عاملی کلیدی در سلامت جسم و روان سالمندان، تغذیه سالم است

به گزارش شهرآرانیوز، دکتر علی‌اکبر اسماعیلی، اظهار کرد: برای سلامت جسم و روان سالمندان، علاوه بر میزان مواد غذایی مصرفی، تنوع غذایی و ترکیب مواد مغذی نیز اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، مشاوره با متخصصان و کارشناسان تغذیه برای ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای سالمندان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی افزود: اگر دریافت بدن در هر یک از شاخص‌های تغذیه‌ای مانند کالری، پروتئین، مواد معدنی، ویتامین‌ها و فیبر کاهش یابد، احتمال بروز سوءتغذیه افزایش پیدا می‌کند که می‌تواند پیامد‌های جدی برای سلامت سالمندان به همراه داشته باشد.

این فوق‌تخصص سالمندان با اشاره به تغییرات طبیعی بدن در فرآیند افزایش سن گفت: در دوران سالمندی تغییراتی در حرکات دستگاه گوارش، جذب مواد غذایی، متابولیسم بدن و ترکیب پروتئین، چربی و آب بدن رخ می‌دهد که می‌تواند زمینه‌ساز سوءتغذیه شود. در صورت بی‌توجهی به شاخص‌های سلامت مرتبط با تغذیه، ممکن است سوءتغذیه در سالمندان تشخیص داده نشود و عوارض آن به تدریج سلامت فرد را تحت تأثیر قرار دهد.

هشدار درباره سوءتغذیه خاموش پروتئین و کالری در سالمندان

وی ادامه داد: در سال‌های اخیر با افزایش سطح سواد سلامت جامعه، توجه به کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی بیشتر شده است؛ اما در مقابل، کمبود انرژی و پروتئین کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. این موضوع می‌تواند موجب بروز «سوءتغذیه خاموش» از نظر پروتئین و کالری در سالمندان شود؛ وضعیتی که پیامد آن کاهش توده عضلانی و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف از جمله عفونت‌ها و ضعف سیستم ایمنی است.

به گفته دکتر اسماعیلی، کاهش توده عضلانی در سالمندان می‌تواند به کاهش فعالیت بدنی، افزایش ناتوانی، انزوا و کاهش تعاملات اجتماعی منجر شود و در نهایت زمینه‌ساز بروز افسردگی، دمانس و فراموشی، همچنین افزایش خطر سقوط، آسیب‌های فیزیکی و شکستگی‌ها باشد.

در ادامه حتما بخوانید راهنمای حیاتی بهداشت آب در شرایط جنگی

وی یکی از چالش‌های مهم تغذیه‌ای در سالمندان را وضعیت افرادی عنوان کرد که در سال‌های پایانی عمر همسر خود را از دست داده و تنها زندگی می‌کنند. به گفته او، این افراد به دلیل تنهایی، افسردگی، اضطراب یا شروع دمانس ممکن است انگیزه یا توانایی تهیه غذای مناسب را نداشته باشند و به تدریج دچار کاهش دریافت مواد غذایی و سوءتغذیه خاموش شوند. این وضعیت می‌تواند در نهایت باعث کاهش وزن، کاهش توده عضلانی، افزایش فرتوتی، افزایش خطر پوکی استخوان، سقوط و شکستگی‌ها، بروز عفونت‌ها و حتی افزایش خطر مرگ‌ومیر شود.

دکتر اسماعیلی همچنین با اشاره به تغییرات ترکیب بدن در سالمندی گفت: با افزایش سن، نسبت چربی بدن به کل توده بدن افزایش می‌یابد؛ حتی اگر وزن بدن ثابت مانده باشد. این تغییر می‌تواند بر توازن مواد معدنی و یون‌ها و همچنین نحوه اثر و توزیع دارو‌ها در بدن تأثیر بگذارد و لازم است در درمان سالمندان مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: کاهش توده عضلانی در سالمندان سالم تا حدی طبیعی است، اما شدت آن تحت تأثیر میزان فعالیت بدنی و نوع رژیم غذایی قرار دارد؛ بنابراین اصلاح سبک زندگی از طریق افزایش فعالیت بدنی و بهبود الگوی تغذیه می‌تواند این روند را کندتر کند. با توجه به رشد روزافزون جمعیت سالمندان، توجه به این موضوع در آموزش‌های عمومی و برنامه‌های بهداشتی جامعه ضروری است.

این روانپزشک دانشگاه با اشاره به پیامد‌های چاقی در سالمندان خاطرنشان کرد: افزایش وزن و بالا رفتن شاخص توده بدنی بیش از ۲۵ می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی ـ عروقی، دیابت نوع دو و مشکلات مفصلی مانند آرتروز را در سالمندان افزایش دهد.

دکتر اسماعیلی به یک باور نادرست رایج درباره فراموشی در سالمندان اشاره کرد و گفت: بسیاری از افراد هر نوع فراموشی را به بیماری آلزایمر نسبت می‌دهند، در حالی که برخی موارد فراموشی می‌تواند ناشی از افسردگی و به اصطلاح «دمانس کاذب» باشد. همچنین برخی اختلالات حافظه به دلیل کمبود‌های تغذیه‌ای، به‌ویژه کمبود ویتامین B۱۲ و اسید فولیک، ایجاد می‌شوند که در صورت تشخیص به‌موقع قابل درمان هستند.

وی به مشکلات شایع گوارشی در سالمندان اشاره کرد و افزود: کاهش حرکات روده و کاهش فعالیت بدنی باعث می‌شود سالمندان بیشتر در معرض کاهش اشتها و یبوست قرار گیرند. به همین دلیل توجه به رژیم غذایی حاوی فیبر اهمیت زیادی دارد. البته اگر این علائم به‌تازگی در سالمند ایجاد شده باشند، ممکن است نشانه افسردگی، اضطراب، دمانس یا حتی برخی بیماری‌های جسمی جدی مانند بدخیمی‌ها باشند و باید مورد بررسی دقیق قرار گیرند.

دکتر اسماعیلی تأکید کرد: هرچند توجه به تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی و پیشگیری از سوءتغذیه در سالمندان بسیار مهم است، اما مصرف پیشگیرانه مکمل‌ها در افرادی که کمبود مشخصی ندارند توصیه نمی‌شود. وی افزود: در سال‌های اخیر مصرف غیرضروری مکمل‌ها و ویتامین‌ها افزایش یافته و بخش قابل توجهی از هزینه‌های درمانی سالمندان را به خود اختصاص داده است، در حالی که در بسیاری از موارد این مصرف ضرورتی ندارد.