«محمد؛ بر پایه کهن‌ترین منابع»؛ روایت زندگی پیامبر(ص) از منچستر تا مدینه

مریم شیعه | شهرآرانیوز؛ صبح در مدینه آرام بالا می‌آید. مردم از راه دور و نزدیک خودشان را به مسجد می‌رسانند و بعد از اقامه نماز، نگران پشت در خانه‌ای کوچک، در همسایگی مسجد می‌ایستند. مردم روزشان را با دیدن او جلو صف‌های نماز آغاز می‌کردند. گاهی پرده خانه کنار می‌رود و برای چند لحظه صورت رنجورش را می‌بینند. بیماری، چندین روز است که حضور او را از مردم دریغ می‌کند. می‌گویند حالش رو به وخامت است. ابوبکر جلو صف‌های نماز می‌ایستد و مردم، دلشان رسول خدا (ص) را می‌خواهد.

«مارتین لینگز» وقتی به این روز‌ها می‌رسد، سرعت روایت کردنش را پایین می‌آورد. اتفاق‌ها بزرگ‌اند و او نمی‌کوشد آن‌ها را بزرگ‌تر نشان دهد. نیازی هم نیست. مردی که بیست وسه سال پیش نخستین آیات را در خلوت کوه شنیده بود، اکنون در شهری است که روزگاری برای پناه گرفتن به آن مهاجرت کرده بود. حالا تقریبا سراسر عربستان پیام او را شنیده‌اند. بیرون از خانه، جماعتی ایستاده‌اند که بسیاری شان جهان پیش از اسلام را به یاد دارند. درون خانه، اما مرگ، مانند مرگ نزدیک و نزدیک‌تر شده است.

ویژگی کلیدی کتاب «محمد؛ بر پایه کهن‌ترین منابع» درست همین جاست. لینگز اجازه می‌دهد محمد پیش از آنکه در میان تحلیل‌های پیچیده تاریخی و الهیاتی گم شود، در دل اتفاق‌های ساده دیده شود.

پیامبر کتاب او، فقط فرمانده بدر و احد، فاتح مکه یا دریافت کننده وحی نیست.

پیامبر (ص) شوهری است در کنار خدیجه، پدری است که به جز فاطمه (س) داغ فرزندانش را دیده است، دوستی است که همراهانش را دقیق می‌شناسد و انسانی است که گرسنه می‌شود، می‌ترسد، اندوهگین می‌شود، لبخند می‌زند و در روز‌های پایانی عمر، بیمار می‌شود. روایت واپسین روز‌ها هم از همین نزدیکی ملموس با زندگی واقعی بیرون می‌آید. بیماری شدت یافته و پیامبر (ص) دیگر توان سابق را ندارد. عایشه، فاطمه، ابوبکر، علی و دیگران دورتادور بستر او می‌نشینند. مدینه به قلم لینگز، شهری زنده است که آدم‌ها در اضطراب منتظرند. کسی هنوز جرئت ندارد پایان را به زبان بیاورد. پیامبر در سال یازدهم هجری از دنیا می‌رود و خبر ابتدا چنان سنگین است که پذیرفتنش حتی برای نزدیک‌ترین یارانش دشوار به نظر می‌رسد.

در ادامه حتما بخوانید اویس قرنی؛ زاهدی که عشق به مادر او را به قله عرفان رساند

از منچستر تا مدینه

مارتین لینگز سال ۱۹۰۹ در لانکاشر انگلستان به دنیا آمد و مسیر زندگی، او را به جایی کشاند که یکی از اثرگذارترین زندگی نامه‌های پیامبر اسلام (ص) را نوشت. لینگز ادبیات انگلیسی خواند، در دهه۱۹۳۰ در دانشگاه کاوناس لیتوانی ادبیات انگلیسی و آنگلوساکسون تدریس کرد و سپس راهش به جهان دیگری باز شد. جهانی که به عرفان، ادیان و در نهایت اسلام می‌رسید. او با اندیشه‌های رنه گنون، متفکر سنت گرای فرانسوی، آشنا شد؛ این آشنایی در مسیر فکری اش تعیین کننده بود. لینگز اسلام آورد و نام «ابوبکر سراج الدین» را برای خود برگزید. در آغاز دهه۱۹۴۰ به مصر رفت و سال‌ها در دانشگاه قاهره ادبیات انگلیسی تدریس کرد. عربی آموخت، با جهان اسلام از نزدیک روبه رو شد و مطالعاتش در عرفان اسلامی شکل جدی تری گرفت.

در سال ۱۹۵۲ به انگلستان بازگشت. چند سال بعد وارد موزه بریتانیا و در بخش کتاب‌ها و نسخه‌های خطی شرقی مشغول به کار شد. روزهایش در مجاورت نسخه‌هایی می‌گذشت که برخی از آن‌ها قرن‌ها پیش نوشته شده بودند. او سرانجام به مقام سرپرستی نسخه‌های خطی شرقی رسید. در سال ۱۹۸۳ کتابی از او منتشر شد که با استقبال مسلمانان روبه رو شد. کتابی که در فارسی با عنوان «محمد؛ بر پایه کهن‌ترین منابع» ترجمه شد. بسیاری از روایت‌های این کتاب، برای نخستین بار توسط او به انگلیسی ترجمه شد. او مواد پراکنده را به روایتی زنده و یکدست تبدیل کرد.

فصل‌ها کوتاه‌اند و صحنه‌ها شبیه به فریم‌های یک فیلم جلو می‌روند. اثر او، بیش از آنکه یک پژوهش تاریخی-انتقادی مدرن باشد، بازآفرینی منسجم و ادبی کلاسیک محسوب شود. توانایی اش در نزدیک کردن مخاطب معاصر به جهان روایی سیره، انکارناپذیر است. کتاب در همان سال انتشار، در کنفرانس ملی سیره در اسلام آباد به عنوان بهترین زندگی نامه پیامبر (ص) به زبان انگلیسی انتخاب شد. بعد‌ها بار‌ها تجدید چاپ و به زبان‌های گوناگون ترجمه شد.

هزاروچندصدسال فاصله

مارتین لینگز در سال۲۰۰۵ و در کنت انگلستان درگذشت. از او پژوهش‌هایی درباره تصوف، هنر اسلامی، شکسپیر و قرآن به یادگار ماند، اما برای بسیاری از خوانندگان در سراسر جهان، نام او بیش از هر چیز با «محمد» گره خورد. درباره پیامبر اسلام (ص) هزاران جلد کتاب نوشته شده است، اما لینگز کوشید فاصله میان مخاطب قرن بیستم و انسان‌های قرن هفتم میلادی را به حداقل برساند. هدف او بازسازی یکپارچه زندگی پیامبر (ص) از درون کهن‌ترین متن‌های مکتوب اسلامی بود. شاید درست در سالروز رحلت پیامبر (ص) بتوان ارزش این نگرش را بهتر درک کرد. این کتاب، تاریخ را دوباره به زندگی تبدیل می‌کند. پیش از رحلت پیامبر (ص)، شصت سال زیستن پرفرازونشیب وجود داشت و لینگز برای رسیدن به آن اتاق کوچک در مدینه، خواننده را صد‌ها صفحه با زندگی حضرت محمد (ص) همراه می‌کند.

در ادامه حتما بخوانید کتاب جدید هادی خانیکی رونمایی می‌شود