستند که در قالب اهدایی به مجموعه راه پیدا می‌کنند.

ارادت به امام رضا (ع)؛ انگیزه‌ای برای حفظ میراث فرهنگی

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در پایان به نقش مجموعه‌داران در غنای این گنجینه اشاره می‌کند و می‌گوید: برخی مجموعه‌داران حقیقی اسناد و مطبوعات، از سر ارادت به حضرت رضا (ع)، با هزینه شخصی اقدام به خرید منابع می‌کنند و سپس این آثار را به سازمان اهدا می‌کنند.

این اقدام‌ها نشان می‌دهد که وقف و نذر فرهنگی در مجموعه آستان قدس رضوی همچنان زنده و پویاست؛ سنتی که در آن، یک کتاب، سند، نسخه خطی یا نشریه قدیمی تنها یک شیء فرهنگی نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویتی جامعه است که با نیت خدمت به فرهنگ و ارادت به امام رضا (ع)، از یک مجموعه شخصی به گنجینه‌ای عمومی و ماندگار تبدیل می‌شود.