انتظار فرج؛ باور قلبی یا مسئولیت اجتماعی؟

به گزارش شهرآرانیوز، در فضای فکری و فرهنگی جامعه امروز، مهدویت و انتظار فرج بیش از آنکه صرفاً یک باور اعتقادی باشد، به شاخصی مهم برای جهت‌دهی به کنش‌های فردی و اجتماعی بدل شده است. با این حال، گسترش برداشت‌های سطحی، احساسی یا نادرست از مفهوم انتظار، می‌تواند این باور عمیق را از کارکرد اصلی خود دور کرده و به‌جای پویایی و مسئولیت‌پذیری، به نوعی سکون و غفلت بینجامد. در همین چارچوب، بازخوانی آسیب‌های پنهان در فهم مهدویت و نسبت آن با مسئولیت اجتماعی منتظران، ضرورتی انکارناپذیر است. سید صادق علمداری، پژوهشگر بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)، در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، به تبیین مهم‌ترین آسیب‌های برداشت‌های رایج از مهدویت و چگونگی تبدیل انتظار احساسی به انتظار فعال و مسئولانه پرداخته است.

برداشت‌های نادرست از مهدویت؛ آسیبی پنهان در فهم انتظار

حجت الاسلام سید صادق علمداری در این گفت‌و‌گو با تأکید بر اینکه هر امر ارزشمندی در معرض آسیب قرار دارد، اظهار کرد: همان‌گونه که ابزار‌ها و پدیده‌های مفید مانند علم، عبادت یا حتی وسایل حمل‌ونقل با وجود کارکرد‌های مثبت، آسیب‌ها و خطرات خاص خود را دارند، مهدویت نیز به‌دلیل جایگاه بسیار والا و ارزشمندش از این قاعده مستثنی نیست.

وی افزود: آسیب‌دیدن یک مفهوم، الزاماً به معنای نادرست یا منفی بودن آن نیست؛ بلکه چه‌بسا هرچه یک موضوع ارزشمندتر باشد، آسیب‌های آن نیز حساس‌تر و خطرناک‌تر خواهد بود. در همین زمینه، در روایتی از امیرالمؤمنین علی (ع) آمده است که هر چیزی آفتی دارد؛ آفت علم فراموشی است، آفت عبادت ریا و آفت خردمندی خودپسندی.

این پژوهشگر مهدویت با اشاره به مهم‌ترین آسیب‌های حوزه انتظار تصریح کرد: گرفتار شدن در دام مدعیان دروغین، سستی در مفهوم انتظار، دور دیدن ظهور، تعیین وقت برای ظهور، سوءبرداشت از روایات مربوط به گسترش ظلم در دوران غیبت و غفلت از برنامه‌ریزی دشمنان برای تضعیف جریان انتظار، از جمله آسیب‌های جدی در این عرصه است.

حجت الاسلام علمداری یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها را «عدم تمرکز منتظران بر امور مهم و حیاتی جامعه» دانست و گفت: منظور از این مسئله، بی‌تحرکی یا انفعال نیست؛ بلکه گاه افراد فعال نیز بدون شناسایی اولویت‌ها، وقت و توان خود را صرف امور عادی و کم‌اهمیت می‌کنند. این در حالی است که انتظار حقیقی، مستلزم شناخت مسائل اساسی و صرف انرژی در مسیر مهم‌ترین نیاز‌های جامعه است.

وی با ذکر مثالی از کارکرد‌های مساجد بیان کرد: در یک مسجد می‌توان فعالیت‌های متنوعی انجام داد، اما اگر متولیان و فعالان آن نتوانند اولویت‌های اصلی را تشخیص دهند، یک آسیب بزرگ شکل می‌گیرد. در مقابل، اگر مسجدی به شناسایی و پیگیری امور مهم بپردازد، می‌تواند منشأ تحولات بزرگ اجتماعی و حتی انقلابی شود.

در ادامه حتما ببینید ویدئو | یک لحظه به انتظار او

از احساس تا مسئولیت؛ انتظارِ فعال چگونه شکل می‌گیرد؟

این پژوهشگر بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج) در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود گسترش ظلم و بحران‌ها، نگاه به ظهور همچنان احساسی باقی مانده است، گفت: احساس، جزء جدایی‌ناپذیر وجود انسان است و تمام رفتار‌های انسان، چه نیک و چه ناپسند، ریشه در میل و احساس درونی او دارد. مسئله اصلی این نیست که احساس وجود دارد یا نه، بلکه جهت و مقصد این احساس اهمیت دارد.

وی ادامه داد: همان‌طور که احساس مسئولیت یک پدر یا مادر نسبت به فرزند، آنان را به تحمل سختی‌ها و حتی فداکاری وامی‌دارد، یا علاقه یک جوان به یک رشته یا حرفه، او را به تلاش مستمر سوق می‌دهد، اگر احساس قلبی نسبت به امام زمان (عج) واقعی و عمیق باشد، به‌طور طبیعی به حرکت، تلاش و مسئولیت‌پذیری منجر خواهد شد.

حجت الاسلام علمداری تأکید کرد: نمی‌توان پذیرفت کسی مدعی محبت و احساس نسبت به امام عصر (عج) باشد، اما در عمل، نگاه مسئولانه‌ای به مسائل پیرامون خود نداشته باشد. اگر مسئولیت‌پذیری فردی ضعیف است، لازم است صادقانه به قلب خود مراجعه کند؛ چراکه ضعف در عمل، نشان‌دهنده آن است که احساس و میل او به موضوعی دیگر معطوف شده است.

وی با بیان اینکه شدت و گستره فعالیت منتظران، متناسب با عمق احساس آنان متفاوت است، گفت: انتظار می‌تواند حداقلی یا حداکثری باشد، اما در هر صورت، احساس واقعی نسبت به ظهور، زندگی انسان را در مسیر زمینه‌سازی ظهور تنظیم می‌کند.

این پژوهشگر مهدویت در پایان، راهکار تقویت احساس مسئولانه نسبت به امام زمان (عج) را افزایش آگاهی دانست و خاطرنشان کرد: آگاهی و شناخت، عامل اصلی شکل‌گیری و تقویت احساس است. هرچه شناخت انسان نسبت به امام و مسیر ظهور بیشتر شود، احساس او نیز عمیق‌تر و جهت‌مندتر خواهد شد.

وی ابراز امیدواری کرد: این ایام، فرصتی برای تعمیق معرفت و بازنگری در نسبت فردی و اجتماعی منتظران با مفهوم انتظار باشد.