بازخوانی جایگاه نماز در اندیشه رهبر شهید انقلاب | تربیت نسل‌ها و سرنوشت جامعه در گرو اقامه نماز است

به گزارش شهرآرانیوز؛ در بین تصاویر و فیلم‌های مختلفی که از آقای شهید ایران و از جلسات مختلف ایشان دیده‌ایم، از ماندگارترین و اثرگذارترین‌ها، تصویر‌ها یا فیلم‌هایی است که ایشان به نماز ایستاده بودند و با آرامشی خاص، نشان می‌دادند که آن همه ابهت، شجاعت و ایستادگی مقابل زورگویان را از کدام منبع به‌دست می‌آورند. مهم آنکه نگاه ایشان به نماز، شخصی و محدود به سجاده نبود، بلکه با نگاه جامعه‌پردازانه و تمدن‌سازانه بر ترویج و همگانی شدن آن تأکید می‌کردند. 

در آستانه برگزاری سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز که قرار است پایان این هفته در مشهد برگزار شود با حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمد هدایتی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه خراسان و پژوهشگر اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب، درباره نماز در منظومه فکری معظم‌له، گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

مادرم مرا با نماز تربیت کرده بود

آنچه دوست و دشمن درباره رهبر شهید انقلاب، بر آن اتفاق‌نظر دارند، این است که ایشان واقعا اهل نماز بودند؛ چه نماز اول وقت، چه نماز با خضوع و خشوع و چه نماز‌های نافله. خاطرات متعددی از ایشان درباره نماز نقل شده است. می‌فرمودند: «از کودکی، مادرم مرا با نماز تربیت کرده بود.» و می‌فرمودند: «هر روز با پدرم به حرم می‌رفتم و نماز می‌خواندم.» ازآنجاکه خانه پدری ایشان، نزدیک حرم امام هشتم (ع) و در کوچه سرشور بود، همیشه نمازهایشان را در حرم می‌خواندند و از همان کودکی به نماز اول وقت و جماعت، عادت داشتند.

ما به نماز نیاز داریم

خداوند، انسان را با نیاز‌های فردی، اجتماعی، مادی و معنوی آفریده است. یکی از این نیازها، نیاز به معنویت است.

آقای شهید ایران می‌فرمودند: «نماز از آن دسته نیاز‌هایی است که نباید در عرض بقیه نیاز‌های انسان شمرده شود، بلکه باید بالاتر قرار گیرد.» ایشان، نیاز انسان به نماز را مانند نیاز به هوا می‌دانستند که اگر نباشد، حیات او به خطر می‌افتد؛ یعنی همان‌طور که جسم بدون روح، مرده و فاقد حیات است، انسان هم بدون نماز، حیات ندارد.

نماز، سد نوجوان مقابل انحراف

در فتنه سال۱۴۰۱ و فتنه‌های اخیر، قشری از شرکت‌کنندگان، نوجوانان بودند؛ سن نوجوان اقتضا می‌کند که گرایش معنوی خاصی در زندگی داشته باشد. وقتی این گرایش درست پاسخ داده نشود، دیگران آن را به مسیر‌های انحرافی می‌کشانند. رهبر شهیدمان دقیقا همین مسئله را بیان می‌کردند که اگر نماز در مدارس جابیفتد، نهادینه شود و نوجوانان به نماز تشویق شوند، تمام این آسیب‌ها برطرف می‌شود. در دیداری که با دختران نومکلف داشتند، بسیار بر نماز تأکید کردند و نماز را به مهربانی خدا گره زدند؛ در ذهن بچه‌ها این‌گونه تبیین کردند که خدا مهربان است و برای پاسخ مناسب به این مهربانی، باید نماز بخوانیم.

فرزندان را از کودکی با نماز مأنوس کنید!

سال‌ها پیش، دختربچه‌ای که دانش‌آموز کلاس دوم ابتدایی بود، به ایشان نامه نوشت و خواست توصیه‌ای کنند که در تمام مراحل زندگی راهنمایش باشد؛ رهبر شهید در پاسخ او نوشتند: «دخترم! از پدر و مادرت اطاعت کن، نمازت را به‌خوبی به‌جا بیاور و در درس‌خواندن کوشا باش!» توصیه حضرت آقا اهمیت نماز در تربیت را نشان می‌دهد. خداوند هم به پیامبر (ص) می‌فرماید: «وَأْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاه: خانواده‌ات را به نماز فرمان بده!»

در روایات نیز داریم که دختران را از هفت‌سالگی و پسران را از ده‌سالگی (چند سال قبل از سن تکلیف) با تشویق و الزام به نماز وادار کنید؛ چون تربیت کودک، اقتضا می‌کند. برخی می‌گویند اگر بچه را از هفت‌سالگی به نماز وادار کنیم، از نماز زده می‌شود. پاسخ روشن است؛ معنویت، نیاز این دختربچه و پسربچه است، پس چه خوب که با نماز به نیاز او پاسخ دهیم.

این آیه را در مورد نماز تکرار می‌کردند

رهبر شهید ایران، آیه «الَّذینَ إِن مَکَّنّاهُم فِی الأَرضِ أَقامُوا الصَّلاه» را بسیار تکرار می‌کردند. این آیه تأکید می‌کند که وقتی خداوند به ملتی قدرت و حکومت می‌دهد، اولین کاری که می‌کنند، اقامه نماز است. ایشان همیشه تأکید می‌کردند که اقامه نماز با خواندن نماز فرق دارد. در کل قرآن، خداوند دستور نداده است «نماز بخوانید»، بلکه فرموده است «نماز را اقامه کنید.» نماز یک مسئله اجتماعی و جامعه‌ساز است و تأثیر اصلی‌اش بر تربیت جامعه است. اقامه نماز یعنی دولت، حکومت و نظام باید نماز را در جامعه اجرا کنند.

در ادامه حتما بخوانید از تاکسی اینترنتی تا «نماز خیابانی» | وقتی خجالت مانع نماز خواندن نیست

عواملی که در انتشار نماز نقش دارند

رهبر شهید انقلاب در آخرین اجلاسیه نماز (دوسه ماه قبل از شهادتشان) پیامی دادند و فرمودند: «پدران و مادران، سپس معلمان و معاشران و آن‌گاه مقررات و عادات زندگی، در انتشار و التزام به نماز نقش دارند.» یعنی ۶ عامل پدر و مادر، معلم و معاشر (دوست) و مقررات و عادات و سبک زندگی در التزام دانش‌آموزان به نماز مؤثرند. مقررات باید طوری چیده شود که الزام‌آور و گفتمان‌ساز باشد و عادات زندگی دانش‌آموز نیز باید طوری طراحی شود که در التزام او به نماز اثرگذار باشد.

نماز خوب سرنوشت انسان را عوض می‌کند

رهبر شهیدمان می‌فرمودند سرنوشت انسان در دنیا و آخرت به چهار چیز وابسته است: دل، اراده، ایمان و امید. اگر نماز را با آداب و خضوع انجام دهید، در دل اثر می‌گذارد و آن را آرام و اراده را مستحکم می‌کند. نماز همچنین ایمان را عمیق و امید را زنده می‌کند. قرآن می‌فرماید: «أَلا بِذِکرِ اللَّهِ تَطمَئِنُّ القُلوب» نماز در رأس همه اذکار است و در جای دیگری می‌فرماید: «وَاستَعینوا بِالصَّبرِ وَالصَّلاه» یعنی از صبر و نماز کمک بگیرید. قرآن، مقاومت و نماز را کنار هم قرار داده است.