تشکیل بازار آب به نفع کشاورزی

مسعود سلطانی - «ایجاد بازار آب یعنی اگر یک صنعت ایجاد شد و به آب نیاز داشت، یک کشاورز که 20 لیتر بر ثانیه حق‌آبه دارد می‌تواند 2 لیتر از آب خود را به صنعت بفروشد. این طرح کارشناسی شده است و به نفع صنعت و کشاورزی است.»
این دیدگاهی است که روز گذشته از سوی رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی طرح شد. محمدرضا اورانی در حالی در نشست مطبوعاتی چنین نظری را بیان کرد که کمتر از 10 روز پیش در جلسه ستاد اقتصاد مقاومتی استان درباره این طرح زبان به انتقاد گشود و با تشکیل بازار آب و کم کردن سهم آب بخش کشاورزی مخالفت کرد و گفت: کشاورز در بهره‌وری پایین آب تقصیری ندارد. سرمایه‌گذاری لازم در بخش کشاورزی انجام نشده است. کل پروژه‌های آبیاری نوین تا سال 92، 110 هزار هکتار بود. از سال 93 تا الان 68 هزار هکتار از اراضی استان زیر پوشش آبیاری نوین رفته است.
هرچند اورانی در نشست مطبوعاتی روز گذشته خود باری دیگر به آمار پروژه‌های آبیاری نوین اشاره کرد، این‌بار نظر مثبتی درباره تشکیل بازار آب داشت و در عین حال، انتقال آب از دریای عمان را امری ضرور‌ دانست و گفت: ‌در زمان‌های خارج از پیک مصرف‌ آبی که از عمان به استان می‌رسد، می‌توان از این آب در بخش کشاورزی و تولید زعفران استفاده کرد.
رئیس جهاد کشاورزی استان در طول نشست خبری دوساعته خود تنها به پرسش 4 خبرنگار پاسخ داد و البته وعده داد ‌درباره مباحث چالشی همچون مصرف آب در بخش کشاورزی و انتقال آب از دریای عمان دوباره در جمع خبرنگاران حاضر شود.

عصبانیت معاون جهاد کشاورزی
اورانی به همراه تمامی معاونان خود به جمع خبرنگاران آمد که این امر در نگاه اول اقدام مثبتی بود، اما همراهی معاونان با رئیس جهاد کشاورزی بدون حاشیه نبود. معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی که در برابر پرسش شهرآرا به تنگ آمده بود، در اقدامی عجیب و کم‌سابقه، از خبرنگار شهرآرا معنای «الگوی کشت» را پرسید و وقتی برخلاف انتظارش پاسخ دقیق دریافت کرد، ساکت شد.
این عصبانیت به خاطر سؤال از بلاتکلیفی مردم در حوزه بازار محصولات کشاورزی و انفعال جهاد کشاورزی بود. طبق گزارش شاخص قیمت تولید‌کننده زراعت، باغداری و دامداری سنتی فصل بهار 98 که از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده است شاخص قیمت سبزیجات در بهار 98 در مقایسه با بهار سال گذشته 222 درصد افزایش قیمت داشته و به طور کل، شاخص زراعت، باغداری و دامداری سنتی افزایشی 84 درصدی داشته است.
از سوی دیگر، بر اساس گزارش متوسط قیمت فروش محصولات و هزینه خدمات کشاورزی در بهار 98 که مرکز آمار ایران منتشر کرده قیمت‌ها در مقایسه با بهار 97 به شکلی چشمگیر افزایش پیدا کرده است به طوری که سیب‌زمینی 527 درصد، پیاز 539، بادمجان و گوجه‌فرنگی 213 درصد و ... افزایش قیمت داشته‌اند.

سهم 30 درصدی کشاورز از افزایش 222 درصدی قیمت
این نابسامانی در افزایش قیمت‌ها در حالی گریبان مردم را گرفته است که جهاد کشاورزی مسئولیت مدیریت هزینه‌های تولید را بر عهده دارد.
شهرآرا در پرسشی علت این نابسامانی را بی‌توجهی به الگوی کشت و مدیریت عرضه و تقاضا در بازار دانست و رئیس جهاد کشاورزی استان نیز در پاسخ به این سؤال گفت: در افزایش 222 درصدی قیمت سبزیجات در فصل بهار 98 نسبت به بهار 97 تنها 30 درصد از افزایش قیمت مربوط به کشاورز است و مابقی ناشی از افزایش سایر هزینه‌ها در فرایند تولید می‌باشد. اورانی ادامه داد: آمار سرشماری کشاورزان استان در سال 93 نشان داد 338 هزار کشاورز بهره‌بردار در استان فعالیت می‌کنند که از این تعداد 71 هزار نفر صاحب اراضی کشاورزی نیستند و دامداری می‌کنند.

80 درصد اراضی در اختیار 25 درصد کشاورزان
وی افزود: از مجموع 266 هزار بهره‌بردار اراضی کشاورزی، 103 هزار نفر در زمین‌هایی با مساحت کمتر از یک هکتار فعالیت می‌کنند. 93 هزار نفر در اراضی یک تا 5 هکتار مشغول کارند. به تعبیر دیگر، 80 درصد اراضی کشاورزی استان در اختیار 25 درصد از کشاورزان استان است و 75 درصد از کشاورزان در 20 درصد اراضی استان فعالیت می‌کنند. رئیس جهاد کشاورزی با اشاره به آمار یادشده گفت: نمی‌توانیم تنها با یک نسخه به کشاورزی استان نگاه کنیم. ما تنها می‌توانیم وضعیت کشت و کشاورزی بزرگ‌مالکان را از مزرعه تا سفره کنترل کنیم.
اورانی با اشاره به الگوی کشت در استان گفت: 60 درصد اراضی زیر کشت استان گندم، جو، پسته و زعفران است. این در حالی است که در بازار 40 محصول زراعی و 37 محصول باغی داریم که سطح زیر کشت بسیاری از این اقلام در استان ناچیز است. وی در خصوص تفاوت فاحش قیمت‌ها از مزرعه تا بازار گفت: 40 درصد هزینه‌ها مربوط به حمل و نقل است و تکرار واسطه‌ها نیز بر افزایش قیمت‌ها تأثیرگذار است. با این حال، معتقدم در بازار محصولات کشاورزی یک سری اشکالات هست اما با تمام توان برای مدیریت این بازار تلاش می‌کنیم.

در قبال کشاورزی آلوده حاشیه کشف‌رود مسئول نیستیم!
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان درباره فعالیت زمین‌های کشاورزی در حاشیه کشف‌رود و مصرف فاضلاب صنعتی کارخانه‌ها در این اراضی نیز گفت: ماده 688 قانون مجازات اسلامی در این ماجرا مشخص کرده است کدام دستگاه‌ها موظف‌اند با این اتفاق برخورد قانونی کنند.
اورانی در بخش دیگری از صحبت‌های خود در خصوص برنامه توسعه کشت گلخانه‌ای در استان گفت: طبق برنامه مصوب در سال 98 باید 245 هکتار گلخانه احداث کنیم. اعتبارات لازم برای این برنامه ابلاغ شده است و از ابتدای سال تاکنون 130 هکتار گلخانه در دست احداث است.
وی افزود: مصرف آب در هر هکتار گلخانه یک‌دوازدهم کشت سطح باز است. به تعبیر دیگر، با آب مورد نیاز یک هکتار زمین کشاورزی می‌توان آب 12 هکتار گلخانه را تأمین کرد. از سوی دیگر، میزان تولید محصولات کشاورزی در هر هکتار گلخانه 10 برابر کشت در زمین باز است. 67 هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان زیر کشت جالیز، سبزی و صیفی است که در برنامه پنج‌ساله باید تولید این محصولات به گلخانه برود و این یعنی طبق برنامه، به احداث 5000 هکتار گلخانه در 5 سال آینده نیاز داریم.

پرداخت خسارت کشاورزان سیل‌دیده ظرف 20 روز آینده
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان از پرداخت کمک‌هزینه برای جبران خسارت‌ها سیل فروردین 98 به کشاورزان ظرف 20 روز آینده خبر داد و گفت: در بهار امسال، 10 هزار و 500 فقره پرونده خسارت سیل به ارزش 117 میلیارد تومان تشکیل شد. از این مبلغ، 57 میلیارد تومان اعتبار تخصیص یافته است و تا‌کنون خسارت 500 پرونده پرداخت شده است و ظرف 20 روز آینده، جبران خسارت باقی‌مانده نیز انجام خواهد شد.
اورانی با اشاره به کشاورزانی که در جریان سیل، رگبار و تگرگ‌های بعد از فروردین به محصولاتشان آسیب وارد شد ‌گفت: از طریق وزارت جهاد کشاورزی و وزارت کشور پیگیر دریافت اعتبار برای جبران خسارت این گروه از کشاورزان نیز هستیم.