چگونگی هدایتگری ولی‌عصر (عج) در دوران غیبت | امام‌زمان(عج) ناظر بر اعمال ماست
یکی از پرسش‌ها پیرامون دوران غیبت امام زمان (عج) این است که اگر امام حاضر نیست، هدایت و راهبری جامعه چگونه انجام می‌شود؟
سمانه رضوانی | شهرآرانیوز؛ یکی از پرسش‌ها پیرامون دوران غیبت امام زمان (عج) این است که اگر امام حاضر نیست، هدایت و راهبری جامعه چگونه انجام می‌شود؟ پاسخ این پرسش را باید در احادیث و روایات پیدا کرد. براساس روایات، امام غایب از نظر، نه‌تنها از یاد امت خارج نمی‌شود، بلکه به‌گونه‌ای‌که خداوند مقرر کرده است، این هدایت از راه واسطه فیض، نمایندگان خاص و عام، الهام قلبی، نظارت بر اعمال و کمک در بحران‌ها انجام می‌شود.
هر کسی می‌تواند با تقویت ایمان، توسل و اطاعت از علمای دین، از این هدایت بهره‌مند شود. امام غایب است، اما راهنمایی حاضر است و در امور بندگان، حضور و هدایت دارد. این هدایت گاهی از راه نمایندگان خاص و عام است، گاهی از طریق الهام و بیداری دل‌ها و گاهی با تصرف در امور به اذن خداوند.
رحمتی که همیشه جریان دارد
در روایات و احادیث، امام به‌عنوان واسطه فیض الهی معرفی شده است. پیامبر (ص) فرمودند: نخستین اوصیا، امام‌علی (ع) و آخرینشان، امام‌مهدی (عج) است؛ خدا دینش را با اهل‌بیت (ع) حفظ می‌کند، بندگانش را با آنها روزی می‌دهد، به‌خاطر آنها باران را فرومی‌فرستد. یعنی ائمه، واسطه فیضی هستند که تمام برکات به‌خاطر آنها حاصل می‌شود. روایات نشان می‌دهد که امام‌زمان (عج) در زمان غیبت واسطه فیض و روزی است؛ هرچند مردم از دیدن ظاهری ایشان محروم باشند.
آیت‌الله مصباح‌یزدی در این زمینه تعبیر لطیفی دارد: «اراده الهى بر این تعلق گرفته است که بعد از امام یازدهم، همه خیرات و برکات، در سایه امام زمان (عج) به مردم داده شود. وجود امام‌زمان (عج) به‌عنوان تشبیه، مثل کانالى است که آب از یک سرچشمه بزرگ در آن جریان پیدا مى کند. سرچشمه نامحدود و بى نهایت، فیض خداوند متعال است.
از سرچشمه هستى او در مجرا و کانال امام‌زمان (عج) آب جریان پیدا مى کند و از آنجا جوى هاى کوچک به سایر خلایق اتصال پیدا مى کند، پس درواقع وجود امام‌زمان (عج) درِ رحمت خداست. کسى که مى خواهد از رحمت الهى استفاده کند، باید متوجه این در باشد.» (سخنرانی در حوزه علمیه دهلی/ ۱۳۸۲)
هدایت قلبی و الهام به بندگان خاص
براساس روایات، امام زمان (عج) فقط از راه واسطه‌های رسمی هدایت نمی‌کند، بلکه گاه دل‌های آماده را به نور خود روشن می‌سازد. خود حضرت می‌فرمایند: «اما چگونگی استفاده از من در غیبتم، همانند استفاده از خورشید است هنگامی که ابر‌ها آن را از دیدگان، پنهان نگاه دارند.»
حضرت حجت (عج) وجود خود را به خورشید تشبیه کرده است؛ همان‌گونه که خورشید، منشأ حیات موجودات و مایه گرمی و حرارت و نور و حرکت و... است و با نبود آن، حیات و زندگانی از موجودات رخت برمی‌بندد، حیات معنوی جامعه نیز از وجود امام‌زمان (عج) منشأ می‌گیرد و بقای آن نیز به بقای وجود ایشان وابسته است.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین عابدینی در این‌باره می‌گوید: «امام مثل خورشید پشت ابر است؛ کسی در آسمان نگاه کند، شاید خورشید را پشت ابر غلیظ نبیند، اما می‌داند که روز است. نور خورشید و آثار خورشید در کار است و مردم آثار او را می‌بینند، لذا می‌فرمایند در زمان غیبت، امام (ع) مثل خورشید پشت ابر قرار می‌گیرد تا ارتباط مردم در استفاده از امام به گونه‌ای شود که هر زمان و هر مکان، امکان رابطه باشد.» (برنامه سمت خدا، دی‌ماه۱۴۰۰)
هدایت توسط نمایندگان خاص و عام
در دوران غیبت صغری، امام زمان (عج) از طریق نواب خاص خود با شیعیان در ارتباط بود و آنان را هدایت می‌کرد. این نواب چهار نفر بودند: عثمان‌بن‌سعید، محمدبن‌عثمان، حسین‌بن‌روح و علی‌بن‌محمد سمری. پس از پایان غیبت صغری، هدایت عام از توسط علمای باتقوا و فقهای جامع‌الشرایط ادامه یافت.
امام حسن عسکری (ع) می‌فرمایند: «اگر نبودند دانشمندانی که بعد از غیبت قائم، شما را به‌سوی او دعوت می‌کنند و به‌سوی او رهنمون می‌شوند و از دین او دفاع می‌کنند و بندگان ناتوان را از دام‌های شیطان و مرید‌های شیطانی نجات می‌دهند، احدی باقی نمی‌ماند جز اینکه از دین خدا مرتد می‌شدند، ولی این دانشمندان، زمام دل ضعفا را به دست می‌گیرند؛ همان‌گونه که ملوان‌ها، زمام کشتی را به‌دست می‌گیرند و سرنشین‌های کشتی را از خطر مرگ حفظ می‌کنند. اینها در نزد خدای تبارک و تعالی، برترین هستند.»
نظارت بر اعمال و دعا برای شیعیان
در احادیث آمده است که امام زمان (عج) از اعمال شیعیان آگاه است و برای آنان دعا می‌کند. امام صادق (ع) می‌فرمایند: «اعمال بندگان هر روز بر پیامبر (ص) و امامان (ع) عرضه می‌شود» و همچنین امام مهدی (ع) در یکی از نامه‌های خود که خطاب به شیخ مفید (ره) نوشتند، به آگاهی کامل خود از احوال شیعیان اشاره کرده‌اند: «فَإِنّا نُحِیطُ [یُحِیطُ]عِلْماً [عِلْمُنا]بِأَنْبائِکُمْ وَ لایَعْزِبُ عَنّا شَیْءٌ مِنْ أَخْبارِکُمْ: ما بر احوال شما آگاهیم و هیچ چیز از اخبار شما بر ما پوشیده نیست.» بنابراین حتی در زمان غیبت، امام از حال شیعیان غافل نیست.
ناگفته پیداست که آثار تربیتی این اعتقاد که امام‌زمان (عج) ناظر بر اعمال ماست، انکارناشدنی است. بدیهی است آن شیعه‌ای که امام خویش را شاهد و ناظر بر اعمال خود می‌داند و به این مسئله اعتقاد دارد، همیشه تلاش می‌کند که مبادا با اعمال خود موجب ناراحتی امام خود شود و طوری رفتار می‌کند که وقتی اعمال او بر امامش عرضه شد، لبخند رضایت را بر لبان مبارک ایشان بنشاند.
حضور امام درمیان مردم
شیخ‌صدوق به نقل از یکی از نواب خاص امام زمان (عج) روایت می‌کند که امام مهدی (ع) هر سال در مراسم حج شرکت می‌کند و درمیان مردم حضور دارد. ایشان مردم را می‌بیند و می‌شناسد، ولی مردم با اینکه او را می‌بینند، نمی‌شناسند. براساس این حدیث، حضرت حجت (عج) در متن زندگی مردم حاضر است، اما شناخته نمی‌شود.
در این بین آنچه مهم است، این است که هرچه انسان بیشتر از گناه فاصله بگیرد و پاک‌تر شود، دل او آماده‌تر می‌شود تا هدایت امام زمان (عج) را در زندگی خود احساس کند و از برکات وجودی ایشان بهره‌مند شود.
تقوا فقط یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه کلید ارتباط با امام غایب و بهره‌گیری از هدایت ایشان در دوران غیبت است. در واقع گناهان ماست که ما را از امام (ع) که منبع و نماد خوبی‌ها و پاکی‌هاست، دور می‌کند و از آن طرف رو آوردن به نماز و عبادت و اطاعت خداوند ما را به باطن دین و کعبه که امام زمان (عج) است نزدیک‌تر می‌کند.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
