سمانه رضوانی | شهرآرانیوز؛ خانواده در منظومه فکری اسلام بهعنوان بنیادیترین نهاد جامعه، نقشی محوری در حفظ و تداوم ارزشها ایفا میکند. در فرهنگ و دین ما خانواده نهتنها محل آرامش و محبت، بلکه اصلیترین و مهمترین پایگاه تربیت انسان است. روحیه انقلابی فقط مختص سال ۱۳۵۷ نیست، بلکه شاید بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، کار سختتر شده است. انقلابی بودن به معنای حفظ ایمان، پایداری دربرابر طاغوت زمان، تلاش برای تحقق عدالت و همچنین آمادگی برای فداکاری در راه خدا، میراثی است که باید از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.
اساس خانواده انقلابی بر «توحید» و «ولایت» استوار است. قرآن کریم میفرماید: «وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّیَّتُهُمْ بِإیمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ: و کسانی که ایمان آوردند و فرزندانشان به پیروی از آنان ایمان آوردند، فرزندانشان را [در بهشت]به آنان ملحق میکنیم.» (طور/ ۲۱)
این آیه نشان میدهد که ایمان والدین چه اندازه مهم و تأثیرگذار و زمینهساز ایمان نسلهای بعد است؛ ایمان نهفقط در حد به زبان آوردن آن، بلکه در حد محکم بودن اعتقاد قلبی و عقلی به خدا و ولایت. خانوادهای که برای محکم شدن ایمان خود و اعضای آن در مسیر خدا و ولایت میکوشد، هر روز به ارزشها، نزدیکتر میشود و درمقابل شبههها و تردیدها، استوارتر میماند.
اینکه ما نسلی شجاع تربیت کنیم که درمقابل هر مشکلی بهراحتی خودش را نبازد، بسیار مهم است. در اسلام تأکید بسیاری بر شجاعت شده است؛ حضرت امیرالمؤمنین (ع) میفرمایند: «شجاعت بر سه خصلت سرشته شده است که هریک از آنها را فضیلت و ارزشى است که دیگرى فاقد آن است: ازخودگذشتگى، تن ندادن به خوارى و ذلت، و نامجویى.
اگر این سه خصلت در آدم شجاع بهطور یکسان و کامل وجود داشته باشد، پهلوانى است که حریف ندارد و در روزگار خود به دلاورى، نامور باشد و اگر یکى از این خصلتها در او افزونتر از دیگرى باشد، شجاعت او در آن خصلت، بیشتر و اقدامش در آن شدیدتر است.»
خانواده شیعی، خانوادهای عدالتخواه و ظلمستیز است. درحقیقت جامعهای که در آن، اهمیت دادن به عدالت و کمک به قشر ضعیف پررنگ است، ایمان هم پررنگ است. خداوند در این مورد میفرماید: «الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِیَه فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ...: کسانی که اموالشان را در شب و روز و پنهان و آشکار انفاق میکنند، برای آنان نزد پروردگارشان، پاداشی شایسته و مناسب است.» (بقره/ ۲۷۴)
مثلا میتوانیم با مشارکت در فعالیتهای خیریه دستهجمعی، توجه به محرومان محله، آموزش مسئولیتپذیری اجتماعی به فرزندان و تحلیل اتفاقات جهانی با معیار دفاع از مظلوم (مانند فلسطین و یمن)، حس ظلمستیزی را تقویت کنیم. همچنین، پرهیز از اسراف و مصرفگرایی و توجه به تولید ملی و کالای ایرانی، جلوههای عملی مبارزه با استکبار اقتصادی و حمایت از اقتصاد عدالتمحور است.
قرآن کریم، جامعه مؤمنان را اینچنین توصیف میکند: «کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ: شما بهترین امتی هستید که [برای اصلاح جوامع انسانی]پدیدار شدهاید، به کار شایسته و پسندیده فرمان میدهید و از کار ناپسند و زشت، بازمیدارید.» (آلعمران/ ۱۱۰)
این ویژگی باید از خانواده آغاز شود. وقتی روح امربهمعروف و نهیازمنکر در جمعی زنده باشد، آن جمع پیوسته در حال اصلاح و انقلاب است. خانواده انقلابی با رفتار و گفتار خود، زشتی بدی و زیبایی فضیلت را نشان میدهد؛ مثلا جلسات خانوادگی هفتگی برگزار میکند با هدف بررسی عملکرد اخلاقی و اجتماعی اعضا، ایجاد فضای نقد محترمانه و مشفقانه و تشویق به ارزشها مثل صداقت، انفاق و دیگر ارزشها در درون و بیرون خانه.
همچنین روشنسازی برنامه دشمن، به هرکدام از اعضای خانواده، کمک میکند با چشمی بازتر با مسائل جامعه و مخصوصا اطلاعات و شبهات رسانهای برخورد کنند. مقابله با فرهنگسازیهای مخرب دشمن در فضای مجازی و رسانهای، نیازمند هوشیاری و گفتوگوی صمیمانه والدین و فرزندان است.
حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) میفرمایند: «العلم سلطان: علم قدرت است.» هرکه آگاهی بیشتری دارد، قدرت تشخیص بهتری نیز دارد. بصیرت، نور تشخیص حق از باطل است. ایجاد فضایی صمیمی برای بحث و تحلیل مسائل روز جامعه و جهان با مراجعه به منابع معتبر، مطالعه کتابهای مفید، نشستهای پرسش و پاسخ دینی و سیاسی و شرکت در جلسات سخنرانی عمیق، از راههای تقویت بصیرت است.
خانواده باید به اعضایش بیاموزد که در طوفان تبلیغات دشمن، با تمسک به قرآن و عترت و رهنمودهای ولیفقیه، مسیر حق را تشخیص دهند. تحلیل تاریخی وقایعی مانند عاشورا، انقلاب اسلامی و فتنههای مختلف، قدرت تحلیل سیاسی اعضای خانواده را افزایش میدهد؛
خانواده انقلابی، دژی مستحکم دربرابر تهاجم فرهنگی و حفظ کننده ارزشهای الهی است. با بنیانگذاری خانواده بر محور ولایت، ترویج فرهنگ امربهمعروف، ارتقای روحیه شجاعت، مطالبه عدالت و تقویت بصیرت، میتوان این روحیه را نهتنها حفظ کرد که پویا و تأثیرگذار به نسلهای آینده منتقل کرد.
همانگونه که رهبر معظم انقلاب میفرمایند: «مسئله خانواده، مسئله بسیار مهمی است؛ پایه اصلی در جامعه است، سلول اصلی در جامعه است. نه اینکه اگر این سلول سالم شد، سلامت به دیگرها سرایت میکند؛ یا اگر ناسالم شد، عدم سلامت به دیگرها سرایت میکند، بلکه به این معناست که اگر سالم شد، یعنی بدن سالم است؛ بدن که غیر از سلولها چیز دیگری نیست.» خانواده انقلابی، سنگبنای تمدن نوین اسلامی است.