بازطراحی طرح ملی حفظ قرآن با رویکرد قرارگاهی | ۴ قرارگاه برای تربیت نسل جدید حافظان قرآن
طرح ملی حفظ قرآن کریم پس از سالها فعالیت، وارد مرحلهای تازه از بازطراحی ساختاری شده است.
به گزارش شهرآرانیوز ، تربیت حافظان قرآن کریم و گسترش فرهنگ حفظ قرآن، یکی از اهداف راهبردی در عرصه فعالیتهای قرآنی کشور است؛ هدفی که طی سالهای گذشته با تدوین اسناد بالادستی و ایجاد ساختارهای اجرایی مختلف دنبال شده و اکنون با بازطراحی ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن، وارد مرحلهای جدید شده است.
رهبر انقلاب در دیدار سال ۱۳۹۳ با جمعی از حافظان قرآن و فعالان قرآنی کشور، بر ضرورت تبدیل حفظ قرآن به یک حرکت عمومی و ملی تأکید کردند و تربیت میلیونها حافظ قرآن را بهعنوان چشماندازی مهم برای جامعه اسلامی مطرح کردند؛ مطالبهای که تحقق آن نیازمند مشارکت گسترده دستگاههای فرهنگی، نهادهای مردمی و مجموعههای آموزشی کشور است.
در ادامه این مسیر، «سند ملی حفظ قرآن» در سال ۱۳۹۵ در شورای توسعه فرهنگ قرآنی به تصویب رسید و پس از آن، ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن کریم در سال ۱۳۹۶ شکل گرفت.
از تصویب سند ملی تا بازتعریف ساختار ستاد حفظ قرآن
محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن کریم، درباره پیشینه شکلگیری این طرح میگوید: «پیرو مطالبه مقام معظم رهبری برای تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن کریم که هدفی متعالی و نیازمند همت ملی و رویکردی نهضتگونه است، مذاکرات و جلساتی با حضور مدیران قرآنی انجام شد که نهایتاً به تصویب سند ملی حفظ قرآن در شورای توسعه فرهنگ قرآنی در سال ۱۳۹۵ انجامید.»
دبیرخانه این ستاد در ابتدای فعالیت در شورای توسعه فرهنگ قرآنی مستقر بود، اما پس از حدود یک سال و نیم، مسئولیت آن به سازمان اوقاف و امور خیریه واگذار شد.
این وضعیت تا آبانماه سال ۱۴۰۵ ادامه داشت؛ با این حال، پس از انصراف سازمان اوقاف از ادامه میزبانی ستاد، موضوع بازتعریف ساختار و شیوه فعالیت آن در شورای توسعه فرهنگ قرآنی مورد توجه جدی قرار گرفت.
بازگشت نیروهای میدانی به ساختار تصمیمگیری
بازطراحی جدید ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن بر دو محور اصلی استوار شده است؛ نخست، استفاده از نیروهای دارای تجربه و انگیزه واقعی در حوزه حفظ قرآن و دوم، حرکت به سمت یک ساختار «قرارگاهی» که ارتباط نزدیکتری با میدان فعالیتهای قرآنی داشته باشد.
بحرالعلوم درباره نخستین رویکرد میگوید: «رویکرد اول ما این بود که انگیزههای واقعی و تجربههای ارزشمند حوزه حفظ قرآن به بدنه ستاد و زیرمجموعههای آن بازگردد. در گذشته گاهی مشاهده میشد افرادی بدون دغدغه و اعتقاد قلبی به مقوله حفظ، کرسیهای مدیریتی را اشغال میکردند که عملاً منجر به رکود میشد؛ بنابراین شرط اصلی حضور در این ساختار، داشتن تجربه، همت و اعتقاد راسخ به امر حفظ است.»
به گفته وی، در مدل جدید تلاش شده است فاصله میان تصمیمگیران و فعالان عرصه حفظ قرآن کاهش پیدا کند و افرادی در فرآیند سیاستگذاری و تصمیمسازی حضور داشته باشند که تجربه مستقیم فعالیت در این حوزه را دارند.
بحرالعلوم در توضیح رویکرد دوم نیز میگوید: «فعالیتها باید به صورت قرارگاهی پیگیری شود. در ادبیات مدیریتی، قرارگاه به معنای ساختاری ستادی است که به صف بسیار نزدیک بوده و خود در میدان عمل حضور دارد. در این مدل، فاصلهای میان تصمیمگیران و فعالان واقعی میدان حفظ قرآن وجود ندارد و تصمیمسازان، همان کسانی هستند که در میدان حاضر میشوند.»
این رویکرد با آموزه نبوی «خَیْرُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ» نیز همخوانی دارد؛ رویکردی که بر پیوند میان یادگیری و آموزش قرآن تأکید میکند و در ساختار جدید ستاد، حضور مدیران و تصمیمسازان در کنار مربیان و حافظان قرآن را مورد توجه قرار میدهد.
ستاد ۱۸ عضوی با حضور بخش مردمی و حاکمیتی
بر اساس آییننامه جدید، ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن کریم ۱۸ عضو دارد. نیمی از اعضای این ستاد را شخصیتهای حقیقی و حقوقی مردمی، از جمله مدیران مؤسسات موفق و استادان برجسته حوزه حفظ قرآن تشکیل میدهند و نیم دیگر از میان نمایندگان دستگاههای حاکمیتی دارای وظایف رسمی در این حوزه انتخاب میشوند.
سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صداوسیما و حوزههای علمیه از جمله مجموعههایی هستند که در ترکیب حاکمیتی این ساختار حضور دارند.
این ترکیب با هدف ایجاد ارتباط میان ظرفیتهای مردمی و امکانات دستگاههای رسمی شکل گرفته است تا اجرای طرح ملی حفظ قرآن صرفاً به فعالیت یک دستگاه محدود نشود و مجموعههای مختلف در تحقق اهداف آن نقش داشته باشند.
چهار قرارگاه برای چهار گروه اصلی مخاطبان
یکی از مهمترین تغییرات ساختاری در مدل جدید، تشکیل چهار قرارگاه تخصصی بر اساس رویکرد «مخاطبمحوری» است.
بحرالعلوم درباره منطق شکلگیری این قرارگاهها میگوید: «منطق اصلی ما مخاطبمحوری است. ما بررسی کردیم که مخاطبان اصلی در کجا حضور دارند. از آنجا که بهترین سن برای حفظ، سن دانشآموزی است، قرارگاه دانشآموزی و فرهنگیان در آموزش و پرورش مستقر شد.»
در کنار این قرارگاه، با توجه به ظرفیت مؤسسات و مجموعههای مردمی فعال در حوزه قرآن، قرارگاه مردمی نیز در سازمان بسیج شکل گرفته است.
دبیر ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن در اینباره میگوید: «با توجه به ظرفیت عظیم نهادهای مردمی مانند جامعهالقرآن، کانونهای فرهنگی و مکتبالقرآنها، قرارگاه مردمی در سازمان بسیج شکل گرفت.»
همچنین برای گروه دانشگاهیان، قرارگاه دانشگاهیان در نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها مستقر شده و قرارگاه مربوط به نیروهای نظامی و انتظامی نیز در ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت خواهد کرد.
حفظ قرآن؛ فراتر از حفظ آیات
در رویکرد جدید، طرح ملی حفظ قرآن صرفاً به افزایش تعداد حافظان محدود نمیشود، بلکه آموزش، برگزاری مسابقات، برنامههای فرهنگی و ارائه حمایتهای معنوی و مالی نیز در چارچوب این طرح مورد توجه قرار گرفته است.
بر این اساس، هدف از توسعه حفظ قرآن، علاوه بر بهخاطرسپاری آیات، ارتقای کیفیت تلاوت و افزایش انس با مفاهیم و معارف قرآن است. دورههای آموزشی و فعالیتهای فرهنگی نیز میتوانند زمینهای برای تقویت ارتباط نسل جدید با قرآن فراهم کنند.
از منظر فردی، حفظ قرآن میتواند با تقویت ارتباط معنوی، ایجاد نظم در برنامه زندگی و تمرین مهارتهایی مانند تمرکز و حافظه همراه باشد. در سطح اجتماعی نیز توسعه فعالیتهای قرآنی، زمینه شکلگیری شبکههای گستردهتر فرهنگی و تربیتی را فراهم میکند.
حافظان قرآن؛ ظرفیت فرهنگی در عرصه بینالملل
گسترش فرهنگ حفظ قرآن تنها یک موضوع داخلی نیست و میتواند در عرصه تعاملات فرهنگی و قرآنی میان کشورهای اسلامی نیز مورد توجه قرار گیرد.
حضور حافظان ایرانی در مسابقات بینالمللی قرآن، تعامل با مراکز قرآنی سایر کشورها و معرفی ظرفیتهای آموزشی و فرهنگی ایران از جمله زمینههایی است که میتواند به توسعه ارتباطات قرآنی و فرهنگی در سطح منطقه و جهان کمک کند.
در همین چارچوب، تربیت نسل جدید حافظان قرآن میتواند علاوه بر تقویت فعالیتهای قرآنی در داخل کشور، زمینه حضور فعالتر ایران در رویدادها و عرصههای بینالمللی قرآن را نیز فراهم کند.
اکنون بازطراحی ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن با تکیه بر ساختار قرارگاهی، مشارکت همزمان مجموعههای مردمی و حاکمیتی و توجه به گروههای مختلف مخاطب، تلاش دارد مسیر اجرای سند ملی حفظ قرآن را وارد مرحلهای تازه کند؛ مرحلهای که در آن میدان آموزش و تربیت حافظان قرآن، بیش از گذشته به مرکز تصمیمگیری و سیاستگذاری این طرح نزدیک خواهد بود.
منبع: تسنیم
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
