بسیاری از محصولاتی که با نام ارگانیک عرضه می‌شوند، ارگانیک نیستند | هر گردی گردو نیست

معصومه متین‌نژاد | شهرآرانیوز؛ کمتر از یک دهه است محصولات ارگانیک جایگاه خودشان را در سبدغذایی مردم ایران پیدا کرده‌اند و با اینکه قیمت آنها بسیار بیشتر از محصولات مشابه است، خیلی‌ها ترجیح می‌دهند این هزینه را بپردازند و احساس امنیت غذایی بیشتری داشته‌باشند. ناگفته نماند پرداخت هزینه بیشتر تنها مسئله‌ای نیست که طرف‌داران محصولات ارگانیک با آن روبه‌رو هستند.

برای نمونه تشخیص این محصولات از انواع مشابه آن بسیار سخت است و حتی برخی تعریف درستی از ارگانیک بودن یک محصول ندارند و آن را با طبیعی بودن یک محصول اشتباه می‌گیرند و همین موضوع زمینه سوءاستفاده برخی فروشندگان یا تولیدکنندگان را فراهم می‌کند. مسئله‌ای که موضوع گزارش امروز ما نیز هست.

محصول ارگانیک

ارگانیک به هر ماده‌غذایی می‌گویند که فرایند کاشت، داشت، برداشت و بسته‌بندی یا عرضه آن بدون استفاده از مواد شیمیایی انجام شده‌باشد یا تولید آنها برپایه دست‌کاری‌های ژنتیکی نباشد. علت آن هم ارتباط کشف شده بین بیماری‌های جدید با این موادشیمیایی یا روش‌های به‌اصطلاح «اصلاح ژنتیک» است که هنوز خیلی از آنها در هاله‌ای از ابهام قرار دارند.

برای نمونه مصرف آفت‌کش‌های شیمیایی با ابتلا به انواع بیماری‌ها مانند سرطان‌ها، اختلالات عملکردی در هضم غذا، سردرد، بیش‌فعالی، نقایص هنگام تولد، ضعف سیستم ایمنی بدن و حتی مرگ زودرس در ارتباط است یا دست‌کاری ژنتیکی عامل اصلی رشد کنُد مغز در دوره جنینی، آسیب به اندام‌های داخلی و بروز اختلالات دستگاه گوارش است.

محصولات ارگانیک را هم می‌توان دربین میوه‌ها، سبزیجات، غلات، گیاهان دارویی و عسل و محصولات لبنی و گوشتی جست‌و‌جو کرد.

تشخیص محصولات ارگانیک

از آنجایی که نمی‌توان براساس ظاهر یک ماده‌غذایی ارگانیک بودن یا نبودن آن را تشخیص داد، از برچسب‌هایی خاص برای معرفی این محصولات استفاده می‌شود.

USDA

برچسب USDA به‌معنای آن است که این محصول صددرصد یا دست‌کم ۹۵ درصد ارگانیک است. این برچسب اشاره به تأییدیه سازمان کشاورزی آمریکا دارد و در ایران استفاده نمی‌شود.

صددرصد ارگانیک

این برچسب برای موادغذایی استفاده می‌شود که صددرصد آلی و ارگانیک هستند.

ارگانیک

برچسب ارگانیک به‌معنای آن است که ۹۵ درصد مواد تشکیل‌دهنده این غذا‌ها ارگانیک هستند.

ساخته شده از ارگانیک

برچسب ساخته شده از ارگانیک یعنی در این محصول دست‌کم ۷۰ درصد مواد تشکیل‌دهنده ارگانیک هستند.

چرا محصول ارگانیک؟

استفاده از محصولات ارگانیک به‌جز برطرف کردن احتمال خطر ابتلابه انواع بیماری‌های نوظهور فواید بسیار دیگری هم دارد.

• تضمین سلامت خاک و محیط زیست
• استفاده کمتر از هورمون‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها در پرورش طیور و دام‌ها
• حفظ حیات وحش و تنوع زیستی بیشتر
• غنای بیشتر موادغذایی ازنظر تغذیه‌ای*
• کاهش بروز حساسیت
• تازگی و خوش طعم بودن موادغذایی
• کاهش چشمگیر مواد مضر مانند فلزات سمی در موادغذایی

* برای نمونه لبنیات و گوشت ارگانیک، حدود ۵۰درصد اسید‌های چرب امگا۳ بیشتری دارند.

***

۳۰ تا ۵۰ درصد
محصولات واقعی ارگانیک در گران‌ترین حالت فقط بین ۳۰ تا ۵۰ درصد بیشتر از انواع غیرارگانیک خود قیمت دارند.

۵۰ درصد
برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهد نیمی از همان حجم محصولات غذایی ارگانیک، مقدار بیشتری از مواد مورد نیاز بدن مانند ویتامین ها، موادمعدنی و آنتی‌اکسیدان‌ها را تأمین می‌کنند.

۷۹
ایران در بین ۲۸۰کشور دنیا رتبه ۷۹ تولید محصولات ارگانیک جهان را دارد.

۳۰۰ ترکیب
در کشاورزی تجاری و متعارف، بیش از ۳۰۰ترکیب شیمیایی خطرناک و مصنوعی مانند آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها و کود‌های شیمیایی به‌منظور کنترل آفات و حشرات و حاصل‌خیزسازی خاک استفاده می‌شود.

۴ برابر
احتمال یافتن بقایای چند آفت‌کش به‌طور هم‌زمان در محصولات غیرارگانیک چهاربرابر بیشتر است.

۱۰ تا ۳۰ درصد
میزان عملکرد و تولید در مزارع ارگانیک حدود ۱۰ تا ۳۰درصد کمتر از مزارع غیرارگانیک است.

۲۰ تا ۲۵ درصد
میزان مصرف محصولات ارگانیک در دنیا بین ۲۰ تا ۲۵درصد است.

***

تفاوت محصولات ارگانیک با طبیعی

خیلی‌ها محصولات دست‌پرورده باغی یا دامی را که با نام طبیعی می‌شناسیم مانند تخم‌مرغ و کره محلی، سبزیجات کاشت شده در باغچه خانه و لواشک خانگی را با محصولات ارگانیک اشتباه می‌گیرند.

درحالی‌که در تعریف محصولات ارگانیک یک محصول از مرحله بذر تا بسته‌بندی به‌دور از هرگونه ماده شیمیایی پرورش داده و نگه‌داری می‌شود. این موضوع درباره محصولات دامی هم صدق می‌کند. البته این به‌معنای استفاده نکردن از روش‌های نوین کشاورزی یا دامپروری نیست، بلکه فقط دوری از کاربرد موادشیمیایی و روش‌های دست‌کاری ژنتیکی است.

مقایسه محصولات ارگانیک و غیرارگانیک

مشکلات محصولات ارگانیک

• گران‌تر بودن
• طولانی‌تر بودن زمان کاشت یا پرورش
• عمر کوتاه محصولات برای نگهداری
• دسترسی محدود به منابع تولید مانند مواد مغذی و معدنی مورد نیاز خاک

در ادامه حتما بخوانید آیا «غذا‌های ارگانیک» فواید سلامتی بهتری دارند؟

ممنوعه‌ها در محصولات ارگانیک

• استفاده از همه کود‌ها و آفت‌کش‌های شیمیایی
• به‌کاربردن ارگانیسم‌های اصلاح‌شده ژنتیکی (محصولات تراریخته)
• استفاده از روش پرتودهی برای طولانی‌کردن عمر محصولات
• به‌کاربردن افزودنی‌های مصنوعی در فراوری محصولات غذایی مانند نگهدارنده‌ها، رنگ‌ها و طعم‌دهنده‌های مصنوعی
• استفاده از هورمون‌های رشد و آنتی‌بیوتیک‌های معمول در پرورش دام

مهم‌ترین فایده محصولات ارگانیک

کمک به حفظ سلامت محیط زیست یکی از مهم‌ترین فواید پرورش محصولات ارگانیک است. روش‌های کشاورزی ارگانیک با تمرکز بر سلامت خاک (کمک به ذخیره کربن)، کاهش مصرف مواد شیمیایی (کمک به حفظ کیفیت آب و خاک)، افزایش تنوع زیستی (حمایت از گرده‌افشان‌ها و حیات وحش) و کاهش مصرف انرژی، به‌طورکل فشار کمتری را بر محیط زیست وارد می‌کند.